DE  vlaamse KUSTTRAM . (The Flemish Coastal Tramway)(trolley)(70 km.)(!)(43miles) 

Correcties  & aanvullingen  op het (verouderde) wikipedia-artikel .(dat niet door mij geschreven is , maar wikipedia weigert  mijn goedbedoelde  bijdrage te plaatsen .)  ( ik rijd al ruim 23  jaar regelmatig met de Kusttram en heb er ook véél foto's en films van en heb ook véél kennis uit véél boeken.)(maar ook ik weet natuurlijk niet alles, en actualiteit is niet te garanderen.)(maar ik probeer het wel).   Al mijn informatie is gratis,en vrij van © copyrights/advertenties/cookies  , dus vrij te gebruiken en te verspreiden .

⚠ U vind hier geen (volledige) info over tarieven , tickets of de complete dienstregeling e.d.  Daarvoor moet U op de site van De Lijn zijn .

Aanvullingen en/of verbeteringen :  0 .  Het allereerste traject , Oostende - Westende "via de dorpen" , heeft alleen stoomtrams gekend . Dat was de eerste  kustlijn en die bestond van 1885 tot 1955 .  Het traject Oostende - Westende langs zee (ongeveer de huidige Kusttramlijn) was van begin af aan in 1897 elektrisch . Maar pas tussen 1929 & 1931 werden de laatste delen van wat nu  ongeveer de Kusttram is elektrisch gemaakt . En was dus een doorgaande electrische dienst mogelijk tussen Knokke en De Panne . Maar vaak moest toch in Oostende overgestapt worden . Tegenwoordig komt dat overdag niet vaak meer voor .

 1 . Tijdens de 2e wereldoorlog werden de elektrische trams soms getrokken door stoomtrams omdat de bovenleiding kapot of verwijderd was.

2. In 1991 werd het nationale vervoerbedrijf (NMVB) opgeheven . (dus niet in 1996) . Sindsdien exploiteert De Lijn tram en bus in Vlaanderen, dus ook de Kusttram.

3. De verlenging naar station De Panne kwam in juli 1998 in dienst, dus niet in 1996 .

*******************************************************************************************************

  ➡  ➡  ➡ ▶ ▶ ▶⚠⚠⚠ EXTREEM ✴ BELANGRIJKE ✳ VEILIGHEIDS ✴ INSTRUCTIES !!! ⚠⚠⚠ :

4. Het aantal ongelukken is al jaren sterk dalende, dankzij vele maatregelen . Maar onbekendheid & onvoorzichtigheid leiden nog altijd onnodig tot ongevallen . Daarom kan er niet genoeg gewaarschuwd worden !  :

************************************************************************************************************************

⚠ de Kusttram heeft ALTIJD voorrang ! ⚠   ⚠ OOK op het zebrapad moet je de tram ALTIJD vOOr laten gaan !!! ⚠

***********************************************************************************************************************

⚠ Altijd goed ⚠ opletten en ⚠ gEEn risico's nemen dus !! ⚠ Dit is een Sneltram !!!  ⚠ Rijd vaak 80 km. p.u. !!⚠ Remweg meer dan 120 meter !! 

⚠ 1 lege tram weegt 44 ton , en vol 69 ton !!! ⚠ Daardoor is een (vracht)auto dus géén partij voor de Kusttram ! !⚠ En dure auto's OOk niet !! ⚠ En fietsers/voetgangers al helemaal niet !! ⚠ En ook bij lage snelheid komt dat nog steeds hard aan !! 

⚠ Steek  NIET over vlak voor of achter een stilstaande of rijdende tram ! ⚠ Let op Uw kinderen ! Waarschuw ⚠ ze en/of houd ze vast ! 

⚠Ga NIET rennen om de tram te halen . Let op de ⚠waarschuwingssignalen(vooral oranje knipperlichten)("TRAM")( meteen stoppen dan !) .

⚠ Houd◀◀ bEIde ▶▶richtingen gOEd in het oog  . Er kan zo weer een tram uit ▶bEIde◀ richtingen komen, het hele jaar door !

⚠ Steek dus NOOIT  zomaar over . Is de tram voorbij ? WACHT dan nog even . Kijk nog eens opzij of achterom . Let gOEd op of er uit de Andere ➡ richting nog een tram komt . Daar niet op letten is vaak een fatale fout , ook bij treinen .

Laat zIEn dat je op let . Wacht op de stoep / Houd grOte afstand . Zodat de tramchauffeur ziet dat je aandachtig bent .

Vermijd de trambaan . Gebruik alleen de officiële oversteekplaatsen . ⚠ Stop meteen als je bel of claxon hoort . De trams kunnen heel stil naderen,  goed kIJken is dus noodzakelijk !!  Dus kijk niet op je telefoon/gsm/tablet /i-phone/i-pad !! (e.d.) Hoofd omhoog ; houd de tram in het oog !! (en ander verkeer)  En ook goed luisteren ! Draag dus geen oordopjes of hoofdtelefoon !!

⚠  Wees uiterst voorzichtig . ⚠ Speel niet met levens , want de tram wint het Altijd van je ! !  . Een tram IS in principe niet gevaarlijk ; de mensen DOEN vaak gevaarlijk !!⚠

**************************************************************************************************************************

Overigens heb ik ondanks mijn vele Kusttram-reizen toch nog nooit direct een ongeval zien gebeuren als ik in de tram zat . (en ook niet als ik  ergens anders in  tram/trein/bus/metro zat .)  Maar wel div. keren dat het op het nippertje goed ging . (Vooral op de kustlijn) En ik lees toch nog steeds te vaak over ongevallen op de kustlijn . Vooral in combinatie met toeristen .

⚠ Niet opletten / geen voorrang verlenen is LEVENSGEVAARLIJK voor U en anderen , OOk als je in een auto zit !! ⚠

De trams kunnen heel stil naderen , doch aan de andere kant kunnen ze een doordringend zoemend geluid rij-geluid "uitzenden" dat je zelfs in een huis  50 meter verderop  kunt horen , en buiten op 1 km. afstand ! En gepiep in de bochten kan tot op 2 km. hoorbaar zijn !!

5. Er zijn 2 soorten van de lage-vloer-middenbak, en beide hebben ook een ander interieur. En daardoor ook meer of minder zit & staanplaatsen . De knop om de deuren te openen zit ook op een andere plek . Kijk bijtijds waar  die knop zit .  Vanaf eind 2019 komen er nieuwe Kusttrams , met lage vloer in de hele tram .

6. Tot dat de trams digitale bestemmingsaanduiding kregen(± in 2006) waren er 2 (hoofd)kleuren in gebruik  : rood voor lijn 1 (alle plaatsen tussen Oostende en Knokke ) , en blauw voor lijn 2 ; alle plaatsen tussen Oostende en De Panne. Vroeger waren soms ook andere kleuren in gebruik , zoals geel voor  Oostende - Bredene . En wit voor "extra tram" , "stelplaats", e.d  ###  Er was geen lijnnr. op de tram of halte te zien .  Administratief , op autobussen en in dienstregelingen werden de nrs . 768 (de Panne-Oostende) & 765 (Oostende-Knokke) gebruikt .(ook de buslijnen hadden nog lang zulke hoge nrs .)(meestal van voormalige tramlijnen) Tegenwoordig staat het lijnnr. wel op de tram-halte , maar niet op de tram . Het lijnnr. is 0 (nul) . Een uniek nr. voor een unieke lijn .

7. Ook in de kerstvakantie word er overdag om de 15 min. gereden. (alle dagen van de week)(Maar dat begint pas tussen ca. 8+10 uur, afhankelijk van de richting.)(voor 09:00 uur kan het zijn dat er maar 1 tram per uur rijd)(vooral op zondag)(op zondag vervallen de vroegste ritten) Ook in de andere periodes is de dienstregeling overdag de hele week hetzelfde .(afgezien van een enkele scholieren-rit)(ma+di+do+vr rond 07/08 & 16/17 uur , op woe. rond07/08 + 12 uur .)

8. De plannen voor verlengingen zijn allemaal tamelijk kansloos. Er word al heel lang over gesproken maar er gebeurt weinig meer dan dat. Naar Frankrijk was al rond 1930 gepland, maar er zijn ook nu nog steeds teveel die het niet willen, of het nu per tram of per trein is (de spoorlijn tussen De Panne en "Duinkerken" is al vele jaren buiten dienst). 

Aan de Nederlandse kant is het in Zeeland onlangs weer "definitief" afgewezen, terwijl Knokke en zelfs De Lijn het ook niet willen . Knokke wil nooit meewerken, dus ook naar Westkapelle of het nieuwe hospitaal is het  bijna kansloos . Vroeger was er wel tramverkeer naar Zeeland overigens .(voor 1940) De overige plannen die op wikipedia genoemd worden blijven vooralsnog alleen maar plannen die er al vele jaren zijn . De minister zei onlangs dat de plannen uit het "Neptunusplan"  ofwel stilstaan ofwel nog steeds in onderzoek zijn . (korte samenvatting)(oktober 2017)

9. De reistijd is verschillend . In de zomer word er  ca. 20 min. extra gerekend vanwege de vele reizigers en het drukkere verkeer . Vooral tussen Oostende en De Panne .

10. De trams zijn voorzien van de beroemde 2-tonige "boerentram"-claxon. (buurtspoorwegen) Die is zo hard dat het soms op 2 km. afstand nog hoorbaar is !  Te horen in veel YouTube-films over de sncv/ nmvb-tram. En ook op het streettrain-kanaal op YouTube : Kusttram : Quick Coasttram Claxon Compilation .( 2 delen ) ca. 70 X de claXon ! 

Het streek- tramnet in België was het grootste van Europa en besloeg ooit 5000 km.!!! In Vlaanderen is de Kusttram als enige streeklijn overgebleven . (En in Wallonië een lijntje van ca.17 km.)(bij het"mislukte" zogenaamde "metro-netwerk"van Charleroi)(waar op bijna dezelfde trams rijden als de kusttram)(En er zijn 3 museum-lijntjes in Wallonië . )(In Vlaanderen geen.) 

Vroeger was er weinig of geen beveiliging en daarom werd de claXon toen veelvuldig gebruikt , gewoon om de tram aan te kondigen , en tijdens het rijden door de dorpen .(net als de straat-treinen in de USA nu nog steeds vaak doen)(over "buurtspoorwegen" gesproken)(!!) ; Tegenwoordig word de tram-claXon alleen nog gebruikt "als het bijna fout gaat" . Door alle beveiliging en "sensibilisering" (mooi Vlaams woord) word dat steeds minder . Maar toch is het nog regelmatig (in de verte)(of dichtbij) te horen .

11 . De Lijn meld dat de max. Snelheid 78 km. p.u. is , maar ik heb de snelheidsmeter wel eens op  90 zien staan (!) (maar hoe nauwkeurig dat is weet ik niet .)

    11bis.   De Kusttram rijd voor 80% op vrije baan . En op groene stroom .                                                                                                                                         

  12. Het zomer-record qua reizigersaantallen van 2016 werd in 2017 net niet gebroken .(ca.± 15 miljoen)(!)(rond 2004 was het nog maar 4 miljoen)(!)

13 . Jubilea : de tram uit Den Haag die meereed in de jubileum-optocht  van 2010 is PCC-tram 1006 , die al vele jaren bij zijn fabriek in Brugge (BN) buiten als aandenken stond . Die is weer rijvaardig gemaakt (met hulp uit NL) en aangepast aan het smallere spoor . Sindsdien verblijft hij op de kustlijn. Staat meestal in Knokke.  En is te huur(?) , net als de andere museum-trams .(tto-noordzee.be)

14 . De keerlus tussen Wenduine en Blankenberge lag eigenlijk bij halte Harendijke . Hij kon alleen vanuit Blankenberge direct bereikt worden en werd zelden gebruikt . (Ca. 1980-2011)  In 2011 vervangen door een bruikbaarder keer-3-hoek . De beruchte ⚠oversteek verdween toen ook . 

   Vaak ging het daar (bijna) mis .  Ondanks (of juist vanwege ?!) de trein-overweg-lichten.(4 rode + 2 witte)(lampen) Op streettrain-kanaal div. filmpjes waarop dat te zien en te horen(!)  is . 

 Tip : Neem zo weinig mogelijk bagage mee in de tram , en vOOral géén fietsen ! !  (en niet - ingeklapte kinderwagens e.d.)  En koop vOOr dat U instapt bij de Lijnwinkel bij voorkeur een dagkaart , want dan reis je spotgoedkoop en onbeperkt . Ook geldig in alle bussen !

(Er zijn geen buslijnen die de Kusttramlijn helemaal volgen, alleen in andere richtingen .)

Er zijn ook meerdagenkaarten . Hoe langer , hoe goedkoper ! (in voorverkoop) Voorverkoop prijsvoorbeelden 2017 voor volwassenen : 1 dag  6€ . | 3 dagen  12€ ! | 5 dgn. 17€ ! | 7 dgn. 24€ ! [2 personen op 1 kaart = 36€ voor 7 dgn. ! ] 

 ⚠ Is een Lijnwinkel open , dan mag de tramchauffeur géén tickets verkopen . (!)  Zo word vertraging vermeden !

De beste plaats om te overnachten is Oostende centrum , omdat : dat centraal gelegen is ;  je vanaf het station kunt gaan lopen en dus niet met bagage in de tram hoeft (want dat is lastig) ; en zodat je dus makkelijk 1 helft van de kustlijn op 1 dag kunt afreizen .

( 1 helft in 1 richting duurt 60 - 80 min. )(terwijl de hele lijn in 1 richting ca. 2 uur plus 20 minuten duurt )(vice versa dus ± 4 uur 40 !)

En omdat Oostende als grootste kustplaats de meeste voorzieningen qua winkels , musea en hotels e.d . heeft ; de tramdienst vanuit Oostende word opgevoerd/verminderd en je dus de meeste reismogelijkheden hebt ;  Oostende de meeste trein en bus-verbindingen heeft ;  de Lijnwinkel bij station Oostende altijd van vroeg tot laat open is ; Als je s'middags richting De Panne bij station Oostende instapt voorkom je dat je op het Marie José plein er niet in komt ;

(maar beter nog reis je alleen s'morgens tussen Oostende en De Panne)(tegen 11 uur word het tussen Westende en Oostende al steeds moeilijker om in te stappen)(richting Oostende)(tijdens drukke periodes)(verblijf daarom niet bij haltes tussen Middelkerke en Oostende Koninginnelaan .)(inclusief die laatstgenoemde halte)(want je komt niet in/uit de tram)(in drukke periodes)

In Vlaanderen spreekt men niet over de ""trEm"" maar over "den trAm" . En je stapt op of af . En je belt /drukt af .(als je af wilt stappen)

Nog meer (reis) tips  staan op You Tube bij de  video van busfotodotnl die ruim 2 uur duurt .(bij de reacties , ver naar onderen .)                                                  

  Aanvulling per halte (niet alle) :  Knokke station :  het eindpunt sinds 1967 . Omdat Knokke geen tram meer in de stad wilde . Nog altijd onhandig. In 2007 zou de lijn iets dichter bij het station gelegd worden. Maar ook dat ging uiteraard niet door vanwege meningsverschillen . Koop Uw tickets hier bij de Lijnwinkel als die open is . Tussen het beginpunt en Blankenberge station word min of meer op de oude treinbaan gereden . Wilt ge in Knokke de stelplaats (remise) bezoeken , vraag dan even in het "bureel"of dat goed is .(maar het is mogelijk dat daar en/of in de remise niemand aanwezig is.) De remise-loods is van 1930 en schijnt op de monumenten lijst te staan .

Per trein naar Knokke vanuit Nederland duurt ca . 3 uur (vanaf Rotterdam) , met overstappen in Antwerpen en Brugge . De Kusttram begint op ca. 100 meter afstand van het treinstation . Vanaf de perrons gaat ge naar links ; dan ziet ge eerst de taxi's en het busstation . Daar "achter", verderop , tegenover die grote kerk is de keerlus van de tram .(straat oversteken) Vaak is er natuurlijk ook een tram te zien . ### Naar Knokke kan ook via Zeeland (Vlissingen) . Eerst  in Vlissingen met de veerboot⛵ , en dan nog met 2 bussen . De reistijd is ongeveer 1 uur extra . Overstappen in Westkapelle (België !) .

Station Knokke bied ♿ hulp .(op aanvraag) Zie : NMBS.be  . Vanuit Goes via de Westerschelde tunnel kan ook . En dan nog met minstens 2 bussen . In de zomer was er een bus breskens-knokke , maar nu niet meer dus .

Duinbergen : hier vertrok ooit de stadstram naar Knokke . Dat is nog te herkennen . De overweg kort voor de halte had tot in 1998 trein-overweg-lichten . (4 rode & 2 witte)(lampen)

Zeebrugge zeesluis : hier zijn  2 omleidings-sporen . De Bruggen gaan vaak & lang(30 min.) omhoog , dus er word vaak omgereden . Dat kan ook tegen het verkeer in.(!).⚠ SpOOktram ! ( Brede wegen ) (met vrije trambaan)

Zeebrugge kerk : vroeger reed de Kusttram ten zuiden van het dorp en kwam niet hier . Even verderop was kruising met goederentrein spoor. Video met overstekende trein te zien op streettrain-kanaal . Treinspoor nu buiten dienst . De treinrails kruist de tramrails nu niet meer , maar de uitgebreide beveiliging (20 rode lichten + 10 bellen)(!) is nog aanwezig en de trein-seinlichten  staan nog gewoon aan .(!)(Jan. 2018) Geen witte lichten aanwezig .

Zeebrugge is ook per trein bereikbaar , maar de stations liggen ongunstig t.o.v. de Kusttram . En er is geen ♿hulp . En in het weekend rijd de trein maar om de 2 uur ! 

Zeebrugge vaart : ook hier sluizen , en 1  omleidings-spoor . Word af en toe gebruikt , ook tegen het verkeer in !! (chaos !) (smalle weg)(geen vrije baan !)(⚠SpOOktram!)  Te zien op streettrain-kanaal op YouTube . Er zijn plannen voor een nieuwe grote brug of tunnel , wellicht ook voor de Kusttram .

Blankenberge Duinse polders : keerlus . Word  tegenwoordig zelden gebruikt . Tot in 1998 waren ook hier trein-overweg-lichten aanwezig , echter zonder witte lichten . 6 rode lichten dus ; 4 bij inrijden van de keerlus , en 2 bij uitrijden . Vaak was echter ook de claXon hard(!) nodig om het verkeer te doen stoppen ! Nu zijn er verkeerslichten . Bij de overweg na de halte , in de hoofdlijn dus , waren ook trein-overweg-lichten aanwezig tot in 1998.(4 rode & 2 witte)(lampen) Dit kruispunt was vroeger helemaal "open" en onbeveiligd . Dus stak de tram luid claXonerend de 4-baans weg over ! Dat was toen in België heel gewoon ! (ook elders dus)

Blankenberge pier : om de pier te bezoeken of te zien moet je uitstappen en omhoog lopen . Op de pier was een "museum" gewijd aan stormen ; ook met aandacht voor de Kusttram ! (deze attractie is  definitief gesloten in nov. 2017) Onbekend wat er voor in de plaats komt . Er is wel een apart restaurant .

Blankenberge station : tot 1937 was het treinstation op de plaats van de huidige halte . Want de trein reed toen door naar Heist . De trambaan is hier dan ook al vaak verlegd . In 2018 komt er een nieuwe Lijnwinkel , en word het plein weer eens totaal veranderd . De aanleg is al in 2017 gestart .  De stoomtram reed door de zeer krappe weststraat . 

Vanuit Nederland is Blankenberge in ca. 3 uur per trein bereikbaar , met overstappen in Antwerpen en Brugge .(3 uur vanaf Rotterdam)  De Kusttram halte is pal voor het station . Er is hulp voor ♿ mogelijk , maar het station is nog niet klaar . Zie : NMBS.be 

Blankenberge markt : enkele jaren terug werd de aloude naam "park" opeens veranderd , terwijl er niet eens dagelijks markt is , en die om de hoek ligt , terwijl de halte bij het "park" is . Tussen deze halte en halte harendijke was de route vroeger een stuk rechter en dus korter dan nu . 

De uitgebreide jachthaven heeft voor een omweg gezorgd .

Wenduine Harendijke : al behandeld in bovenstaand verhaal . 

Wenduine centrum : in 1994 werd dit nog "station" genoemd .(tramstation) .(ook wel : statie .).(En de kustlijn werd tot ca. 1980 officieel aangeduid als "elektrische spoorlijn".)

Wenduine molen : de molen  staat er inderdaad nog . (En dat is niet altijd zo .) (het is eigenlijk een molentje) Nabij de molen was vroeger de "loskaai" van de tram .(nu parking)(daar waar er een grote slinger in de trambaan zit)

Konijnenpad : oorspronkelijke naam , tussendoor heette de halte "Sunparks". (2 km. dwars door bos lopen)(om bij dit vakantiepark te komen .) 

Zwarte kiezel : de keerlus hierbij dateert uit 1979 en word weinig meer gebruikt , ondanks recente vernieuwing .(wegens bezuinigingen)

Wel in gebruik tijdens trammelant . Mooi uitzicht als je hoge duinen "beklimt" .

Waterkasteel : dat is een watertoren . Niet toegankelijk . Even na deze halte begon vroeger de loskaai van De Haan . Nu is dat een brede grasberm . Als je goed zoekt is(?) er nog een restant van een stootblok te vinden . De huidige hoofdweg was er vroeger niet . Daardoor heeft alleen De Haan een noordelijke & een zuidelijke hoofdweg .(die beide een 1-richtings-weg zijn .)

  De Haan aan zee : deze halte ligt juist niet aan zee . Ca. 1 km. lopen. Maar dat is de moeite waard , want dit is  het mooiste dorp van Vlaanderen en de kust ! Hier geen hoogbouw , en veel is nog zoals in ca. 1900-1930 . Het Unieke Tramstation uit 1903 is HET symbool van dit dorp dat ontstond dankzij de Kusttram !  (sinds 1886 kwam de stoomtram er) Op de 1e za.  in augustus word dat ieder jaar gevierd met het "trammelant"-festival . Aanbevolen ! Talrijke films op YouTube .

Preventorium : tunnel naar strand . Alleen op strand zichtbaar . Alleen voor patiënten .   Daarna was vroeger halte "golf" ; in de oorlog is de halte gesneuveld . De golfbanen zijn er nog . Er tegenover staat ergens een tractie-gebouw van de Kusttram ; op deze plek takte tot 1955 de oorspronkelijke lijn , via Bredene-dorp af .  (Geopend als stoomtram lijn in 1886) (de oude route is nog terug te vinden)

 Bredene-renbaan : de renbaan werd in w.o. 2 afgebroken door de Duitsers, maar de naam bleef . Het unieke historische wachthuisje uit 1924 staat nog altijd bij de bestaande tramhalte . 

 Oostende duin&zee : hier kwam vroeger de stadstram uit de haven .  De Kusttram-baan werd vanaf hier in 2007 verlegd naar de zijkant . 

Bij de volgende halte (weg naar vismijn) reden tot 1992 ook treinen , in het tramspoor ! (in het midden van de weg) Op de nieuwe brug is ook weer een beetje ruimte "gereserveerd" voor een (héél)(erg)(zéér) eventueel treinspoor .(tussen de tramrails)(op vrije baan aan de zijkant naast de wegen)

En meteen na de brug , t.h.v. de nieuwe stelplaats , in de bocht ,  stak vroeger ook een treinspoor over . En op het terrein van wat nu de nieuwe stelplaats is lagen ooit goederen-trAm en -treinsporen . En er stonden 3 tankstations . Rond 2007 was er een permanente omleiding gepland in de haven . Maar al gauw was dat onzinnige idee weer verdwenen , net als het stukje dat al aangelegd was ! Restanten van de goederentrein-sporen zijn nog te zien , ook vanuit de tram . En 1 spoor is nog bruikbaar maar niet in gebruik . Kruist de trambaan niet . 

Oostende  station : hier is nu nog een keerlus door krappe straatjes . SpOOktram mogelijk . Ook achteruit . (Deze lus gaat verdwijnen)(en het huidige tramstation ook) De tram pauzeert hier meestal 2 min. , en er komt een andere chauffeur . Soms moet je overstappen . Dat word omgeroepen . Maar meestal kun je met dezelfde Kusttram helemaal van Knokke naar de Panne of andersom . Vooral overdag .

Tramstation Oostende heeft ook de grootste Lijnwinkel . Dagelijks geopend van vroeg tot laat . Koop daar je tickets , vOOr dat je instapt ! Niet bij de chauffeur ! En stap niet bij de voordeuren in/uit ! En houd de deur van de chauffeur vrij .

Bekijk het ticket zodat je de pijl ⬇ ziet die aangeeft hoe het ticket bovenin het geheel gele apparaat dichtbij de uitstapdeuren te steken . De pijl-kant aan de voorzijde houden,zichtbaar dus. En de magneetstrip dus aan de achterzijde, onzichtbaar dus . Het invoeren kan wat moeite kosten .Ticket verdwijnt dan even in het apparaat . Niet bij de chauffeur doen !! Dat toestel is meestal "gesloten" . Geen knop indrukken als je dagkaart hebt . Ticket komt er automatisch weer uit , na/met wat "positieve" geluidjes .(dus met een negatief geluid als het niet goed is)(ga dan naar de chauffeur)  Bij station Oostende zijn de apparaten gesloten als er geen als er geen chauffeur aanwezig en ingecheckt is . Wacht dan dus tot het groene licht aan is op het apparaat . En wijs anderen die dat niet weten daar op .(die zijn er vaak , en soms kost het veel moeite voor ze het begrijpen)

Ook uniek : het personeel van de Lijnwinkels onderweg gaat daar vaak per tram naar toe . Gewoon als burger gekleed . Niet herkenbaar dus . Je kunt er gewoon ongemerkt naast zitten . Bij hun Lijnwinkel aangekomen krijgen zij van de chauffeur de "cassette" die ze nodig hebben om de ticket-apparatuur aan te zetten . Of ze staan al te wachten en komen naar de tram toe . Vandaar dat die Lijnwinkels dus open en dicht gaan op de tijden van de tram . Dat kan dus bijv. van 08:23 tot 22:34 zijn. Of wat voor tijd dan ook . 

Drukke Lijnwinkels zijn het langst open , en in de zomer zijn er véél meer open . Zo word vertraging door mensen die anders op de tram tickets kopen voorkomen . Daarom zijn tickets op de tram ook duurder ! . Daarnaast verkopen veel winkels ook tickets . Maar bij diverse haltes zijn er geen winkels in de wijde omgeving , en/ of is er ook geen Lijnwinkel ! Dan kan je dus alleen bij de chauffeur terecht , en alleen als de tram stilstaat ! Maar als je al een dagpas hebt is dat dus niet nodig .  Bij iedere instap dagpas(of ander ticket) invoeren in het gele apparaat . Ge kunt tickets kopen die de volgende dag ingaan . Dan pas (zelf invoeren) word de periode er op geprint , en daarna niks meer . Gaat je ticket op de dag zelf in , dan word in de Lijnwinkel de periode er al op gezet . Dat is dan dus de 1e keer .

Per trein is Oostende vanuit Nederland in ca . 3 uur bereikbaar , met overstappen in Antwerpen . (3 uur vanaf Rotterdam) De Kusttram halte is direct links naast het station . Station Oostende heeft voorzieningen voor ♿ .(ook om in/uit de trein te komen)(aanvragen gewenst)(NMBS.be) 

Vooral in de zomer zijn er erg veel auto's aan de kust , dus ook opstoppingen en parkeerproblemen . Kom daarom met de trein , of met de bus via Zeeland .

Plan Uw treinreis goed  :

⚠ Houd er rekening mee dat de meeste treinen in België maar 1 keer per uur rijden ! Ook naar de steden aan de kust . In de zomer zijn (?) er wel extra toeristen-treinen . Op sommige lijnen is de frequentie nog minder dan 1 x per uur ! (vooral in Wallonië)

  Marie José plein : tot 2000 was hier een keerlus , via de Ijzerstraat . spOOktrams !!  Unieke opnames te zien op streettrain-kanaal .  (Overigens kan op de hele kustlijn "spOOk" gereden worden als dat nodig is.)( desnoods ook achteruit )(daarom zijn er veel overloopsporen)  En er staat een uniek wachthuisje uit 1909/1912 . Met Lijnwinkel !

Oostende renbaan : hier  is een spoor dat vlak langs de muur van de renbaan loopt en leid naar de Tramwerkplaats aan de Nieuwpoortse steenweg . Het kantoor van De Lijn is te bezoeken , maar de werkplaats niet of niet zondermeer . Geldt ook voor de andere terreinen van De Lijn . De renbaan-gebouwen die waar je langs rijd zijn in slechte staat en een samenraapsel van oude en nieuwere delen . Vroeger was de  toegang meer naar het strand toe , en zag er uit als een prachtige middeleeuwse stadspoort . De trambaan ging er met een krappe boog omheen . De huidige "remise"-sporen sluiten 4-sporig aan , doch tot ca. 2013 waren er maar 2 sporen . (1 in elke richting)(nu dus 2)(in de Sport straat was er toen maar 1 spoor)(nu 2)(maar tot ca. 1984 waren er ook al 2)

 Oostende Northlaan : kolonel J.T. North (1842-1896) was een van de oprichters van de elektrische Kusttram die in 1897 ging rijden . (1e electrische tramlijn)

 Verderop ging de Kusttram vroeger (tot 1981) dan nu al op de zeedijk rijden .(via de N34h)(google maps)(t.h.v. de Leopold van Tyghemlaan ) Na halte Mariakerke bad gaat de tram de zeedijk op . Ook hier waren tot in 1998 spoorweglichten .Vanaf hier heb je 5 km. lang vrij zicht op strand en zee ⛵ en duinen . Tot bij Middelkerke . Maar eerst nog de volgende halte :↩⤵Ravelingen . En daarna : Raversijde Dorp . En daarna nog 1 halte : Domein Raversijde . Deze 3 namen lijken natuurlijk veel op elkaar ; goed opletten dus als je daar wilt uitstappen .

Domein Raversijde : Atlantikwall-museum. Hier kan je urenlang rondlopen . De Atlantic wall is hier nog aanwezig zoals het was in de 2e wereldoorlog . Compleet met "kanonnen" die je vanuit de tram kunt zien . En op het terrein heb dus ook langs/naast zo'n kanon zicht op zee en de voorbijgaande tram ! ⚠Een bezoek duurt minimaal 2 uur ! (Looptijd)(!)(en dat is nog maar 1 deel van het terrein)(!) Toelichting mogelijk via apparaat dat je meekrijgt . ❌Ongeschikt voor gehandicapten , vooral in/met rolstoel ❌ .  Hoge trap bij tramhalte, en véél trapjes op het terrein . Niet in de winter open . Geen gratis toegang . Het traject hier langs zee is uniek omdat je aan beide kanten geen bebouwing ziet . En deels is er geen straatverlichting , dus in het donker zie je aan beide kanten (vrijwel) niets . Helemaal ◼zwart◼ . Alsof je in een tunnel zit . Met misschien een enkel lichtje op zee .

 Na Middelkerke Verhaeghe laan is er in de duinen 1 eenzaam gebouw ; dit is een historisch tractie-gebouw van de tram . (te huur voor vakantie)(groep) Aan de achterzijde trof ik ooit 2 opmerkelijke halteborden op de grond aan : 1 uit Brussel , en 1 uit Zeeland ! . Onbekend hoe ze daar kwamen en waarom en waar ze nu zijn . Nu kan je daar niet meer komen . Bij de halte stonden tot in 1998 trein-overweg-lichten .(4 rode & 2 witte)(lampen)

 Krokodiel : vernoemd naar villa crocodlle . Weinig over bekend. Schijnt niet meer te bestaan . Geen foto gevonden . Er word ook wel krokodil gebruikt/gezegd .

 Westende Belle vue : dit is een historisch hotel in ronde vorm . Te zien vanuit de tram.   

 Westende bad : van oudsher een eindpunt , en er is nog steeds een keerlus , die ook regelmatig gebruikt word . Vooral in de zomer . Zulke extra ritten worden vaak niet vermeld in de dienstregeling . Komt ook voor in de kerstvakantie .   Extra ritten naar Oostende vertrekken vanaf de keerlus , ook wel "perron 3" genoemd .

St.laureins : na deze halte ging de tram tot 1982 schuin door de duinen naar halte Lombardsijde-bad . Nu een zandpad , te zien vanuit de tram . Verderop een smalle weg . De reden van deze omlegging is onbekend en staat ook nergens vermeld .

 Lombardsijde-bad : vanaf de grote kruising hier bij zal de tram vanaf medio 2018 rechtdoor rijden , en dus niet meer via het dorp . Maar de aanleg is in december 2017 alweer uitgesteld , nog voor ze begonnen waren ! Inmiddels zou de aanleg begonnen zijn  .   Tot 1998 waren hier trein-overweg-lichten . In dat jaar vervangen door verkeerslichten . En ook nabij het Albert 1 monument , waar toen ook nog geen verkeerslichten waren . 

 Lombardsijde-dorp : vanaf hier tot aan het Albert I monument volgen we hier nu nog het stoomtram tracé uit 1885 . Maar dat gaat dus verdwijnen . De stoomtram reed overigens niet over de huidige brug bij Nieuwpoort , want die was er toen nog lang niet . Dus reed hij over alle sluisbruggen . De huidige brug is van na 1955 .

 Lombardsijde-YMCA : ooit was deze organisatie hier ergens gevestigd . Maar ze zijn al zo lang weg dat ik niet eens weet waar het was . Alleen de naam is gebleven .

Vlak voor Nieuwpoort-Stad is er het Albert 1 monument (1938) , met een museum er onder (2014) . En je kunt er ook bovenop !!  Prachtig uitzicht rondom !!  o.a. op de ijzer . De tram steekt de ijzer over .   Tip : tussen Nieuwpoort-Stad en Oostende rijd ook een buslijn (via de dorpen , dus niet langs zee) : dus als de tram te druk is op dit traject kan je ook de bus nemen . Die is minder druk , maar rijd ook minder . Dag(en) kaart(en) zijn geldig in gans Vlaanderen , dus ook op de bus !!

Cardijnlaan: hier stak vroeger de trein diagonaal over . Niets meer van te zien . Deels nu fietspad naar Diksmuide .(Nieuwpoort heeft geen stations en spoorlijn meer)

 Nieuwpoort  Zonnebloem  : voormalig "hotel" van De Lijn . Is niet hier , dus niet te zien . Gesloten in 2012 .  Halte is bij de kerk. Die is wel te zien . Heel logisch !! Voorheen was het andersom.(!). 

Groenendijk-bad : tot 1985 reed de tram anders , en de oude baan kan je hier nog herkennen . Op borden staat "groendyk-bad" .

 Koksijde : aan de rand van de duinen stond tot in 2016 een klein tractie-gebouw , dat ooit ook een spoor had . In 1994 lag dat er deels nog .

De Panne Esplanade :  eindpunt tot in 1998 . Dat was deels op straat , met vaak chaos tot gevolg . Museum-remise dichtbij . Open in de zomer . (?)Za/zo . (TTO-noordzee.be).

Vanaf hier is dit de  verlenging van 1998 . Dit is niet niet de route van de oude tram .(tot 1956)(de Panne centrum---de Panne station.)(3 km.)

De Panne kerk :  vanaf hier volgen we wel de oude route (maar die had geen dubbelspoor) , tot aan halte moeder Lambik . Bij de overweg aan de rand van het bos staan nog trein-overweg-lichten , de enige die er nu(?) nog zijn op de kustlijn .(4 rode & 2 witte)(lampen) De oude route ging verder langs de weg (enkelspoor) ; wij gaan achterlangs . Op 1 van de 2 overwegen daar is een extra luide bel aanwezig . Er gebeuren daar namelijk nog al eens ongevallen. Toch werd die luide bel uitgeschakeld , en pas na een fatale aanrijding  in 2017 weer ingeschakeld . De gemeente wil slagbomen , doch daar is geen geld voor .

 Bij halte Plopsaland waren van 1998 tot ca. 2015 slagbomen , uniek op de kustlijn . Helaas verwijderd , wat natuurlijk een grote fout is . Er waren ook trein-overweg-lichten .(8 rode + 4 witte)(lampen) Er waren ook bellen , maar dat duurde niet lang .

  De Panne station : eindpunt  . Treinstation uit 1913 . Het vorige stond aan de andere kant van de treinsporen , en dus kwam de "tram" ook aan die kant toen . Deze korte smalspoortramlijn heeft uitzonderlijk veel vormen gekend : paard , stoom , "tracteur" , diesel , en electrisch !  Uniek in België en wellicht de hele wereld . Reed tot in 1956 . Tussen 1956&1998 reed er een bus . De heraanleg was in 1983 al beloofd , maar werd steeds uitgesteld . 

De Panne is vanuit Nederland in ca . 4 uur per trein bereikbaar , met overstappen in Antwerpen en Gent st. Pieters .(4 uur vanaf Rotterdam) Het tramstation is direct naast het trein-station . Op perron 1 loop je zo uit de trein de tram in . Overstappen op hetzelfde perron dus ! De meeste treinen komen aan/vertrekken van spoor 1 . Er zijn ♿ voorzieningen . (om in/uit de trein te geraken)aanvragen gewenst)(⚠zéér hoge in/uitstap)(!)(NMBS.be)

♿  :  Alle moderne Kusttrams hebben in het midden een lage  instap en een plank die je zelf uit kunt klappen . Daar krijg je wel vieze handen van (handschoenen aan)(of gebruik een haak,  of zoiets) , en licht is hij ook niet . En onderweg is er eigenlijk geen tijd voor . Maar wel aan de eindpunten en bij Oostende station . Mits je bijtijds bent . Maar het is ook vaak véél te druk  om mee te gaan . Reis daarom met een rolstoel vooral niet in weekends en vakanties . En s'middags niet tussen Oostende en  Westende(-de Panne) dus vooral smorgens tussen Oostende en De Panne . De meeste plaatsen hebben minstens 1 halte die bruikbaar voor♿ is . Maar vaak is dat niet de centrumhalte . Kijk hiervoor op de website van De Kusttram/De Lijn. Als je aankomt per tram bij station de Panne kan je er meestal niet meteen uit omdat de voorgaande tram nog bij de halte-heuvel staat . Wil je dus "gelijkvloers" uitstappen in /met een rolstoel e.d. , dan moet je dus wachten tot de 1e tram weg is . Inderdaad is dat niet handig . 

Sanitaire voorzieningen :

Haltes dichtbij een toilet  : De Panne : in het treinstation♿ (perronkant)(bij de overweg)(sleutel vragen aan loket)(⚠zeer zware deuren⚠)(om bij loket te komen)(!) ###  Oostduinkerke-bad : achter de Lijnwinkel ♿@ . ###  Lombardsijde-dorp : bij de kerk ♿ @ . (medio 2018 komt de tram niet meer hier) # # #  Oostende : onder wachthuisje op Marie-Jose plein ❌(trap) (onbetrouwbaar qua openingstijden)(tmp) . #  & : daar dichtbij (± 100 m.) op de parking❌naast de trambaan (binnen is het heel krap) . # & : In/bij station Oostende.♿? (tmp) .  ### Blankenberge : in/bij het treinstation .♿? (tmp) .  ### Knokke : in het treinstation. ♿  .  In de meeste gevallen is het toilet niet gratis . (urinoir wel-maar alleen op station Knokke)  Maar voor ♿ is het op de stations meestal wel gratis . Wel even hulp/sleutel vragen aan het loket . (station Oostende : aan het toilet-personeel)(tijdelijke wc-voorziening)(bij de treinsporen)(gesloten op feestdagen)   (buiten vakanties kan het zijn dat er geen loket open is/geen treinpersoneel aanwezig is)(geldt niet voor station Oostende)

 ♿= Min of meer toegankelijk toilet .### ♿? = ⚠Twijfelachtig i.v.m. bouw nieuw station . Vooral te Blankenberge is (?) het een hindernisbaan⚠ .  ❌=⚠ Ontoegankelijk voor gehandicapten ! (zeker als je niet uit rolstoel kan) .  ### @ = Automatisch toilet .(Alleen 50 €urocent-munten bruikbaar) ### (tmp) = toilet met personeel . ###  Er zijn veel meer (♿) toiletten . (vooral in de zomer) Maar dan verder weg van de tram .   Een overzicht  staat(?) op de site van Toerisme Vlaanderen of op de website van de desbetreffende gemeente .

Deze pagina is het laatst deels of geheel gewijzigd op 10 - 07 - 2018 .(last update)(d/m/y). Al deze info mag vrij gebruikt en verspreid worden . Graag zelfs ! Zegt het voort !!! . Wegens veiligheidsredenen blijf ik anoniem en is reageren niet mogelijk . Alles is onder voorbehoud van onjuistheden . Hoewel onderaan de pagina © staat , heb ik daar niet om gevraagd . Dus alles is vrij van © copyright !

Opmerkelijke anekdotes van mijn Kusttram-reizen :

1 .  Onderweg naar Knokke moeten we wachten in Zeebrugge vanwege een bom-melding bij de zee-sluizen . Meteen komt er iemand die blijkbaar haast heeft van achteren naar de chauffeur toe . Passagier : "hoe lang gaat dat duren?" Chauffeur (heel droogjes/nuchter/gevat ) :  "als die bom ontploft is kunnen we verder"(!). De passagier valt stil . Chauffeur : " tja , als ge een stomme vraag stelt , krijgt ge een stom antwoord ! " Waarna passagier excuses aanbied . Die worden aanvaard , en even later kunnen we verder ; en we merken er niks meer van .

2 : Onderweg roept de chauffeur normaal niets om , want dat hoort automatisch te gaan . Dus reken je er ook niet op . Er waren eens  2 kinderen aan het spelen in het midden-deel en hingen daarbij veelvuldig aan de stangen . Hoewel dat zo in de diepte moeilijk zichtbaar kan zijn voor de chauffeur , klonk er plots onverwacht : "het is hier geen speeltuin en geen gymnastiek zaal !! " De kinderen schrokken hevig en gingen onmiddellijk zitten . (!) En bleven ook stilzitten .

3 . In Oostende reed een auto  op de busbaan . Bij een rood licht stapte de buschauffeur uit om de automobilist te verwittigen dat hij niet op de busbaan mag ! (En dat leidde niet tot ruzie) Een Nederlandse buschauffeur zal zoiets niet gauw doen denk ik .

4 : in Knokke bekijk ik een nieuwe uitvouwbare rolstoel-plank in een tram . De chauffeur komt langs en zegt spontaan " amai , dat ken ik nog niet ". Ook voor hem was het  dus nieuw .  Lekker handig ! (voor in het geval hij dat zou willen bedienen. )

5 : in De Panne staat een ambulance-met-spoed net niet goed . Dus kunnen we er niet langs . Waarop de chauffeur meteen de claxon gebruikt !  De ambulancier reageert dan ook als door een wesp gestoken en spreekt de chauffeur kwaad toe . Doch die is niet onder de indruk . Hij pakt heel kalm zijn "cabine-telefoon" en neemt contact op met de verkeersleiding in Oostende , en die bellen blijkbaar weer snel de baas van de ambulancier . Want even later zet de ambulancier -duidelijk nog kwaad- toch de ambulance beter aan de kant , zodat we door kunnen ! 

Overigens is het zo dat de verkeersleiding (daar "dispatching" genoemd) ook "buiten de chauffeur om" iets om kan roepen in een of alle trams . Dat gebeurt bijv. als er iets van iemand gevonden is . Voor zover ik weet is dat uniek . Ik heb het een paar keer meegemaakt , maar het is zeldzaam . De hoorn van de "cabine-telefoon" blijft daarbij gewoon liggen ; word dus niet gebruikt .

Alle moderne Kusttrams zijn voorzien van GPS zodat de dispatching kan zien waar een tram is . Op die manier kan ook enkelspoor-rijden geregeld worden als dat nodig is ; bijv. bij een ongeval of bij spoorvernieuwing . Tot na het jaar 2000 werd daarvoor nog de ouderwetse "loods-stok" gebruikt . Het "overhandigings-ritueel" is te zien in 1 v.d. video's op het streettrain-kanaal op YouTube . "Uiteraard" was er een blauwe en een rode stok . Voor het bijbehorende deel dus . Bij spoorvernieuwing worden ook tijdelijke sein-lichten gebruikt .  Zulke eenvoudige "beveiligingen" met een stok of een sleutel kwamen vroeger meer voor , ook in NL . En er zijn in sommige landen nog steeds van die - soms zeer ingenieuze - systemen in gebruik . Bijv. bij de " toy - train " in India .

Bovenstaande tram-gegevens betreffen vooral de "echte" Kusttrams van de serie 6000 - 6049 , dus niet zozeer de modernere "hermelijn"-trams die vooral in de zomer aanwezig zijn en vooral extra ritten rijden . Als er uiteindelijk genoeg nieuwe trams zijn zullen zij niet meer nodig zijn . (medio 2022)

Sein - lichten : 

De Kusttram is in vele opzichten Uniek in België en de Wereld . Ook bijv. de sein-lichten . Er zijn weliswaar allang geen klassieke seinen meer  in gebruik (wel in Wallonië) , (ook omdat er vrijwel geen regulier enkelspoor meer is aan de kust)(en waar wel worden er andere sein-lichten gebruikt) , maar toch zijn er lichten die je in Gent, Antwerpen en Brussel (& Wallonië) niet tegenkomt . Wel algemeen zijn de "gewone" verkeerslichten met 3 witte lampen . Boven is dus"rood" , tussenin "oranje" , en onderaan is"groen". Maar op de kustlijn komt ook voor : een klein lichtje hoog (of wat lager) in de bovenleidingpaal ; Met 3 lampjes : wit , oranje en rood . Naar verluidt geeft dit de stroomvoorziening weer. Vandaar dat ze te zien zijn bij alle onderstations/tractie-gebouwen . (zoals bij Knokke stelplaats/Oostende duin&zee/Lombardsijde bad) Normaal is het witte licht te zien . ###

Na iedere kruising met oranje waarschuwingslichten kunt U een rode streep/dwarsbalk zien knipperen . ("in" een "rechthoekig" "kastje")(worden geleidelijk vervangen door ronde lichten met rode streep) Dat is het controle-licht van die vorige oversteek . Als het goed is gaat de rode streep uit als de tram hem nadert . Zo weet de chauffeur dat de waarschuwingslichten weer uit zijn . En als niet zo is dan kan dat gemeld worden bij de verkeersleiding en/of kan hij/zij ze handmatig uitschakelen . Daarvoor moet de chauffeur uitstappen . Uitzondering : Bij de overweg nabij De Panne kerk (aan het begin van het bos) is er een  stilstaande witte streep i.p.v. een  knipperende rode streep te zien . (alles onder voorbehoud van wijzigingen)(en wellicht vergeet ik nog wat)(aan de kust veranderd er nog al eens wat) #### 

In de buurt van de sluisbruggen in Oostende staan speciale lichten die met een rode of groene brug-afbeelding in LEDs aangeven welke brug beschikbaar is . Bij 2 groene bruggen zijn ze dus allebei vrij . Er staan 2 woorden bij : "Land" betekent : de meest "binnenlandse" brug . En "Zee" betekent dus de brug het dichtst bij zee . ##  Wisselstanden worden  meestal aangegeven door grote groene pijlen . ##  Bij station Oostende is(?) richting Knokke ook een "detectie-controle"--licht aanwezig . (d.m.v. detectie worden onderweg de waarschuwingslichten e.d. ingeschakeld , en meestal ook de verkeerslichten beïnvloed .) In Zeebrugge zijn er véél wissel-lichten en speciale seinlichten vanwege de omleidings-sporen . En ook om via alle 6 de bruggen spook te kunnen rijden ! (2 bruggen bij halte vaart , 4 nabij  halte zeesluis .)

 Ook langs het spoor naar de werkplaats aan de Nieuwpoortse steenweg en bij de nieuwe stelplaats in Oostende in zijn veel sein-lichten . En ook bij de keerpunten onderweg zijn er sein-lichten . Vooral bij Nieuwpoort Zonnebloem , De Haan Zwarte kiezel  , Wenduine Harendijke , en Blankenberge Duinse polders . Bediening der wissels gebeurt ofwel in ofwel buiten de chauffeurs-cabine . Soms moet de chauffeur daarom uitstappen .

Ook waren en zijn er tal van borden ingebruik met allerlei aanduidingen voor de chauffeur . Ook speciaal voor de "hermelijntrams" ( te herkennen aan het bordje "Herm").

-------------------------------------------------------------------------------------

 In België en Nederland bestaat er geen streek-tram-net meer, maar elders zijn er nog wel steden met lange streeklijnen. Zoals bijvoorbeeld de moderne streek-tram in de 3-hoek Mannheim-Weinheim-Heidelberg .

Maar de allergrootste is misschien ook de minst verwachte : in opper-silesie, in Polen !  Een tramnetwerk van ca. 2 0 0 km. lang !!!  Door dorpen en steden .(ooit was het 500 km. lang!) Daterend uit voor 1900 . En veel delen zien er nu nog zo uit ! In slechte staat dus . De meeste bovenleidingsmasten zijn antiek !  Daardoor is ook niet alles nog aanwezig of in gebruik . Maar met EU - steun zijn ze hard bezig om te moderniseren, al houd dat niet in dat alle lijnen dubbelsporig worden of dat alle opgeheven lijnen terug komen .

Er is dus veel enkelspoor, ook op straat tegen het verkeer in !! Vooral op lijn 3,9,14,17,26,en 27 . Net als vroeger in België .

Ook met delen door groene velden of bos, maar ook veel pal naast of zelfs midden op de weg !! (geen vrije baan !!)(1 spoor op een smalle weg ! )(en passeerplaatsen ook op de weg ! ) In de steden/dorpen soms ook door smalle straatjes ! En het zijn brede trams ! (normaalspoor)(1435mm.)(maar oorspronkelijk 785mm.!)

Groot verschil met België is dat de lijnen vrij kort zijn, en dat geluidssignalen onbekend zijn (!) . Er zijn dus geen lijnen die van het ene naar het andere uiterste punt rijden . Daarom is de langste lijn ca. 25 km., terwijl dat 50 km. zou kunnen zijn . De grootste stad in het gebied is Katowice, gevolgd door Bytom . Daar omheen is dus het netwerk. Uiteraard rijden er vele soorten trams, inmiddels ook moderne met lage vloer.

Uiteindelijk kozen de meeste gemeenten in 2011 toch voor behoud van de tram. Behalve Gliwice, die de tram in 2009 uit de stad verbande. . De oost-west corridor is daardoor korter geworden .

Er is (nog) weinig beveiliging, maar men let meestal goed op . Uiteraard zijn er veel films van, ook van inmiddels gesloten lijnen . Op YouTube . Zoals lijn 8, 12 en 18 . En lijn 1 en 4 in Gliwice . Vanwege de modernisering zijn veel lijnen tijdelijk buiten gebruik of rijden anders, of met een ander lijnnummer. Daardoor zijn er ook films van tijdelijke lijnen.

Op wikipedia staat heel veel info over de historie en de situatie tot 2012 , ook in het Nederlands! (Tramwegen in Silezië) In het Engels en Duits is er weer andere info. Maar dus niet echt actueel , 2018 . Lijnennet-overzicht-kaarten zijn dus zeer onzeker door alle werkzaamheden. Films vind je door te zoeken naar "strassenbahnen in Schliesien/Silesian tramways", en vooral " Tramwaje slaskie/slaska"(Pools) .

De streeklijnen die het meest door "het groene platteland" gaan, en veel op enkelspoor, zijn lijn 1,3,9, 14,17,22,26, en 27 .  Lijn 5 heeft een mooi groene dubbelsporige baan voor een groot deel . (deels rijd ook lijn 30 daar)(te zien op you tube)

Op de website van het bedrijf zijn prachtige tijdschriften te zien over het vernieuwde tramnet . Op de site van Urban rail staat een netwerk-kaart uit 2012 die het hele gebied laat zien, maar niet actueel meer is . Zo is lijn 10 na vernieuwing nu lijn 9 .

Van oudsher zijn er veel lijnen die 24 uur per dag, dus ook s'nachts rijden ; 1 tot 4 keer per uur.(!)  ALLE nachten in ieder jaar !  Overdag is de hoogste frequentie 4 x per uur . Lijnen met (veel) enkelspoor max. 3 x per uur .

Het net bestaat momenteel uit ca. 30 lijnen, al rijden sommigen maar héél weinig . Ooit waren er wel 50 lijnen . Het hoogste lijnnr. is nu 49, en het laagste is 0 !  Lijn 38 heeft een hoog nummer, maar is één van de kortste ter wereld : heeft slechts 4 haltes ! Alleen op dit lijntje rijden, op enkelspoor, afwijkende kleine ouderwetse trammetjes . Populair bij toeristen .

Bij Bytom is ook een 21 km. lange smalspoorlijn die als museumspoorlijn dienst doet . Met groot emplacement . Ook te zien op YouTube . Geen gelijkvloerse kruisingen met andere trein of tram .