DE  vlaamse 🌅KUSTTRAM🌞🚊. (The Flemish Coastal Tramway)(trolley)(Express⚡Tram)(ca.70 km.)(!)(ca.43miles)[the longest tramway in the world ! ][de langste (snel)tram ter wereld ! ] Met 🌊zeezicht !  With 🌊sea-view  !

Dwars door de 🌿duinen🌄 , 5 km. lang vlak langs zee🌊🌅 , 85 km. p.u ! !  Een zo speciale lijn dat ook details speciaal zijn ! Bijna alles is uniek.

Correcties  & aanvullingen  op het (verouderde) wikipedia-artikel .(dat niet door mij geschreven is)(inmiddels misschien niet meer verouderd)  (ik rijd al ca. 25  jaar regelmatig met de Kusttram, en heb er ook véél foto's📸 en films📽️ van en heb ook véél kennis uit véél boeken📖.)(maar ook ik weet natuurlijk niet alles, en actualiteit is niet te garanderen.)(maar ik probeer het wel).   Al mijn informatie is gratis, en vrij van © copyrights/advertenties/cookies , dus vrij te gebruiken en te verspreiden . 

Laatst geactualiseerd/gecontroleerd op 16-02-2020. Helemaal ⬇️onder⬇️ het hele verhaal, ook dat van Polen, staan er nu nog bijzondere foto's📸 van de Kusttram. Maar dat is nog in ontwikkeling. Het is de bedoeling dat ze naast de tekst komen te staan. Daar ben ik mee bezig. 

⚠ U vind hier geen (volledige) info over tarieven , tickets💳 of de complete dienstregeling e.d.  Daarvoor moet U op de site van De Lijn zijn .

Aanvullingen en/of verbeteringen :  0 .  Het allereerste traject , Oostende - Westende "via de dorpen"(Nieuwpoortse Steenweg-Oostendelaan-Westendelaan) heeft alleen stoomtrams🌫️ gekend . Dat was de eerste kustlijn en die bestond -met verlenging naar Lombardsijde-Dorp en Nieuwpoort-Stad- van 1885 tot 1955 . De "2e" kustlijn, het traject Oostende - Westende langs zee (ongeveer de huidige Kusttramlijn) was van begin af aan in 1897 elektrisch⚡ . Maar pas in 1929 werden de laatste delen van wat nu  ongeveer de Kusttram is elektrisch gemaakt . En was dus een doorgaande elektrische dienst mogelijk tussen Knokke en De Panne . Maar vaak moest toch in Oostende overgestapt worden . Tegenwoordig komt dat overdag niet vaak meer voor . Maar het komt dus voor. Wegens "operationele" redenen. (zand bijvullen bijv.) 

 1 . Een periode in de 2e wereldoorlog werden de elektrische trams getrokken door stoomtrams omdat de bovenleiding  verwijderd was. (Oostende-Middelkerke-bad) Later mocht die lijn niet meer bereden worden. Toen werden de elektrische trams getrokken door stoomloc via de dorpen. 

2. In 1991 werd het nationale vervoerbedrijf (NMVB) opgeheven .   Sindsdien exploiteert De Lijn tram en bus in Vlaanderen, dus ook de Kusttram.

3. De verlenging naar station De Panne kwam op 1 juli 1998 in dienst .

⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️

  ➡  ➡  ➡ ▶ ▶ ▶⚠⚠⚠ EXTREEM ✴ BELANGRIJKE ✳ VEILIGHEIDS ✴ INSTRUCTIES !!! ⚠⚠⚠ :

4. Het aantal ongelukken is al jaren sterk dalende, dankzij vele maatregelen . Zo is er veel beveiliging(signalisatie) bij gekomen en zijn vele kruispunten afgesloten❎ of verdwenen . Maar onbekendheid & onvoorzichtigheid leiden nog altijd onnodig tot ongevallen . Daarom kan er niet genoeg gewaarschuwd worden !  :

⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️

⚠ de Kusttram heeft ALTIJD voorrang ! ⚠   ⚠ OOK op het zebrapad🦓moet je de tram ALTIJD vOOr laten gaan !!! ⚠

⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️

⚠ Altijd goed ⚠ opletten en ⚠ gEEn risico's nemen dus !! ⚠ Dit is een 🌀Sneltram !!!  ⚠ Rijd vaak 80 km. p.u. !!⚠ Remweg méér dan 140 meter !!

⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️

⚠ 1 lege tram weegt 44 ton , en vol 69 ton !!! ⚠ Daardoor is een (🚛vracht)auto🚗 dus géén partij voor de Kusttram ! !⚠ En dure auto's OOk niet !! ⚠ En fietsers🚴/voetgangers🚸 al helemaal niet !! ⚠ En ook bij lage snelheid komt dat nog steeds hard aan !!

⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️

⚠ Steek  NIET❌ over vlak voor of achter een stilstaande of rijdende tram ! (want er kan een tram of auto in de andere richting aankomen die Gij niet kunt zien of niet gezien hebt.)( DAAROM moet je altijd opletten ! . )

⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️

⚠ Let op Uw kinderen👫 ! Waarschuw ⚠ ze en/of houd ze vast !  ⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️

⚠Ga NIET rennen❌ om de tram te halen .       Let op de ⚠waarschuwingssignalen(vooral oranje knipperlichten)("TRAM")( meteen stoppen🛑dan !) . 

⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️

⚠ Houd◀◀↔️ bEIde ↔️▶▶richtingen gOEd in het oog 👁️ . Er kan zo weer een tram uit ⏩bEIde⏪ richtingen komen, het hele jaar door ! 

⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️

⚠ Steek dus NOOIT  zomaar over . Is de tram voorbij ? WACHT🖐️ dan nog even . Kijk nog eens opzij ↔️of achterom↩️⤵️ . Let gOEd op of er uit de Andere ↔️ richting nog een tram komt . Daar niet op letten is vaak een fatale☠️ fout , ook bij treinen, auto's, enz. 

⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️

Laat zIEn dat je op let . Wacht op de stoep / Houd grOte↕️ afstand . Zodat de tramchauffeur zIEt👀dat je aandachtig bent . 

⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️

Vermijd de trambaan . Gebruik alleen de officiële oversteekplaatsen . ⚠ Stop meteen als je bel🔔 of claXon🔊hoort . De trams kunnen heel stil naderen,  goed kIJken👁️‍🗨️ is dus noodzakelijk !!  Dus kijk niet op je telefoon📵/gsm📵/tablet 📵/i-phone📵/i-pad !!📴 (e.d.) Hoofd omhoog⬆️🆙; houd de tram in het oog👁️ !! (en ander verkeer🚕)  En ook goed luisteren👂 ! Draag dus geen oordopjes of hoofdtelefoon 🎧! ! 

⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️

⚠  Wees uiterst voorzichtig . ⚠ Speel niet met levens , want de tram wint het Altijd van je ! !  . Een tram/trein/auto/bus IS in principe niet gevaarlijk ; de mensen DOEN vaak gevaarlijk !!⚠  Geef het door : in België gaat de tram ALTIJD voor !!! 

⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️

Overigens heb ik ondanks mijn vele Kusttram-reizen toch nog nooit direct een ongeval zien gebeuren als ik in de tram zat . (en ook niet als ik  ergens anders in  tram/trein/bus/metro zat .)  Maar wel div. keren dat het op het nippertje goed ging . (Vooral op de kustlijn) En ik lees toch nog steeds te vaak over ongevallen op de kustlijn . Vooral in combinatie met toeristen . 

 ⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️

⚠ Niet opletten / geen voorrang verlenen is 💀LEVENSGEVAARLIJK voor U en anderen , OOk als je in een auto zit !! ⚠ .  En sla niet❌ af waar dat niet mag !! Gebruik Uw spiegels, let op de lichten, neem géén risico's, en houd de rails altijd vrij !! Blijf op afstand recht staan met de auto, als ge wilt afslaan,  dat geeft aan dat U oplet. En doe de richtingaanwijzer("pinker") uit als tram nadert. Ook dat laat zien dat U oplet . 

De trams kunnen heel stil naderen , doch aan de andere kant kunnen ze een doordringend zoemend geluid rij-geluid "uitzenden" dat je zelfs in een huis  50 meter verderop  kunt horen , en buiten op 1 km. afstand ! En gepiep in de bochten kan tot op 2 km. hoorbaar zijn !! 

###############################################

5. Er zijn 2 soorten van de lage-vloer-middenbak, en beide hebben ook een ander interieur. En daardoor ook meer of minder zit & staanplaatsen . De knop om de deuren te openen zit ook op een andere plek . Kijk bijtijds waar  die knop zit .  Vanaf 2020 komen er nieuwe Kusttrams , met lage vloer in de hele tram . 

6. Tot dat de trams digitale bestemmingsaanduiding kregen(± in 2006) waren er 2 (hoofd)kleuren in gebruik  : rood🔴 voor lijn 1 (alle plaatsen tussen Oostende en Knokke ) , en blauw🔵 voor lijn 2 ; alle plaatsen tussen Oostende en De Panne. Vroeger waren soms ook andere kleuren in gebruik , zoals geel🌕 voor  Oostende - Bredene . En wit voor "extra tram" , "stelplaats", e.d  ###  Er was geen lijnnr. op de tram of halte te zien .  Administratief , op autobussen en in dienstregelingen werden de nrs . 768 (de Panne-Oostende) & 765 (Oostende-Knokke) gebruikt .(ook de 🚍buslijnen hadden nog lang zulke hoge nrs .)(meestal van voormalige tramlijnen) Tegenwoordig staat het lijnnr. wel op de tram-halte , maar niet op de tram . Het lijnnr. is 0 (nul) . Een uniek nr. in Vlaanderen voor een unieke lijn .

7. Ook in de 🎄☃️🎅kerstvakantie word er overdag om de 15 min. gereden. (alle dagen van de week)(Maar dat begint pas tussen ca. 8+10 uur, afhankelijk van de richting.)(voor 09:00 uur kan het zijn dat er maar 1 tram per uur rijd)(vooral op zondag)(op zondag vervallen de vroegste ritten)(Maar de 1e rit is nog steeds vroeg!) Ook in de andere periodes is de dienstregeling overdag de hele week hetzelfde .(afgezien van een enkele scholieren-rit)(ma+di+do+vr rond 07/08 & 16/17 uur , op woe. rond 07/08 + 12 uur .)

8. De plannen voor verlengingen zijn allemaal tamelijk kansloos. Er word al héél lang over gesproken maar er gebeurt weinig meer dan dat. Naar Frankrijk was al rond 1930 gepland, maar er zijn ook nu nog steeds teveel die het niet willen, of het nu per tram of per trein is (de spoorlijn tussen De Panne en "Duinkerken" is al vele jaren buiten dienst). 

Aan de Nederlandse kant is het in Zeeland onlangs weer "definitief" afgewezen, terwijl Knokke en zelfs De Lijn het ook niet willen . Knokke wil nooit meewerken, dus ook naar Westkapelle of het nieuwe hospitaal🏥is het  bijna kansloos . Vroeger was er wel tramverkeer naar Zeeland overigens .(voor 1940) De overige plannen die op wikipedia genoemd worden blijven vooralsnog alleen maar plannen die er al vele jaren zijn . De minister zei "onlangs" dat de plannen uit het "Neptunusplan"  ofwel stilstaan ofwel nog steeds in onderzoek zijn . (korte samenvatting)(oktober 2017)

9. De reistijd is verschillend, afhankelijk van de periode, eventueel omrijden te Zeebrugge, en het tijdstip. De hele rit van Knokke naar de Panne duurt ongeveer ca. 2u15 - 2 u25. 

10. De trams zijn voorzien van de beroemde 2-tonige "boerentram"-claxon📢🔊.(buurtspoorwegen) Die is zo hard dat het soms op 2 km. afstand nog hoorbaar is !  Te horen in veel YouTube-films over de sncv/ nmvb-tram. En ook op het streettrain-kanaal op YouTube : Titel : Kusttram : Quick Coasttram Claxon Compilation .      ( 2 delen ) ca. 70 X de claXon ! 

Het streek- tramnet in België was het grootste van Europa en besloeg ooit ca. 5000 km.!!! In Vlaanderen is de Kusttram als enige streeklijn overgebleven . (En in Wallonië een lijntje van ca.17 km.)(bij het"mislukte" zogenaamde "metro-netwerk"van Charleroi)(waar op bijna dezelfde trams rijden als de kusttram)(En er zijn 3 museum-lijntjes in Wallonië . )(In Vlaanderen geen.) (er rijden wel af en toe museumtrams op de kustlijn)

Vroeger was er weinig of geen beveiliging en daarom werd de claXon📯 toen veelvuldig gebruikt , gewoon om de tram aan te kondigen , tijdens het rijden door de dorpen .(net als de straat-treinen in de USA nu nog steeds vaak doen)(over "buurtspoorwegen" gesproken)(!!) ; Tegenwoordig word de tram-claXon alleen nog gebruikt "als het bijna fout gaat" . Door alle beveiliging en "sensibilisering" (mooi Vlaams woord) word dat steeds minder . Maar toch is het nog regelmatig (in de verte)(of dichtbij)(of als je mee rijd) te horen . Daarmee geeft de chauffeur aan dat de tram de baas is. Ofwel dat je gevaarlijk bezig bent en moet wachten met oversteken !

11 . De Lijn meld dat de max. Snelheid 78 km. p.u. is , maar ik heb de snelheidsmeter wel eens op  90 zien staan (!) (maar hoe nauwkeurig dat is weet ik niet .) Met de grotere wielen zou de maximum snelheid nu 85 km.p.u. zijn.

    11bis.   De Kusttram rijd voor 80% op vrije baan . En op 🌳groene stroom .                                                                                                                                         

  12. Het zomer-record qua reizigersaantallen van 2016 werd in 2017 net niet gebroken . 15 miljoen reizigers per jaar ! (is nu normaal)(zelfs 16,5 miljoen komt voor ! )(rond 2004 was het nog maar 4 miljoen)(!)

De langste & populairste rijdende attractie ter wereld ! 

12bis : Nu alleen al in de 2 zomermaanden 4 miljoen reizigers ! Dus in de z🌞mer is de Kusttram duidelijk het populairst. Daardoor staat hij bekend als zomer-attractie, maar hij rijd natuurlijk het hele jaar. Maar daardoor zijn er ook bijna geen foto's of films van buiten de zomer . Maar ze zijn er wel .

Zo zijn er Unieke video's📼 en foto's📸 in de sneeuw❄️🌨️🆒 ! Op YouTube kanaal "streettrain". En vele andere opnames die niet meer mogelijk zijn. Ook uit andere landen. (bijv. Kusttram in de mist / Kusttram rijd spook /straattrein in Antwerpen🇧🇪/ straattrein in Deventer🇳🇱/straattrein in 🇨🇭Zwitserland.)

13 . Jubilea : de tram uit Den Haag die meereed in de jubileum-optocht  van 2010 is PCC-tram 1006 uit Den Haag🔰  , die al vele jaren bij zijn fabriek(BN) in Brugge buiten als aandenken stond . Die is weer rijvaardig gemaakt (met hulp uit 🇳🇱) en aangepast aan het smallere spoor . Sindsdien verblijft hij op de kustlijn. Staat meestal in Knokke.  En is te huur(?) , net als de andere museum-trams .(tto-noordzee.be)

14 . De keerlus tussen Wenduine en Blankenberge lag eigenlijk bij halte Harendijke . Hij kon alleen vanuit Blankenberge direct bereikt worden en werd zelden gebruikt . (Ca. 1980-2011) (aangelegd toen de eenrichtingstrams kwamen) In 2011 vervangen door een bruikbaarder keer-3-hoek . De beruchte ⚠️oversteek verdween toen ook . 

   Vaak ging het daar (bijna) mis .  Ondanks (of juist vanwege ?!) de trein-overweg-lichten.(4 rode🔴 + 2 witte)(lampen) Op streettrain-kanaal div. filmpjes waarop dat te zien en te horen🔊(!)  is . De voormalige keerlus had ook trein-overweg-lichten.

 Tip : Neem géén of zo weinig mogelijk 💼👛👜🛍️🎒bagage mee in de tram , en vOOral géén 🚳fietsen🚳 ! !  (en niet - ingeklapte kinderwagens e.d.)  En koop vOOr dat U instapt bij de Lijnwinkel bij voorkeur een dagkaart , want dan reis je spotgoedkoop en onbeperkt . Ook geldig in alle bussen !

(Er zijn geen buslijnen die de Kusttramlijn helemaal volgen, alleen in andere richtingen .)

Er zijn ook meerdagenkaarten . Hoe langer , hoe goedkoper ! (in voorverkoop) Voorverkoop prijsvoorbeelden 2019 voor 1 volwassene : 1 dag  7€ . | 3 dagen  14€ ! | 5 dagen 20€ ! | 7 dgn. 26€ ! [2 personen  = 40€ voor 7 dgn. ! ] (7 dagenkaart is alléén geldig in West-Vlaanderen!) Er komen steeds meer kaart-automaten. ⚠️Contant betalen kan alleen nog bij de chauffeur! 

 ⚠ Is een Lijnwinkel open , dan mag de tramchauffeur géén tickets verkopen . (!)  Zo word vertraging vermeden !

De beste plaats om te overnachten is Oostende centrum , omdat : dat centraal gelegen is ;  je vanaf het station kunt gaan lopen en dus niet met bagage🛍️ in de tram hoeft (want dat is lastig)(voor anderen) ; en zodat je dus makkelijk 1 helft van de kustlijn op 1 dag kunt afreizen .

 Knokke - Oostende duurt ca. 60 min., en Oostende -De Panne ca. 80 min. (En de hele lijn duurt  in 1 richting ca. 2 uur plus 15-25 minuten )(vice versa dus ± 4 uur 30-40 !)

En omdat Oostende als grootste kustplaats de meeste voorzieningen qua winkels , musea en hotels e.d . heeft ; de tramdienst vanuit Oostende word opgevoerd/verminderd en je dus de meeste reismogelijkheden hebt ;  Oostende de meeste trein🚅 en bus🚍-verbindingen heeft ;  de Lijnwinkel bij station Oostende altijd van vroeg tot laat open is ; Als je s'middags richting De Panne bij station Oostende instapt voorkom je dat je op het Marie José plein er niet in komt ;

(maar beter nog reis je alleen s'morgens tussen Oostende en De Panne)(tegen 11 uur word het tussen Westende en Oostende al steeds moeilijker om in te stappen)(richting Oostende)(tijdens drukke periodes)(verblijf daarom niet bij haltes tussen Middelkerke en Oostende Koninginnelaan .)(inclusief die laatstgenoemde halte)(want je komt niet in/uit de tram)(in drukke periodes)

In Vlaanderen spreekt men niet over "de trEm" maar over "den trAm" . En je stapt op of af . En je belt /drukt af .(als je af wilt stappen)

De route staat in de tram op een lange sticker. Met alle haltes. In 2 delen. Het andere deel bevind zich aan de andere kant van de tram.

Sommigen noemen de Kusttramlijn een Interurban .

In 1981 noemde de NMVB de lijn nog "Elektrische⚡Spoorlijn". Er waren dan ook op div. plaatsen trein-overweg-lichten. In 1998 zijn de meeste verdwenen, en anno 2020 is er nog 1 locatie. Wel staan er op veel plaatsen Andreas-kruisen❎ .

De Kusttram is in vele opzichten uniek. Zo zijn er ook unieke seinen. Verderop meer daarover. Na de vernieuwing van 1979/80 waren er vele unieke bordjes en stickers aanwezig, met aanduidingen voor de chauffeurs. (bellen, licht aan, enz.) Inmiddels zijn die verdwenen, en deels vervangen door weer andere aanduidingen. Soms hangt er ergens gewoon een geschreven instructie.

Nog meer (reis) tips  staan op You Tube bij de  video van busfotodotnl die ruim 2 uur duurt .(bij de reacties , (ver) naar onderen .)     

   ⚠️⚠️  Houd je goed vast tijdens de rit,vooral als je staat ! ⚠️Loop niet door de rijdende tram !  Of houd je steeds vast aan minstens 1 stang. Ga van stang naar stang, maar houd ondertussen altijd 1 stang vast ! ⚠️Want  bij hoge snelheid kan de Tram flink slingeren . En ze hebben 3 Krachtige  remmen⚠️ !  Bij noodstop, maar ook bij haltes of verkeerslichten kan er soms plots bruusk geremd worden⚠️ ! Met je voeten ↕️verticaal ver uit elkaar heb je méér steun en voorkom je vallen 🤸bij remmen.     Horizontaal↔️ voeten uit elkaar voorkomt vallen in bochten.    Maar hou je ook goed vast !       

Één nacht per jaar rijd de Kusttram s'nachts; in nieuwjaarsnacht🌚. 1 x per uur .

Tussen 2019 & 2023 gaat de kustlijn grondig vernieuwd worden; daar is 80 miljoen €uro voor beschikbaar. Dat kadert in het totaalbedrag van 300 miljoen €uro dat word aangewend om het gehele Vlaamse tramnet te vernieuwen. 

  Aanvulling per halte (niet alle) :  Knokke station(tramstation) :  het eindpunt🏁 sinds 1967* . Omdat Knokke geen tram meer in de stad wilde . Nog altijd onhandig. In 2007 zou de lijn iets dichter bij het station gelegd worden. Maar ook dat ging uiteraard niet door vanwege meningsverschillen . In 2019 is de keerlus opnieuw  aangelegd, en nu half verdiept. Daardoor is de halte nu goed rolstoel-toegankelijk♿. Koop Uw tickets hier bij de Lijnwinkel als die open is . Tussen het beginpunt en Blankenberge station word min of meer op de oude treinbaan gereden . Wilt ge in Knokke de stelplaats (remise) bezoeken , vraag dan even in het "bureel"of dat goed is .(maar het is mogelijk dat daar en/of in de remise niemand aanwezig is.) De remise-loods is van 1930 en schijnt op de monumentenlijst te staan . Om de loods heen is ook een keerlus. Vroeger waren er ook tramlijnen van Knokke naar Brugge, van Knokke naar Sluis en van Knokke naar Retranchement. Met overstap in Sluis of Retranchement kon je naar Breskens. En er was een stadstram naar Duinbergen en het Zoute . De Kusttram reed tot 1967* via het station(waar nu de keerlus is) tot aan het van Bunnenplein. * = andere bronnen melden 1966 en 1968 . 

Per trein🚅 naar Knokke vanuit Nederland duurt ca . 3 uur (vanaf Rotterdam) , met overstappen in Antwerpen en Brugge . De Kusttram begint op ca. 50 meter afstand van het treinstation . Vanaf de perrons gaat ge naar ↖️links, en dan langs de overdekte 🚲fietsenstalling ; dan ziet ge het 🚍busstation . Loop links langs het busstation en steek via het zebra🦓pad de Knokkestraat over. Loop daarna rechtdoor de "Tramweg"(!) op. Om de hoek is de nieuwe keerlus, sinds Dec. 2019. ### Naar Knokke kan ook via Zeeland (Vlissingen) . Eerst  in Vlissingen met de veerboot⛴️(geen auto's op boot!) , en dan nog met 2 bussen🚌 . De reistijd is ongeveer 1 uur extra via Zeeland . Overstappen in Westkapelle (België !) . Plan de reis via Google-maps, niet via 9292.nl. 

Station Knokke bied ♿ hulp .(op aanvraag) Zie : NMBS.be  . Vanuit Goes via de Westerschelde tunnel kan ook . En dan nog met minstens 2 bussen . In de zomer was er een bus Breskens-Knokke , maar nu niet meer dus .

Duinbergen : hier sloot ooit de stadstram vanuit Knokke aan. Dat is nog te herkennen . De overweg kort voor de halte had tot in 1998 trein-overweg-lichten . (4 rode & 2 witte)(lampen) Bij de halte zijn er links 2 gebouwen met allebei een torentje. Het laagste gebouw was ooit het stationsgebouw. Daar is foto van, met de naam Duinbergen er op . Het hogere gebouw is er later tegenaan gebouwd. Er heeft ook een stenen abri gestaan. 

Zeebrugge zeesluis : hier zijn  2 omleidings-sporen . De Gigantische bruggen gaan vaak & lang(ca.30 min.) omhoog , dus er word vaak omgereden . Dat kan ook tegen⬅️ het verkeer in.(!).⚠ SpOOk👻tram ! ( <Brede wegen> ) (met min of meer vrije trambaan)

Zeebrugge kerk⛪ : vroeger(tot ca. 1978) reed de Kusttram onder het dorp door en kwam niet hier . Even verderop was tot ca. 2017 kruising met goederentrein-spoor.  Treinspoor nu buiten dienst . De treinrails kruist de tramrails nu niet meer , maar de uitgebreide beveiliging (20 r🔴de lichten + 10 bellen)(!) is nog aanwezig en de trein-seinlichten  staan nog gewoon aan.(!)(in januari 2020) Geen witte lichten aanwezig . Opnames met (🚂stoom!)trein & tram + alle lichten & bellen(!) op You Tube kanaal "streettrain". Deze spoorlijn had verderop➡️ een zijlijn naar de vismijn⬅️, en liep ooit verder door➡️ naar Knokke. Want de spoorlijn tussen Zeebrugge en Knokke is vaak verlegd. 

Zeebrugge is ook per trein bereikbaar, maar de stations(dorp en strand)(niet tegelijk in gebruik)(!) liggen ongunstig t.o.v. de Kusttram . En er is geen ♿hulp . En in het weekend rijd de trein maar om de 2 uur ! Er rijden alleen stoptreinen.

Kort voor de sluisbrug bij Zeebrugge Vaart, bij de Kielbankstraat, staat er rechts een oud tractie-station van de Kusttram, met wachtruimte. Is niet meer in gebruik voor reizigers . 

De verkeers🚦lichten bij de kleine sluisbrug(zie hierna) en de omleidingsbrug dienen alleen om de Kusttram  door te loodsen. Maar dat gaat niet altijd goed, en dus klinkt 🔊regelmatig de claXon van de Kusttram ! 

Zeebrugge vaart : ook hier sluizen , en 1 omleidings-spoor . Word af en toe gebruikt , ook tegen⬅️ het verkeer in !! (chaos !)(>smalle weg<)(géén vrije baan !)(⚠SpOOktram!)  Met trams te zien op streettrain-kanaal op YouTube. Met tram-claXon🔊 !  Er zijn plannen voor een nieuwe grote brug of tunnel, maar de Kusttram blijft bovengronds  . Op de omleidingsbrug lagen vroeger 2 treinsporen, en was er maar één ↕️ rijbaan ! Voor auto's↕️+Kusttram↕️samen ! Want toen was er een elektrische dubbelsporige reizigerslijn naar Knokke . In ca. 1978 werd die weer eens verlegd, en sindsdien is de spoorlijn enkelspoor,  niet meer elektrisch, en doodlopend in de haven, en na het station Zeebrugge-dorp rijden er alleen nog goederentreinen. De Kusttram reed parallel aan die treinsporen, in het midden van de Isabellalaan, onder Zeebrugge-dorp langs. De spoordijk is nog aanwezig, en een deel van de lange spoorbrug verderop ook . 

Zeebrugge strandwijk(voorheen "pier") : vanaf hier kon de  tram vroeger de dam op die ver de zee in gaat. Parallel aan de spoorlijn. Alleen voor goederen. Uit beide richtingen ging er bocht-spoor naar de havendam. Niets meer van te zien. Vroeger  werd de halte "muur" genoemd. En in het Frans "mole".

Blankenberge Duinse polders : keerlus . Word  tegenwoordig zelden gebruikt . Werd jarenlang gebruikt voor de zomerdienst naar Nieuwpoort-bad. Waarschijnlijk aangelegd in ongeveer 1979, bij de modernisering van de Kusttramlijn. Tot in 1998 waren ook hier trein-overweg-lichten aanwezig, echter zonder witte lichten . 6 rode lichten dus ; 4 bij inrijden van de keerlus , en slechts 2 bij uitrijden . Vaak was echter ook de claXon🔊 hard(!) nodig om het verkeer te doen stoppen ! Nu zijn er verkeerslichten . Bij de overweg na de halte , in de hoofdlijn dus , waren ook trein-overweg-lichten aanwezig tot in 1998.(8 rode & 4 witte)(lampen)(Want er waren 2 doorsteken, maar 1 is  opgeheven omdat het zo gevaarlijk was.) Dit kruispunt was vroeger helemaal "open" en ONbeveiligd !  Dus stak de tram luid claXonerend🔊 de 4-baans weg over ! Dat was toen in België héél gewoon ! (ook elders dus)

Blankenberge pier : om de pier te bezoeken of te zien moet je uitstappen en omhoog🔝lopen . En dan naar rechts➡️. Op de pier was de expositie "storm"🌪️; ook met aandacht voor de Kusttram ! (deze attractie is definitief gesloten in nov. 2017) Onbekend wat er voor in de plaats komt . Er is wel een  restaurant met zeezicht. Momenteel(Jan. 2020) is er geen attractie .

Blankenberge station : tot 1937 was het treinstation op de plaats van de huidige tramhalte . Want de trein reed toen door naar Heist . De trambaan is hier dan ook al vaak verlegd . Jarenlang reden tram en trein pal naast elkaar of in elkaars spoor tot aan Zeebrugge. In 2018 kwam er een nieuwe Lijnwinkel , en werd het plein weer eens totaal veranderd . De aanleg was al in 2017 gestart .  De stoomtram reed op enkelspoor door de zéér krappe Weststraat . In de stoomtramtijd was er een verbinding vanaf het treinstation naar het tramspoor in de Weststraat. Na 1937 waren er bij het nieuwe treinstation elektrische zijlijnen uit beide richtingen  naar het goederen-deel van het treinstation.

Vanuit Nederland is Blankenberge in ca. 3 uur per trein🚅bereikbaar , met overstappen in Antwerpen en Brugge .(3 uur vanaf Rotterdam)  De Kusttram-halte is pal voor het station . Er is hulp voor ♿ bij de trein mogelijk . In 2018 is het nieuwe treinstation geopend . 

Blankenberge lijkt wel één groot lelijk betonblok🏢, maar er zijn nog prachtige oude panden🏰te vinden. De Belle-époque-wandelroute laat de mooiste zien. En er is ook een Belle-époque-museum. Beide aanbevolen.

Blankenberge markt : enkele jaren terug werd de aloude naam "park" opeens veranderd , terwijl er niet eens dagelijks markt is , en die om de hoek ligt , terwijl de halte bij het "park" is . Tussen deze halte en halte Harendijke was de route vroeger een stuk rechter en dus korter dan nu . In de stoomtram tijd was hier al dubbelspoor. Tot 1907 werd er links gereden, net als de trein in België nu nog steeds doet. 

De uitgebreide ⛵jachthaven heeft voor een omweg gezorgd .

Wenduine Harendijke : al behandeld in bovenstaand verhaal . (bij punt 14)

Vanaf hier rijd de Kusttram zo'n 20 km. door het 🌲groen🍀! ! ,vooral door/langs de duinen🌄. Onderbroken door de dorpen Wenduine en De Haan. Hoewel, daar is een grasbaan🌿, ook groen🌳 dus. 

Wenduine centrum : in 1994 werd deze halte nog "station" genoemd .(tramstation) .(ook wel : statie.)(En de kustlijn werd tot ca. 1980 officieel aangeduid als "elektrische spoorlijn".)

Wenduine molen🎡 : de molen staat er inderdaad nog . (En dat is niet altijd zo .) (het is eigenlijk een molentje) Nabij de molen was vroeger de "loskaai" van de tram .(nu parking)(daar waar er een grote slinger in de trambaan zit) De stoomtram reed hier eerst bovenop de duinen; maar algauw was men bang dat-ie er af zou vallen en werd de baan beneden gelegd. (en die trap was ook niet handig) 

Konijnenpad🐇 : oorspronkelijke naam , tussendoor heette de halte "Sunparks". (2 km. dwars door bos lopen)(met je koffers)(!)(om bij dit vakantiepark te komen .) 

Zwarte kiezel : de keerlus hierbij dateert uit 1979 en word wegens bezuinigingen weinig meer gebruikt , ondanks recente vernieuwing . Deze keerlus werd aangelegd vanwege de komst van de nieuwe éénrichtingstrams, begin jaren 80 . Oude Haltenaam : Vlissegem Zwarte Kiezel.

Wel in gebruik tijdens trammelant . Mooi uitzicht🌅(bij mooi weer) als je de ca. 30 meter hoge duinen🌄 "beklimt" .(hoge trap)

Waterkasteel : dat is een watertoren . Niet toegankelijk . Even na deze halte begon vroeger de loskaai van De Haan . Nu is dat een brede grasberm . Als je goed zoekt is(?) er nog een restant van een stootblok te vinden . De huidige hoofdweg was er vroeger niet . Daardoor heeft alleen De Haan een noordelijke & een zuidelijke hoofdweg .(die beide een 1-richtings-weg➡️ zijn .) Oude Haltenaam: Vlissegem Waterkasteellaan. Met de aanleg van het 3e spoor in 2014 is eigenlijk een deel van vroegere loskaai-spoor terug gekomen. Zie hierna. 

  De Haan aan zee : deze halte ligt juist niet aan zee . Ca. 1 km. lopen. Maar dat is de moeite waard , want dit is  het mooiste dorp van Vlaanderen en de kust ! Hier geen hoogbouw , en veel is nog zoals in ca. 1900-1930🏰 . Het Unieke Tramstation uit 1903 is HET symbool van dit dorp dat ontstond dankzij de Kusttram !  (sinds 1886 kwam de stoomtram er) Op de 1e za.  in augustus word dat ieder jaar gevierd met het "trammelant"-festival . Aanbevolen ! Met 🚋museumtrams. Talrijke films📽️ op YouTube . Ten zuiden van het tramstation was er van ca.1980-2014 een opstelspoor voor trammelant. Het werd bereikt door achteruit te rijden, en liep aan beide kanten daarom niet door. Het lag aan de kant waar de autoweg is. Het was niet van bovenleiding voorzien. In 2014 werd het bij vernieuwing van het traject aldaar verwijderd en vervangen door een veel bruikbaarder doorgaand 3e spoor aan de noordkant, verderop. Bereikbaar door 3 wissels, en wel met bovenleiding ! Tijdens trammelant staan hier de 🚋museumtrams . Er was op die plaats al een korter doorgaand 3e spoor, met 2 wissels.

Preventorium : nabij deze halte is op terrein tunnel naar strand . Alleen op strand zichtbaar . Alleen voor patiënten .   Daarna was vroeger halte "golf" ; in de oorlog is de halte gesneuveld . De golf⛳banen zijn er nog . Er tegenover staat wat verderop een tractie-gebouw van de Kusttram ; op deze plek takte tot 1955 de oorspronkelijke lijn , via Bredene-dorp af .  (Geopend als stoomtram lijn in 1886) (de oude route is deels nog terug te vinden) Oude Haltenaam : Klemskerke Preventorium. 

De Haan Vosseslag : oude naam was Klemskerke Vosseslag. (De oude lijn via Bredene-dorp kwam dichtbij het dorpje Klemskerke)

 Bredene-renbaan : de renbaan🐎 werd in w.o. 2 afgebroken door de Duitsers, maar de naam bleef . Het unieke historische wachthuisje uit 1924 staat nog altijd bij de bestaande tramhalte . Vanaf hier tot t.h.v. Bredene-bad lag de trambaan vroeger meer naar zee🌅, echt door de duinen🌄 . Vanuit de lucht kun je dat nog zien . Ten tijde van de renbaan was er een zij-spoor dat naar de renbaan leidde en aansloot op de-lijn-langs-de-dorpen . Via die zij-lijn werden passagiers tot aan de renbaan gebracht.

 Oostende duin&zee : hier kwam vroeger de stadstram uit de haven⚓.  De Kusttram-baan werd vanaf hier in 2007 verlegd naar de zijkant, inclusief nieuwe Trambrug bij de haven . In de Fortstraat is(?) nog steeds deels te zien waar het tramspoor in de straat lag . En restanten van goederentrein-sporen zijn er op de Hendrik Baelskaai . Oude Haltenaam : Militair Hospitaal. (is nog aanwezig, maar nu als woonwijk.)

Bij de volgende halte (weg naar vis🐠mijn) reden tot 1992 ook treinen , in het tramspoor ! (in het midden van de weg) Op de nieuwe trambrug is ook weer een beetje ruimte "gereserveerd" voor een (héél)(erg)(zéér)eventueel treinspoor (komende vanaf de Vergunningenstraat)[alwaar nog bruikbare rails is].(op vrije baan aan de zijkant naast de wegen)(op de nieuwe brug) Ook hier reed vroeger de stadstram de haven in, om er bij Duin en zee weer uit te komen. In de haven waren vroeger div. tramsporen om goederen over te laden in&uit trein&tram. En er was een omleidingsspoor via de Camerlinkstraat en Vergunningenstraat. Er was een tramspoor voor zandvervoer dat tot aan Zandvoorde(!) ging. En de lijn via Bredene-dorp takte hier af. (in de haven) (via de Prins Albert laan-Prinses Elisabeth laan, en dan de straat in die nu Buurtspoorwegstraat heet. Via wat nu de Oude tramstraat heet, en de Zandstraat, en dan dwars door de velden, en dan naast de Vosseslag,(vanaf waar nu bushalte "tramhalte"(!) is) en daarna naast wat nu Kennedylaan heet, en tenslotte met een bocht door het bos om op de huidige Kusttramlijn aan te sluiten.) 

En meteen na de brug , t.h.v. de nieuwe stelplaats , in de bocht ,  stak vroeger ook een treinspoor over .[ook vauit de Vergunningenstraat] En op het terrein van wat nu de nieuwe stelplaats is lagen ooit goederen-trAm en -treinsporen . En er stonden 3 tankstations⛽ pal naast elkaar ! . Rond 2007 was er een permanente omleiding gepland in de haven . Maar al gauw was dat onzinnige idee weer verdwenen , net als het stukje dat al aangelegd was ! Restanten van de goederentrein-sporen zijn nog te zien , ook vanuit de tram . En 1 spoor is(?)nog bruikbaar maar niet in gebruik . Kruist de trambaan niet . 

Oostende station : Soms moet je hier overstappen. Dat word omgeroepen🎤🔊.  Hier was tot in 2019 een keerlus door krappe straatjes . SpOOk👻tram was mogelijk . Ook achteruit . Unieke opnames op you tube. Wellicht ligt er nog rails nu.(in Jan. 2020 was dat nog zo) Vervangen door keerlus naast station.

Het tramstation over de tramsporen heen uit 1989(voorganger zonder "overkapping" was van ca.1954) is in 2019 vervangen door een nieuw tramstation🚞 dat nog dichter bij de treinsporen ligt . Met led-aanduidingen die de chauffeur tonen of hij de juiste bestemming er op heeft staan . Er verschijnt dan dus : "De Panne" of "Knokke". 

Tramstation Oostende heeft ook de grootste Lijnwinkel . Dagelijks geopend van vroeg tot laat . Koop daar je tickets , vOOr dat je instapt ! Dus niet bij de chauffeur ! En stap niet bij de voordeuren in/uit ! En houd de deur van de chauffeur vrij . En de andere deuren ook .

⚠️Tickets kunnen niet meer met contant geld gekocht worden . Behalve bij de chauffeur. 

Bekijk het ticket zodat je de pijl ⬇ ziet die aangeeft hoe het ticket bovenin het geheel gele apparaat dichtbij de uitstapdeuren te steken . De pijl-kant aan de voorzijde houden, zichtbaar dus, naar je toe. En de magneetstrip dus aan de achterzijde, onzichtbaar dus . Het invoeren kan wat moeite kosten .Ticket verdwijnt dan even in het apparaat . NIET bij de chauffeur doen !! Dat toestel is meestal "gesloten" . Geen knop indrukken als je dagkaart hebt . Ticket komt er automatisch weer uit , na/met wat "positieve" geluidjes .(dus met een negatief geluid als het niet goed is)(ga dan naar de chauffeur)(niet tijdens het rijden aanspreken!)  Bij station Oostende zijn de apparaten gesloten als er geen chauffeur aanwezig en ingecheckt is . Wacht dan dus tot het groene licht aan is op het apparaat . En wijs anderen die dat niet weten daar op .(die zijn er vaak , en soms kost het veel moeite voor ze het begrijpen) De oude geheel gele apparaten gaan in 2020 verdwijnen . Tickets invoeren is dan ook voorbij. En "gesloten" ook. 

Ook uniek : het personeel van de Lijnwinkels onderweg gaat daar vaak per tram🚊naar toe . Gewoon als burger gekleed . Niet herkenbaar dus . Je kunt er gewoon ongemerkt naast zitten . Bij hun Lijnwinkel aangekomen krijgen zij van de chauffeur de "cassette" die ze nodig hebben om de ticket-apparatuur aan te zetten . Of ze staan al te wachten en komen naar de tram toe . Vandaar dat de Lijnwinkels dus open en dicht kunnen gaan op de tijden van de tram . Dat kan dus bijv. van 08:23 tot 22:34 zijn. Of wat voor tijd dan ook . Tot voor kort waren er ook zwarte zakjes met hangslot in gebruik voor contant geld. Die werden samen met de "cassette" overhandigd. Vooral in de zomer worden er "jobstudenten" ingezet in de Lijnwinkels. 

Drukke Lijnwinkels zijn het langst open , en in de z🌞mer zijn er véél meer open . Zo word vertraging door mensen die anders op de tram tickets kopen voorkomen . Daarom zijn tickets op de tram ook duurder ! . Daarnaast verkopen veel winkels ook (beperkt) tickets . Maar bij diverse haltes zijn er geen winkels in de wijde omgeving , en/ of is er ook geen Lijnwinkel ! Dan kan je dus alleen bij de chauffeur terecht , en alleen als de tram stilstaat ! Maar als je al een dagpas hebt is dat dus niet nodig .  Bij iedere instap dagpas(of ander ticket) invoeren in het gele apparaat . Ge kunt tickets kopen die de volgende dag ingaan . Dan pas (zelf invoeren) word de periode er op geprint , en daarna niks meer . Gaat je ticket op de dag zelf in , dan word in de Lijnwinkel de periode er al op gezet . Dat is dan dus de 1e keer .

Per trein🚅 is Oostende vanuit Nederland in ca. 3 uur bereikbaar , met overstappen in Antwerpen . (3 uur vanaf Rotterdam) De Kusttram halte is direct links⬅️naast het station . Station Oostende heeft voorzieningen voor ♿ . (om in/uit de trein te komen)(aanvragen gewenst)(NMBS.be)

REIS ADVIES VOOR 🚗AUTOMOBILISTEN :

Vooral in de zomer zijn er Erg véél auto's aan de kust , dus ook opstoppingen🚗🚕🚗🚙 en parkeerproblemen . Voorkom files, hoge parkeerkosten, zoeken, wachten, volle garages, stress, enz. Kom daarom met de trein🚅, of met de bus🚍. (Vanuit NL via Zeeland ).(via Vlissingen[veerpont🚢](⚠️géén  auto's op boot!)of door de Westerschelde-tunnel .) Vanuit o.a. Antwerpen Centraal en Brussel rijden er moderne intercity-treinen, die zelfs in 2e klas zéér comfortabel zijn. Via Gent en Brugge. In de zomer rijden er extra toeristentreinen naar de meeste badplaatsen . Tickets voor de hele reis vanuit NL zijn op de NS-stations te koop. Plan Uw reis via google maps.

Plan Uw treinreis goed  :

⚠ Houd er rekening mee dat de meeste treinen in België maar 1 keer per uur rijden ! Ook naar de steden aan de kust . In de zomer zijn er wel extra toeristen-treinen . Op sommige lijnen is de frequentie nog minder dan 1 x per uur ! (vooral in Wallonië) 

Kort na vertrek uit het tramstation richting De Panne passeert de tram een brug(rechts). Op deze hoogte was links vroeger het andere treinstation . Tot 1954 was daar ook het "tramstation", al was dat gewoon veel rails op straat . De huidige route is dus van na die tijd .  Tot 1955 waren er ook stadstrams in en een beetje buiten Oostende-stad. En er waren streektramlijnen richting Middelkerke-dorp e.v., Leffinge e.v., en Bredene-dorp e.v. . Tijdens de 1e wereldoorlog waren er talrijke tijdelijke smalspoor-lijntjes in de polders. 

  Marie José plein : tot 2000 was hier een keerlus , via de Ijzerstraat . spOOktrams👻 !!  Unieke opnames te zien op streettrain-kanaal .  (Overigens kan op de hele kustlijn "spOOk" gereden worden als dat nodig is.)(desnoods ook achteruit)(daarom zijn er veel overloopsporen)  En er staat een (nu) uniek wachthuisje uit 1909 . Met Lijnwinkel !

Oostende renbaan🐎(deze renbaan is wel in gebruik) : hier  is een zij-spoor dat vlak langs de muur van de renbaan loopt naar de Tramwerkplaats aan de Nieuwpoortse Steenweg. Op dat terrein is ook een keerlus. Het kantoor van De Lijn is te bezoeken , maar de werkplaats🛠️ niet of niet zonder meer . Geldt ook voor de andere terreinen van De Lijn . De renbaan-gebouwen waar je langs rijd zijn in slechte staat en een samenraapsel van oude en nieuwere delen . Vroeger was de  toegang meer naar het strand toe , en zag er uit als een prachtige middeleeuwse stadspoort . De trambaan ging er met een krappe boog omheen . De huidige situatie is één van de vele gevolgen van de oorlogsjaren . De huidige "remise"-sporen sluiten 4-sporig aan , doch tot ca. 2013 waren er maar 2 sporen . (1 in elke richting)(nu dus 2)(in de Sportstraat was er toen maar 1 spoor)(nu 2)[deels](maar tot ca. 1984 waren er ook al 2)(!) In 1995 zou deze stelplaats/werkplaats verhuizen naar de haven, maar ook dat ging niet door. Uiteindelijk kwam er in 2017 toch een nieuwe stelplaats in de haven, maar blijkbaar zonder werkplaats. Want tot nu toe is die niet verhuisd. Oude Haltenaam : Royal Palace🏰.

 Oostende Northlaan : kolonel J.T. North (1842-1896) was een van de oprichters van de ⚡elektrische Kusttram die in 1897 ging rijden . (1e electrische tramlijn) Deze halte heette decennialang Mediacenter, want dat was hier. Evenementenhal. Nu is de oorspronkelijke naam weer in gebruik.

 Verderop ging de Kusttram tot 1981 vroeger dan nu al op de 🌊zeedijk rijden .(via de N34h)(google maps)(t.h.v. de Leopold van Tyghemlaan ) Na halte Mariakerke bad gaat de tram nu de 💧zeedijk op . Ook hier waren tot in 1998 spoorweglichten.(4 rode en 2 witte lichten) Vanaf hier heb je 5 km. lang vrij zicht op strand🏖️ en zee🌅 ⛵ en duinen🌄 . Tot bij Middelkerke . Maar eerst nog de volgende halte :↩⤵Ravelingen . En daarna : Raversijde Dorp . En daarna nog 1 halte : Domein Raversijde . Deze 3 namen lijken natuurlijk veel op elkaar ; ⚠️goed opletten dus als je daar wilt uitstappen ! .   Halte Ravelingen heette vroeger Dorpsstraat. Halte Domein Raversijde heette vroeger Oud Raversijde. 

Domein Raversijde : Atlantikwall-museum. Hier kan je urenlang rondlopen . De Atlantic wall is hier nog aanwezig zoals het was in de 2e wereldoorlog 🔫. Compleet met "kanonnen" die je vanuit de tram kunt zien . En op het terrein heb dus ook langs/naast zo'n kanon💣 zicht op zee en de voorbijgaande tram ! ⚠ Een bezoek duurt minimaal 2 uur ! (Looptijd)(!)(en dat is nog maar 1 deel van het terrein)(!) Toelichting mogelijk via apparaat dat je meekrijgt . ❌Ongeschikt voor gehandicapten , vooral in/met rolstoel ❌ .  Hoge trap bij tramhalte, en véél trapjes op het terrein . Niet in de winter open . Geen gratis toegang . Het traject hier langs zee is uniek omdat je aan beide kanten geen bebouwing ziet . En deels is er geen straatverlichting , dus in het donker zie je aan beide kanten (vrijwel) niets . Helemaal ◼zwart◼ . Alsof je in een tunnel zit . Met misschien een enkel lichtje op zee🎆 . 

Halte Middelkerke Casino heette vroeger Tennis . Ooit was er een kleine keerdriehoek. (tegenover het casino) Nog vroeger  was de naam "Kursaal".

 Na Middelkerke Verhaeghe laan is er links in de duinen🌄1 eenzaam gebouw ; dit is een historisch tractie-gebouw van de tram . (te huur voor vakantie)(alleen groep) Aan de achterzijde trof ik ooit 2 opmerkelijke 🚏halteborden op de grond aan : 1 uit Brussel , en 1 uit Zeeland ! . Onbekend hoe ze daar kwamen en waarom en waar ze nu zijn . Nu kan je daar niet meer komen . Bij de halte stonden tot in 1998 trein-overweg-lichten .(4 rode & 2 witte)(lampen)  Deze halte heette vroeger Albertstraat.

 Krokodiel🐊 : vernoemd naar villa crocodille . Weinig over bekend. Schijnt niet meer te bestaan . Geen foto gevonden . Er word ook wel krokodil gebruikt/gezegd .

 Westende Belle vue : dit is een historisch hotel in ronde vorm . Te zien vanuit de tram.   

 Westende bad : van oudsher een eindpunt , en er is nog steeds een keerlus , die ook regelmatig gebruikt word . Vooral in de zomer . Zulke extra ritten worden vaak niet vermeld in de dienstregeling . Komt ook voor in de kerstvakantie .   Extra ritten naar Oostende vertrekken vanaf de keerlus , ook wel "perron 3" genoemd .

St.laureins : na deze halte was halte Camping, en daar ging de tram tot 1982 schuin door de duinen naar halte Lombardsijde-bad🛁. Nu een zandpad , te zien vanuit de tram . Verderop een smalle weg . De reden van deze omlegging is onbekend en staat ook nergens vermeld .

 Lombardsijde-bad🛀 : vanaf de grote kruising hier rijd de tram vanaf 27 mei 2019 rechtdoor, en dus niet meer via het dorp . De aanleg is in december 2017 alweer uitgesteld , nog voor ze begonnen waren ! Inmiddels zou de aanleg klaar zijn . Update : inmiddels is het nieuwe tracé in gebruik . De halte hier verschoof naar de kruising en heet voortaan Zeelaan . De verlegging scheelt nauwelijks in afstand of rijtijd.

 Tot 1998 waren hier trein-overweg-lichten(🔟 r🔴de + 5 witte lichten)(record) In dat jaar vervangen door verkeerslichten . En ook nabij het Albert 1 monument , waar toen ook nog geen verkeerslichten waren . (daar waren 4 rode + 2 witte lichten) 

 Lombardsijde-dorp : vanaf hier tot aan het Albert I monument volgden we hier het stoomtram tracé uit 1885 . Maar dat gaat dus verdwijnen.(was begin 2020 al grotendeels verdwenen) Halte inmiddels opgeheven/verplaatst naar N34 . (500 meter/6 min. lopen via de Schoolstraat)[nieuwe halte heet ook Schoolstraat.]

De stoomtram reed overigens niet over de huidige brug bij Nieuwpoort , want die was er toen nog lang niet . Dus reed hij over alle(!) sluisbruggen . De huidige brug is van 1955 . Op bijna dezelfde plek was er een "noodbrug" van 1919 tot 1955(!) . (enkelspoor)

 Lombardsijde-YMCA : ooit was deze organisatie hier ergens gevestigd . Maar ze zijn al zo lang weg dat ik niet eens weet waar het was . Alleen de naam was gebleven . Deze halte is vervallen per mei 2019 . Geen vervanging op het nieuwe tracé .

Vlak voor Nieuwpoort-Stad is er het Albert 1 monument (1938) , met een museum er onder (2014) . Op de 1e zaterdag in Augustus is de jaarlijkse herdenking. Te zien op streettrain-kanaal.  En je kunt er ook bovenop !! (via museum)[betalen] Prachtig uitzicht rondom !!(bij mooi weer)  o.a. op de ijzer . De tram steekt de ijzer💧 over .   Tip : tussen Nieuwpoort-Stad en Oostende rijd ook een buslijn (via de dorpen , dus niet langs zee) : dus als de tram te druk/vol is op dit traject kan je ook de bus nemen . Die is minder druk , maar rijd ook minder . De meeste Dag(en) kaart(en) zijn geldig in gans Vlaanderen , dus ook op de bus !!  Vanaf Nieuwpoort--stad kan je fietsen🚲 of lopen op de oude spoorbaan naar Diksmuide . Je komt dan langs oorlogs ruïnes , en enkele Tram-stootblokken ! In 1980 zou dit namelijk de Vlaamse museum-tramlijn worden . Maar ook dat ging niet door . Vanaf Nieuwpoort-stad was er vroeger een stoomtram via Oostduinkerke-dorp en Koksijde-dorp naar Veurne. En via Nieuwpoort-bad en Groenendijk-bad en de Kinderlaan naar Oostduinkerke - dorp en verder naar Veurne.  Na halte stad was er voor de eerste wereldoorlog t.h.v. de Astridlaan een spoordriehoek, die werd gekruist door een goederentreinspoor. Naast de huidige Astridlaan was het treinstation. De trein reed van daar naar Nieuwpoort-bad, en de Kusttram reed mee in hetzelfde spoor met behulp van een derde rail. Na de eerste wereldoorlog werd de spoorlijn en het station verplaatst. Vanaf toen waren tram en trein gescheiden, en kruiste de trein de trambaan bij halte Cardijnlaan. 

Cardijnlaan: hier stak vroeger de trein diagonaal over(tot ca. 1965) Niets meer van te zien . Deels nu het bovengenoemde fietspad naar Diksmuide .(Nieuwpoort heeft geen stations en spoorlijn meer) Er zijn wel foto's van . Oude Haltenaam : Overweg. 

Halte Ysermonde heette voorheen Polderstraat en Viktorlaan.

 Nieuwpoort  Zonne🌻bloem  : voormalig "hotel" van De Lijn . Was niet hier , dus niet te zien . Gesloten in 2012 .  Halte is bij de kerk. Die is wel te zien . Héél logisch !! Voorheen was het andersom.(!)(toen was er nog 1 halte, en die heette Kerk, maar die was niet bij de kerk! (maar voor 1986 was de route 2 straten verder naar de zee, en toen was de halte wel voor de kerk)

Groenendijk-bad : tot 1986 reed de tram anders , en de oude baan kan je hier nog herkennen . Op borden staat "groendyk-bad" . Hierna was halte "Home G. Theunis". (voormalig kindertehuis) (In 1995 is de halte opgeheven, en er is niets meer te zien.)

Oostduinkerke-bad : vroeger was er een tramlijn via Koksijde-dorp naar Veurne. 

 Koksijde : aan de rand van de duinen stond tot in 2016 een klein tractie-gebouw , dat ooit ook een spoor had . In 1994 lag dat er deels nog . Er was hier een halte, die dan ook "onderstation" heette .

Koksijde-bad : vroeger was er een tram via Koksijde-dorp naar Veurne. Er is een vaag plan voor heraanleg. 

De Panne Esplanade :  eindpunt tot in 1998 . Dat was deels op straat , met vaak chaos tot gevolg. Oude naam : Terminus. Museum-remise dichtbij . Open in de zomer . (?)Za/zo . (TTO-noordzee.be). Vanuit De Panne was er vroeger een tram naar Veurne. Verlenging van de Kusttram naar Frankrijk was wel al in 1937 gepland maar is nog steeds een plan. 

Vanaf Esplanade is dit de  verlenging van 1998 . Dit is niet niet de route van de oude tram .(tot 1956)(de Panne centrum---de Panne station.)(3 km.) (oude route ging via Zeelaan) 

De Panne kerk :  vanaf hier volgen we wel de oude route (maar die had geen dubbelspoor) , tot aan halte moeder Lambik . Bij de overweg aan de rand van het bos staan nog trein-overweg-lichten , de enige die er nu(?)(2019) nog zijn op de kustlijn .(4 rode & 2 witte)(lampen) De oude route ging verder langs de weg (enkelspoor) ; wij gaan achterlangs op dubbelspoor . Op 1 van de 2 overwegen daar is(?) een extra luide bel aanwezig . Er gebeuren daar namelijk nog al eens ongevallen. Toch werd die luide bel uitgeschakeld , en pas na een fatale aanrijding  in 2017 weer ingeschakeld . De gemeente wil slagbomen , doch daar is geen geld voor of iemand wil het niet . In 2019 is er niets veranderd en de extra bel is weer uit of weg. 

 Bij halte Plopsaland waren van 1998 tot ca. 2015 slagbomen , uniek op de kustlijn . Helaas verwijderd , wat natuurlijk een grOte fout is . Er waren ook trein-overweg-lichten .(8 rode + 4 witte)(lampen) Er waren ook bellen , maar dat duurde nog veel korter. Ook bij de parking van Plopsaland waren slagbomen. Personeel bewaakt nu de overwegen als het park geopend is . In de keerlus verderop zijn nog wel slagbomen aanwezig, die wellicht  soms ook nog functioneren! 

  De Panne station : eindpunt  . Treinstation uit 1913 . Het vorige stond aan de andere kant van de treinsporen , en dus kwam de "tram" ook aan die kant toen . Deze korte smalspoortramlijn heeft uitzonderlijk veel vormen gekend : paard , stoom , "tracteur" , diesel , en electrisch !  Uniek in België en wellicht de hele wereld . Reed tot in 1956 . Tussen 1956&1998 reed er een bus . De heraanleg was in 1983 al beloofd , maar werd steeds uitgesteld . De verlenging naar Frankrijk word ook steeds uitgesteld. Was al gepland in 1937. De keerlus kan helemaal rond gereden worden, als een cirkel. Net als bij Oostende station. 

De Panne is vanuit Nederland in ca . 4 uur per trein bereikbaar , met overstappen in Antwerpen en Gent st. Pieters .(4 uur vanaf Rotterdam) Het tramstation is direct naast het trein-station . Op perron 1 loop je zo uit de trein de tram in . Overstappen op hetzelfde perron dus ! De meeste treinen komen aan/vertrekken van spoor 1 . Er zijn ♿ voorzieningen . (om in/uit de trein te geraken)aanvragen gewenst)(⚠zéér hoge in/uitstap)(!)(NMBS.be)

♿  :  Alle moderne Kusttrams(serie 6000-6049) hebben in het midden een lage  instap en een plank die je zelf uit kunt klappen . Daar krijg je wel vieze handen van (handschoenen aan)(of gebruik een haak,  of zoiets) , en licht is hij ook niet . En onderweg is er eigenlijk geen tijd voor . Maar wel aan de eindpunten en bij Oostende station . Mits je bijtijds bent . Maar het is ook vaak véél te druk  om mee te gaan . Reis daarom met een rolstoel vooral niet in weekends en vakanties . En dan vooral s'middags niet tussen Oostende en  Westende(-de Panne) ; dus vooral s'morgens tussen Oostende en De Panne . De meeste plaatsen hebben minstens 1 halte die bruikbaar voor♿ is . Maar vaak is dat niet de centrumhalte . Kijk hiervoor op de website van De Kusttram/De Lijn. Als je aankomt per tram bij station de Panne kan je er meestal niet meteen uit omdat de voorgaande tram nog bij de halte-heuvel staat . Ook in Knokke kan dat gebeuren. Wil je dus "gelijkvloers" uitstappen in /met een rolstoel e.d. , dan moet je dus wachten tot de 1e tram weg is . Inderdaad is dat niet handig . 

Sanitaire voorzieningen :

Haltes dichtbij een toilet  : De Panne : in het treinstation♿ (perronkant)(bij de overweg)(munt-slot)(Alleen 50 cent)(⚠zéér zware deuren⚠)(om bij loket te komen)(!) ###  Oostduinkerke-bad : achter de Lijnwinkel ♿@ . ###  Lombardsijde-dorp : bij de kerk ♿ @ . (sinds mei  2019 komt de tram niet meer hier !) # # #  Oostende : onder wachthuisje op Marie-Jose plein ❌(trap!) (onbetrouwbaar qua openingstijden)(tmp) EN : daar dichtbij (± 100 m.) in een klein gebouwtje op de parking❌naast de trambaan (binnen is het héél krap) EN : In/bij station Oostende.♿? (tmp) . ### De Haan : aan de achterkant van het historische Tramstation is een toilet met muntslot. [Alleen 50 cent] ♿mits je uit rolstoel kan, want er zijn treden/randen. En het is er krap .

### Blankenberge : in het treinstation .♿(tmp) .  ### Knokke : in het treinstation. ♿  .  In de meeste gevallen is het toilet niet gratis .   Maar voor ♿ is het op de stations soms gratis . Eventueel hulp/sleutel vragen aan het loket . (station Oostende : aan het toilet-personeel)(tijdelijk noodtoilet)(vermoedelijk  tot medio 2020)(bij de treinsporen)(aan de waterkant)(situatie  jan. 2020)(gesloten op feestdagen)   (buiten vakanties kan het zijn dat er geen loket open is/geen treinpersoneel aanwezig is)(geldt niet voor station Oostende) Papieren handdoeken  en/of zeep zijn vaak NIET aanwezig op de stations !

 ♿= Min of meer toegankelijk toilet .### ♿? = ⚠Twijfelachtig i.v.m. bouw nieuw station . Vooral te Blankenberge WAS het een hindernisbaan . Te Oostende station zijn er tijdelijke toiletten.  ❌=⚠️Ontoegankelijk voor gehandicapten ! (zeker als je niet uit rolstoel kan) .  ### @ = Automatisch toilet .(Alleen 50 €urocent-munten bruikbaar) ### (tmp) = toilet met personeel . ###  Er zijn veel meer (♿) toiletten . (vooral in de zomer) Maar dan verder weg van de tram .   Een overzicht  staat(?) op de site van Toerisme Vlaanderen of op de website van de desbetreffende gemeente .

Deze pagina is het laatst deels of geheel gewijzigd op 16-02-2020 .(last update)(d/m/y). Al deze info mag vrij gebruikt en verspreid worden . Graag zelfs ! Zegt het voort !!! . Wegens veiligheidsredenen blijf ik anoniem en is reageren niet mogelijk . Alles is onder voorbehoud van onjuistheden . Hoewel onderaan de pagina © staat , heb ik daar niet om gevraagd . Dus alles is vrij van © copyright !

✳ Opmerkelijke anekdotes van mijn Kusttram-reizen :

1 .  Onderweg naar Knokke moeten we wachten in Zeebrugge vanwege een b💣m-melding bij de zee-sluizen . Meteen komt er iemand die blijkbaar haast heeft van achteren naar de chauffeur toe . Passagier : "hoe lang gaat dat duren?" Chauffeur (heel droogjes/nuchter/gevat ) :  "als die bom ontploft is kunnen we verder"(!). De passagier valt stil . Chauffeur : " tja , als ge een stomme vraag stelt , krijgt ge een stom antwoord ! " Passagier beseft zijn blunder, waarna hij excuses aanbied . Die worden aanvaard , en even later kunnen we verder ; we merken er niks meer van , en komen veilig in Knokke aan .

2 : Onderweg roept de chauffeur normaal niets om , want dat hoort automatisch te gaan . Dus reken je er ook niet op . Er waren eens 2 kinderen aan het spelen🤼 in het midden-deel en hingen daarbij veelvuldig aan de stangen . Hoewel dat zo in de diepte moeilijk zichtbaar kan zijn voor de chauffeur , klonk er plots&onverwacht : "het is hier geen speeltuin en geen gymnastiek zaal ! ! " De kinderen schrokken hevig en gingen onmiddellijk zitten . (!) En bleven ook stilzitten .

3 . In Oostende reed een auto  op de busbaan . Bij een rood licht stapte de buschauffeur uit om de automobilist te "verwittigen" dat hij niet op de busbaan mag ! (En dat leidde niet tot ruzie) Een Nederlandse buschauffeur zal zoiets niet gauw doen denk ik .

4 : in Knokke bekijk ik een nieuwe uitvouwbare rolstoel-plank in een tram . De chauffeur komt langs en zegt spontaan " amai , dat ken ik nog niet ". Ook voor hem was het  dus nieuw .  Lekker handig ! (voor in het geval hij dat zou willen bedienen. )

5 : in De Panne staat een 🚑ambulance-met-spoed net niet goed . Dus kunnen we er niet langs . Waarop de chauffeur meteen de claxon🔊 gebruikt !  De "ambulancier" reageert dan ook als door een wesp🐝 gestoken en spreekt de chauffeur kwaad toe . Doch die is niet onder de indruk . Hij pakt zwijgend en heel kalm zijn "cabine-telefoon"📞 en neemt contact op met de verkeersleiding in Oostende , en die bellen blijkbaar weer snel de baas van de ambulancier . Want even later zet de ambulancier -duidelijk nog kwaad- toch de ambulance beter aan de kant , zodat we door kunnen ! 

6 . In de bocht bij Lombardsijde-bad is al een paar keer een auto niet uit, maar "in" de bocht gevlogen . 1 keer merkte ik dat omdat de tram niet kwam. Er reden vervangbussen tussen Westende en De Panne . Later zag ik dat er een auto in de richting van Nieuwpoort op de trambaan terecht was gekomen. Door "overdreven snelheid", en had daarbij een dunne bovenleiding-mast geramd💥. In die paal zat een knikje, en die moest vervangen worden . De automobilist had dus nog geluk dat het geen dikke of dubbele mast was ! Desondanks was de gloednieuwe(!) Jaguar(!) verandert in een onherkenbaar hoopje schroot ! Ook zonder tram kan dat dus ! Wonder boven wonder hadden de inzittenden het overleefd, maar ze waren wel zwaar gewond . ([Soms is het de eerste tram-chauffeur die zo'n wrak aantreft, soms uren later. Soms dus te laat.)⚰️] Hopelijk hebben ze hiervan geleerd dat je geen risico's moet nemen, en dat OOk dure auto's niet veel bescherming bieden !! Ook de Kusttram is véél sterker . Als gevolg van zo'n domme actie kon de tram een groot deel van de dag daar niet rijden, hadden de reizigers daar dus last van, was er veel onnodige schade, dus veel onnodige(medische) kosten, en het wegverkeer had er ook last van . Richting Nieuwpoort werd het omgeleid langs de kazerne, en richting Oostende over de vluchtstrook . Zonder dat dat werd afgedwongen reden de auto's voorzichtig langs de plek des onheils . Een goed voorbeeld dat het ook anders kan, i.p.v. te hard rijden . 

Overigens is het zo dat de verkeersleiding (daar "dispatching" genoemd) ook "buiten de chauffeur om" iets 🎤om kan roepen in een of alle trams . Dat gebeurt bijv. als er iets van iemand gevonden is . Voor zover ik weet is dat uniek . Ik heb het een paar keer meegemaakt , maar het is zeldzaam . De hoorn van de "cabine-telefoon"📞 blijft daarbij gewoon liggen ; word dus niet gebruikt .

Alle moderne Kusttrams zijn voorzien van GPS zodat de dispatching kan zien waar een tram is . Op die manier kan ook enkelspoor-rijden geregeld worden als dat nodig is ; bijv. bij een ongeval of bij spoorvernieuwing . Tot na het jaar 2000 werd daarvoor nog de ouderwetse "loods-stok" gebruikt . Het "overhandigings-ritueel" is te zien in 1 v.d. video's op het streettrain-kanaal op YouTube . "Uiteraard" was er een blauwe en een rode stok . Voor het bijbehorende deel dus . Bij spoorvernieuwing worden ook tijdelijke seinlichten gebruikt .  Zulke eenvoudige "beveiligingen" met een stok of een sleutel kwamen vroeger meer voor , ook in NL . En er zijn in sommige landen nog steeds van die - soms zeer ingenieuze - systemen in gebruik . Bijv. bij de " toy - train " in India . 

Overigens kan iedereen zien waar een tram is ! Op Travic kun je de trams zien bewegen. (http://tracker.geops.ch) Niet alleen de Kusttrams, maar ook vele andere trein/tram/buslijnen in de wereld🌍!

Bovenstaande tram-gegevens betreffen vooral de "echte" Kusttrams van de serie 6000 - 6049 , dus niet zozeer de modernere "hermelijn"-trams die vooral in de zomer aanwezig zijn en vooral extra ritten rijden . Als er uiteindelijk genoeg nieuwe trams zijn zullen zij niet meer nodig zijn . (medio 2022)(de nieuwe trams zouden vanaf 2020 komen)

Sein - lichten🚦 : 

De Kusttram is in vele opzichten Uniek in België en de Wereld . Ook bijv. de sein-lichten . Er zijn weliswaar allang geen klassieke seinen meer  in gebruik (wel in Wallonië)(ook omdat er vrijwel geen regulier enkelspoor meer is aan de kust)(en waar wel worden er andere sein-lichten gebruikt) , maar toch zijn er lichten die je in Gent, Antwerpen en Brussel (& Wallonië) niet tegenkomt . Wel algemeen zijn de "gewone" verkeerslichten met 3 witte lampen . Boven is dus"rood" , tussenin "oranje" , en onderaan is"groen". Maar op de kustlijn komt ook voor : een klein lichtje hoog (of wat lager) in de bovenleidingpaal ; Met 3 lampjes : wit , oranje en rood . Naar verluidt geeft dit de stroomvoorziening weer. Vandaar dat ze te zien zijn bij alle onderstations/tractie-gebouwen . (zoals bij Knokke stelplaats/Oostende duin&zee/Lombardsijde Zeelaan) Normaal is het witte licht te zien .

Na iedere kruising met oranje waarschuwingslichten kunt U een rode streep/dwarsbalk zien knipperen . ("in" een "rechthoekig" "kastje")(worden geleidelijk vervangen door ronde lichten met rode streep) Dat is het controle-licht van die vorige oversteek . Als het goed is gaat de rode streep uit als de tram hem nadert . Zo weet de chauffeur dat de waarschuwingslichten weer uit zijn . En als niet zo is dan kan dat gemeld worden bij de verkeersleiding en/of kan hij/zij ze handmatig uitschakelen . Daarvoor moet de chauffeur uitstappen . Uitzondering : Bij de overweg nabij De Panne kerk (aan het begin van het bos) is er een  stilstaande witte streep i.p.v. een  knipperende rode streep te zien . (alles onder voorbehoud van wijzigingen)(en wellicht vergeet ik nog wat)(aan de kust veranderd er nog al eens wat!) Ik heb al heel wat zien verschijnen, en weer zien verdwijnen !  #### 

In de buurt van de sluisbruggen in Oostende staan speciale lichten die met een rode of groene brug-afbeelding in LEDs aangeven welke brug beschikbaar is . Bij 2 groene bruggen zijn ze dus allebei vrij . Er staan 2 woorden bij : "Land" betekent : de meest "binnenlandse" brug . En "Zee" betekent dus de brug het dichtst bij zee . ##  Wisselstanden worden  meestal aangegeven door grote groene pijlen . ##  Bij station Oostende is(?) richting Knokke ook een "detectie-controle"--licht aanwezig . (d.m.v. detectie worden onderweg de waarschuwingslichten e.d. ingeschakeld , en meestal ook de verkeerslichten beïnvloed .) In Zeebrugge zijn er véél wissel-lichten en speciale seinlichten vanwege de omleidings-sporen . En ook om via alle 6 de bruggen spook te kunnen rijden ! (2 bruggen bij halte vaart , 4 nabij  halte zeesluis .) Er gaat hier veel veranderen . Er komt een tunnel, en nieuwe brug(gen) . De Kusttram gaat niet door die tunnel rijden .

 Ook langs het spoor naar de werkplaats aan de Nieuwpoortse steenweg en bij de nieuwe stelplaats in Oostende in zijn veel sein-lichten . En ook bij de keerpunten onderweg zijn er sein-lichten . Vooral bij Nieuwpoort Zonnebloem , De Haan Zwarte kiezel  , Wenduine Harendijke , en Blankenberge Duinse polders . Bediening der wissels gebeurt ofwel in ofwel buiten de chauffeurs-cabine . Soms moet de chauffeur daarom uitstappen .

Ook waren en zijn er tal van borden ingebruik met allerlei aanduidingen voor de chauffeur.(bellen,licht aan, enz.) Ook speciaal voor de "hermelijntrams" (te herkennen aan het bordje "Herm"). 

         BRONNEN : 

- eigen waarnemingen/onderzoekingen/opnames.

- Boeken :

- De Tram maakte de kust, 1985. *  (was/is in jan. 2020 nog 2e hands te koop)  (Het meest interessante boek voor de Kusttram-geschiedenis tussen 1885 & 1985.)[met veel foto's, tekeningen en plezante anekdotes]

- Lignes de la cote * (op de 2e plaats qua interessantste boek 1885-1985)[⚠️Alleen Franstalig]

- Allemaal de tram op, burgers! (deel 1,2, 5 & 10) *

- Tramways, retro edition. *

- De tram terug in Adinkerke *(brochure)

- De tram in Wenduine *

- De Panne-Knokke, een mooi verhaal * 

- Elektrische trams aan de Belgische kust *

- De Kusttram, jubileum boek 125 jaar *

- Trams trough the dunes *

- Tramjaarboeken uit diverse jaren 

- Tram 2000 : Flash 1996 + 2006.*(Flash 2006 is het interessantste "moderne" boek, vanwege de materieel overzichten uit heel België, inclusief museumtrams.)

- Vebov Tramgids 1999. * 

 - ca.  20 grote flip-foto-albums [rode🔴 voor de ene helft van de kust, blauwe🔵 voor de andere helft][Oostende heeft  geel💛](1map per badplaats)(maar Oostende 3)(en nog extra's)[andere kleuren]

- Instappen a.u.b.! 100 jaar NMVB. (in 2020 nog 2e hands verkrijgbaar)

 - Railatlas Vicinal (alleen foto op internet te zien, niet meer te koop) 

- Trammaterieel in Nederland en België (in 2020 nog 2e hands verkrijgbaar)

- Couleurs vicinale (niet meer te koop,alleen foto op internet) 

- 50 jaar Belgische PCC's (niet op internet)

- De Belgische Kusttram in beeld *

- Metro's in Belgien (in 2020 nog nieuw te koop)

 - De tram in De Haan (1 foto op internet)

 - De Oostendse stadstram  (1 foto op internet)

- NMVB dienstregeling  1931,1936 ,1981/82 . (niet meer te koop)

- Spoorboek NMBS 1956  (niet meer te koop)   

- Op de rails, okt. 2009.  (niet meer verkrijgbaar)

- De tram te Westende.(brochure)(niet meer verkrijgbaar)  

- In de voetsporen van Einstein, wandeling doorheen het architecturaal erfgoed van De Haan.   (niet op internet)

- Les Tramways urbains d' Ostende. (niet op internet)

- De Nationale Maatschappij Van Buurtspoorwegen...........Haar Geschiedenis.(brochure)(niet op internet)  

- Tussen Stad en Land  (in 2020 nog nieuw te koop)

 - toeristen gids Oostende uit ca.1985  (niet op internet)    

- Geschiedkundig Overzicht van het openbaar vervoer in Vlaanderen, in div.delen. (niet op internet)

- Oost West Kust Best (2e hands nog te koop)

* = te zien op website NVBS. en/of te leen uit hun bibliotheek. Alleen voor leden.   

==========================================================

 

 In België en Nederland bestaat er geen streek-tram-net meer, maar elders zijn er nog wel steden met lange streeklijnen. Zoals bijvoorbeeld de moderne doorgaande streek-tramlijn in de 3-hoek Mannheim-Weinheim-Heidelberg . En het tram-trein netwerk van Karlsruhe natuurlijk.

Maar het allergrootste tramnet in Europa is misschien ook de minst verwachte : in opper-silesie, in Polen !  Een tramnetwerk van ca. 2 0 0 km. lang !!!  Door dorpen en steden .(in 1982 was het 235 km. lang)((Melbourne, Australië heeft met ±250 km. het grootste tram-net ter wereld))  Daterend uit voor 1900 . En veel delen zien er nu nog zo uit ! In slechte staat dus . In de communistische periode was er weinig budget. En dat is te merken ! Veel bovenleiding-palen zijn antiek !  Daardoor is ook niet alles nog aanwezig of in gebruik . Maar met EU - steun zijn ze hard bezig om te moderniseren, al houd dat niet in dat alle lijnen dubbelsporig worden of dat alle opgeheven lijnen terug komen .

Sommigen noemen dit een Interurban-netwerk . Meer voorbeelden daarvan staan op de pagina's van "Street running trains" & "Street running trains outside the USA" . Op deze website .

Er is dus veel enkelspoor, ook op straat tegen het verkeer in !! Vooral op lijn 3,9,14,17,26,en 27 . Net als vroeger(tot in 1993)(!) in België .(nu-2019-nog wel op een kort gedeelte in Anderlues, Wallonië.)(normale dienst)(en ook op de museumlijn Lobbes-Thuin)

Ook met delen door groene velden of bos, maar ook veel pal naast of zelfs midden op de weg !! (geen vrije baan !!)(1 spoor op een vrij smalle weg ! )(en passeerplaatsen ook op de weg ! ) In de steden/dorpen soms ook door smalle straatjes ! En het zijn brede trams ! (normaalspoor)(1435mm.)(maar oorspronkelijk 785mm.!)

Groot verschil met België is dat de lijnen vrij kort zijn, en dat geluidssignalen vrijwel onbekend zijn (!) . Er zijn dus geen lijnen die van het ene naar het andere uiterste punt rijden . Daarom is de langste lijn ca. 25 km., terwijl dat 50 km. zou kunnen zijn . De grootste stad in het gebied is Katowice, gevolgd door Bytom . Daar omheen is dus het netwerk. Uiteraard rijden er vele soorten trams, inmiddels ook moderne met lage vloer.

Uiteindelijk kozen de meeste gemeenten in 2011 toch voor behoud van de tram. Behalve Gliwice, die de tram in 2009 uit de stad verbande.  Dat leidde zelfs tot een burgemeester-afzettings-referendum , maar ook dat hielp niet . De oost - west verbinding is daardoor korter geworden . Toch zijn er plannen voor herinvoering van een tramlijn in Gliwice .

Er is (nog) weinig beveiliging, maar men let meestal goed op . Uiteraard zijn er veel films van, ook van inmiddels gesloten lijnen . Op YouTube . Zoals lijn 8, 12 en 18 . En lijn 1 en 4 in Gliwice . Vanwege de modernisering zijn veel lijnen tijdelijk buiten gebruik of rijden anders, of met een ander lijnnummer. Daardoor zijn er ook films van tijdelijke lijnen.

Op wikipedia staat heel veel info over de historie en de situatie tot 2012 , ook in het Nederlands! (Tramwegen in Silezië) In het Engels en Duits is er weer andere info. Maar dus niet(?) echt actueel , 2019 . Lijnennet-overzicht-kaarten zijn dus zeer onzeker door alle werkzaamheden. Films vind je door te zoeken naar "strassenbahnen in Schliesien/Silesian tramways", en vooral " Tramwaje slaskie/slaska"(Pools) .

De streeklijnen die het meest door "het groene platteland" gaan, en veel op enkelspoor, zijn lijn 1,3,9, 14,17,22,26, en 27 .  Lijn 5 heeft een mooi groene dubbelsporige baan voor een groot deel . (deels rijd ook lijn 30 daar)(te zien op you tube)

Op de website van het bedrijf zijn prachtige tijdschriften te zien over het vernieuwde tramnet ! Op de site van Urban rail staat een netwerk-kaart uit 2012 die het hele gebied laat zien, maar niet actueel meer is . Zo is lijn 10 na vernieuwing nu lijn 9 .

Van oudsher zijn er veel lijnen die 24 uur per dag, dus ook s'nachts rijden ! ; 1 tot 4 keer per uur.(!)  ALLE nachten in ieder jaar ! Er zijn ook nachtelijke opnames te zien op YouTube .  Overdag is de hoogste frequentie 4 x per uur . Lijnen met (veel) enkelspoor max. 3 x per uur . Maar waar er meerdere lijnen rijden kan het wel oplopen natuurlijk .

Het net bestaat momenteel uit ca. 30 lijnen, al rijden sommigen maar héél weinig . Ooit waren er wel 50 lijnen . Het hoogste lijnnr. is nu 49, en het laagste is 0 !  Lijn 38 heeft een hoog nummer, maar is één van de kortste ter wereld : heeft slechts 4 haltes ! Alleen op dit lijntje rijden, op enkelspoor, afwijkende kleine ouderwetse trammetjes . Populair bij toeristen . Maar er zouden nieuwe kleine trams besteld zijn .

Op lijn 23 rijden in de zomer historische trams . En wellicht ook op lijn 0 want dat is op YouTube te zien. En lijn 23 ook. Wijzigingen voorbehouden .

Bij Bytom is ook een 21 km. lange smalspoorlijn die als museumspoorlijn dienst doet . Met groot emplacement . Ook te zien op YouTube . Geen gelijkvloerse kruisingen met andere trein of tram . 

In Gliwice is als aandenken aan de smalspoortram in een straat een deel van de rails nog aanwezig . Straatnaam : Gornych Walow, nabij Skwer Salgotarjan . Te zien op streetview .

Bij Bytom, maar in Chorzow is ook nog een smalspoorlijn van ca.1 km. door het slaski-park . Beginpunt is dichtbij de drukke tramroute van lijn 1,6,11,19,23,en 33. Er zijn opnames van op YouTube, ook met stoomloc, maar momenteel is(?) de dienst opgeschort . En er is daar ook nog een kabelbaan . xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

  Hier onder staan (in het grijze deel)(nu nog) (verplaatsen gepland) bijzondere Kusttram-foto's : vooral foto's die niet meer te maken zijn. Zeldzaam of Uniek dus. In volgorde (ongeveer) van De Panne naar (uiteindelijk) Knokke. Er moeten wellicht  nog (meer) teksten (of foto's) bij komen. Dit is nog in ontwikkeling dus.  Ondertussen plaats ik nog meer foto's in de andere richting naast het verhaal. 

[  🇬🇧 ]Foto section is under development . It is mainly photos that can no longer be taken. So rare or Unique . De Panne ➡️Knokke.  Het systeem weigert (of weigerde) om de foto's en teksten goed bij elkaar te zetten. Daarom beschrijf ik meestal uitgebreid wat er te zien is.  Met 6100-trams worden de eerste moderne Kusttrams(serie 6100) bedoeld, die er tijdelijk waren en later naar Charleroi gingen. Sindsdien rijden de 6000-trams op de kustlijn. (serie 6000)

↗️⏫ ↗️Knokke Treinstation. Als ge hier aan komt, kunt ge voor het stationsgebouw naar links↙️⏪, en dan langs het zij-gebouw richting het busstation. Verderop is beginpunt van de Kusttram. Ge hoeft dus niet door het stationsgebouw heen. Voor het toilet🚽🚻 gaat ge het stationsgebouw in en dan naar links⏪. Méér informatie  staat in het hele verhaal hiernaast.⬅️⬅️Lees vooral alle reisinformatie voor dat ge er heen gaat ! .

[(De meeste foto's tonen vooral zeldzame of unieke situaties)](en aparte "gezichtspunten" )( En vooral foto's die niet meer te maken zijn)(vooral geen actuele foto's dus)(want die zijn overal te vinden)[In volgorde van Knokke⏩⏩De Panne.] De foto's uit de NMVB-tijd zijn van onbekende herkomst. De "moderne" foto's  heb ik meestal zelf gemaakt. (dit deel van deze website is in ontwikkeling)  Het zijn steeds foto's van foto's, want negatieven ofzo heb ik niet of niet meer. De kwaliteit kan daardoor wel minder zijn. En ook omdat het soms grijs weer is. Daardoor zijn ze soms een beetje donker. Vandaar dat de meeste foto's in de zomermaanden gemaakt worden. Deze foto's volgen min of meer het verhaal per halte van Knokke naar De Panne. Maar dat is nog niet klaar .

⬆️⬆️ Stelplaats (remise) Knokke, na de keerlus. In 1985. Want de stoomtram is er vanwege 100 jaar NMVB. Verder zijn er veel BN-trams van de serie 6000 te zien, die toen nog maar ± 3 jaar oud waren.

Stelplaats Knokke bij avond🌇 .

♐↗️↗️De Unieke 6102 te Knokke. Verderop (komt) duiding over deze eenling. Ca. 1983.

❄️❄️ Wwwwinterrrr😬 in Knokke. Er komt juist een tram vanaf Oostende uit de 🌬️🌀🌨️ sneeuwstorm tevoorschijn. Er achter is de stelplaats NIET te zien. Door de sneeuw🌬storm. Zeldzame sneeuw⛷foto. Zéér zeldzame sneeuw🌨🎥video's staan op YouTube kanaal "streettrain". O.a in Knokke, De Haan en Lombardsijde. 

↗️↗️Zeldzame foto van de 3 uitvoeringen die er ooit waren : de eerste in NMVB-kleuren, dan in de nu nog steeds gewone kleuren van De Lijn, en daarnaast in de nieuwe NMVB-kleuren. Die zo kort bestonden dat maar weinig trams(+bussen) ze hebben gehad. 6033+6009+6045 .

Standaard-museum-Kusttram 9985 voor de kleine loods die verderop op het terrein te Knokke is . De bocht is van de keerlus die om de grote loods heen gaat.

Enige jaren later kunnen we duidelijk  zien dat er nu geen tram meer in kan.

↗️↗️Tussen het beginpunt en de 1e halte in Knokke. We zien een koppelstel, dus waarschijnlijk trams van de serie 6100, die later naar Charleroi gingen. Door veel nieuwe gebouwen is dit zicht waarschijnlijk niet meer mogelijk. Gezien vanaf duintop in Park 58. De tram rijd hier op oude treinbaan .

↗️Daar waar we de vrijliggende baan verlaten is de 1e kruising met het autoverkeer. Tot in 1998 hadden veel overwegen trein-overweg-lichten. Daarna nog maar 2, en nu is er nog maar 1, helemaal in De Panne. Hier in Knokke zijn er sindsdien gewone 🚦 verkeerslichten. Op ⏫deze⬆️ foto  is de situatie "veilig".(wit licht) Geen film op deze locatie bekend.

En nu is het onveilig⚠️ 🔴 ! Tram richting Knokke steekt over naar de vrijliggende baan. Zeldzame foto omdat er weinig foto's zijn waarop de beveiliging (goed) te zien is.

Bij het Tramstation(1953-2011) te Heist. Een koppel-stel serie 6100 op weg naar Oostende. Ca. 1981.

Heist, Heldenplein. Tussen de poten van een 🎅 Kerst-rendier door is een tram richting Knokke te zien.

↗️↗️De unieke 6102 op 1 v.d. enOrme sluisbruggen bij Zeebrugge.

↗️↗️ Zicht van de ene naar de andere kant van de grote zeesluis. Vanaf de omleidingsbrug zien we een tram naar Knokke over de "gewone" brug gaan. Dit zie je niet op deze manier vanuit de tram.

Zeebrugge, bij halte Kerk. Een uitzonderlijke reizigerstrein rijd achter de huizen langs over het goederenspoor naar de haven. Op de voorgrond de tramrails.

↗️↗️ Even verderop is de lange overweg in de N34 en de trambaan. Daar stak die goederenlijn over. Met 20 r🔴de lampen en 10 🔔bellen. Tram uit Knokke. Tot ca.1978 kwam de tram niet hier maar reed ⏩⏩rechts langs het dorp. Zie foto verderop.

↗️En zo zag dat er vanuit de tram uit. Tram uit Knokke.

Er staken voornamelijk autotrein en over.

↗️↗️Gezien richting Knokke. In ±2017 is de spoorlijn gesloten, en is de treinrails uit de tramrails gehaald. Niet uit de weg. De rest is er nog in jan.2020, en de seinen staan nog aan.

Weer even verderop staat rechts dit oude unieke wachthuisje annex onderstation. Inmiddels gerestaureerd en afgesloten. Geen halte.

En zo naderen we de oude kleine zeesluis bij halte Vaart in Zeebrugge. Een tram uit Knokke gaat juist het verkeerde spoor op, op weg naar de omleidingsbrug. 

Voordat de huidige tramlichten er kwamen, waren er op de hele kustlijn "seinen" in deze vormen in gebruik. Deze 2 stonden in Zeebrugge.

Op weg naar de omleidingsbrug (Strauss brug) aan de kant van Knokke.

De omleidingsbrug toen er nog elektrische treinen naar Knokke over reden. Tot ca. 1978 .

Elektrische trein naar Knokke op de oude spoordijk. En beneden de trambaan. Beide verdwenen na 1978. De trein verhuisde ver naar ⏪⏪, de tram ging meer ⏩rijden, via Zeebrugge-Dorp. De spoordijk is er deels nog, maar loopt niet meer door. 

Bijna op de omleidingsbrug. Er komt juist een 👻 SPOOKtram naar Knokke van de brug. Zolang het verkeer wacht voor het r🔴de licht gaat het goed. Anders zal de tram-claxon🔊 klinken, en moet iedereen (vooral 🚛🚚 vrachtwagens) met véél moeite achteruit. Met chaos en vertraging als gevolg. Er komt hier een nieuwe zeesluis. 

⚠️👻↗️ SPOOKtram⬆️ ! Richting Knokke⬇️ dus . Ca. 1983.

Een tram uit Knokke komt om het hoekje kijken. In 2003 was de gewone brug lang gestremd❌ ; dé gelegenheid voor zulke foto's dus . Maar ze zijn derhalve zeldzaam.  Zeldzame video📽️beelden, met claXoneren 🔊 , staan op YouTube kanaal streettrain.

Tram uit Knokke . Ca. 1983. Omdat er nog 2 treinsporen↗️ op de brug zijn, is er maar één rijbaan, voor 2 richtingen ! ! Dus rijd de tram altijd sp👻👻k ! ! Of er toen beveiliging met r🔴de lichten was is mij niet bekend. 

↗️ ↗️ Aan de andere kant van de sluis. Tram naar Knokke.

↗️↗️2003 . Tram uit Oostende gaat naar omleidingsbrug.

↗️↗️Tram uit Knokke komt van de Strauss brug.

↗️↗️ Idem, maar nu met gemoderniseerde tram ⬆️ .

↗️↗️↗️ In de avond komt een tram van de omleidingsbrug en gaat bij halte Vaart via het overloopspoor terug naar het "juiste" spoor. Avondfoto's zijn ook zeldzaam.

↗️↗️De Visart-brug, die dus o.a. toen onbruikbaar was. Door de brug heen is een tram naar Knokke te zien, vlak voor dat die om gaat rijden.

↗️↗️De Visart-brug , gezien vanaf de Straussbrug. Met tram uit Knokke . Dit zie je niet op deze manier vanuit de tram. 

↕️↕️Op de grens van Zeebrugge & Blankenberge ligt keerlus Duinse Polders. Die word nu allang nog maar weinig gebruikt. Tot in 1998 waren er trein-overweg-lichten. Desondanks was de tram-claxon 🔊 vaak hArd nodig om het verkeer te doen stoppen ! . 2 foto's van het inrijden. Geen filmbeelden bekend.

↕️↕️ 2 foto's van het uitrijden. Daar waren slechts 2 r🔴de lampen. In 1998 vervangen door de 🚦 verkeerslichten bij het inrijden.

⬇️⏬4 foto's van de 1e overweg bij Duinse Polders, kort na de halte. Ook hier was dus trein-beveilging. Tot in 1998. Geen filmbeelden bekend.

⏬⬇️(3 foto's)Meteen daarna was deze overweg(2). Omdat je hier moest letten op <<<auto's<<< én ⏪➡️trams⬅️⏩ was het hier extra gevaarlijk. Daarom werd deze overweg later afgesloten. (Maar vroeger was dit kruispunt helemaal open, zonder beveiliging ! )(In plaats van overweg 1+2 ! ) Geen filmbeelden bekend.

⬇️⏬De unieke 6102 keert bij halte Blankenberge Pier . Voor een korte rit naar Wenduine. Omdat dit een 2-richtings tram is, heeft hij geen keerlus nodig. 

↕️↕️ 2 🎄🎅 Kerstsfeer te Blankenberge. Beide met tram.

⬇️⬇️ De unieke 6102 is net keerlus Harendijke voorbij(of is er daar eventueel uit gekomen) en rijd Blankenberge in.

↕️↕️ De inrit van de voormalige keerlus Harendijke. Geen opname met tram bekend.

⬇️⬇️ Een tram in keerlus Harendijke. Wat zeer zelden voorkwam. Geen filmopname bekend.

⏩➡️Rechts staat de uitrij-beveiliging van keerlus Harendijke. En voor de stopstreep is het uitgaande spoor te zien. Er waren dus slechts 2 r🔴de lichten, en die stonden ook nog eens veel te veel aan de zijkant; slecht zichtbaar dus voor het autoverkeer. Gelukkig weinig gebruikt. Geen video's van het uitrijden bekend.

⬇️⬇️ Een zeldzame tram aan de uitrit van keerlus Harendijke.

⬇️⬇️⬇️Op de 6 foto's hieronder de beruchte en voormalige overweg Harendijke. Vaak ging het hier bijna fout. Heel vaak klonk daarom de tram-claxon 🔊 !! Toch zijn er geen berichten over echte aanrijdingen hier. Maar veel automobilisten/motorrijders leken de r🔴de lichten niet te zien of te begrijpen. Bij zonnig weer waren ze ook minder goed zichtbaar. Maar het gebeurde zelfs in het donker. Om onbekende reden kwamen hier geen verkeerslichten in 1998. Deze lichten bleven hier tot de kruising in 2011 verdween. Vandaar dat ik hier meer opnames van heb. Maar andere ken ik niet, dus waarschijnlijk is het toch zeldzaam. Veel 📽️ films met claXon🔊op streettrain-kanaal op YouTube.

⬇️↘️Zo zag keerlus Harendijke er uit. 

⬇️↘️En zo zag de beruchte overweg er uit. Direct ➡️naast de foto was de keerlus.

⬇️↘️↘️Harendijke . Deze tekst spreekt voor zich. (werd gebruikt door De Lijn) Op div. foto's is te zien dat sommige auto's zo op het laatste moment "zien" dat er een tram voor ze staat, dat ze hun wagen moeten wegdraaien om een aanrijding te vermijden en de tram door te laten. Vele automobilisten leken wel "blind"😎🕶️ voor de rode lichten, én de tram. De claXon🔊 !! bracht ze vaak pas tot stoppen. Onwetende/onoplettende toeristen zullen daar wel vaak bij geweest zijn. "Rijd er hier een tram dan ??? "(!) 

Zeldzame sneeuw🌨️ foto bij Harendijke . Het fietspad is ook in 2011 verdwenen, en de Andreas-kruisen ook.  Vanaf hier rijden we(in de zomer) zo'n 20 kilometer lang door 🌳groen🌲 landschap, vooral duinen🍃. Uniek in de wereld ! 

⬇️⬇️ In ca. 1985 komen 2 trams elkaar tegen bij een (tijdelijk?) enkelspoor . De chauffeurs wisselen de loodsstok uit . Tussen Harendijke en Wenduine manitoba.

⬇️⬇️ Op datzelfde deel is in ca.1982 een 6100-koppelstel onderweg naar Wenduine, achtervolgd door de unieke 6102.

⏬⏬ Ook daar is er kennelijk 1 tram defect . Een ander haalt daarom 👻spook in .

⏬ Tijdelijke situatie bij Wenduine Molen. Omdat de waarschuwingslichten buiten gebruik zijn.

⬇️⬇️Unieke 🌨️ sneeuw⛷️ foto nabij De Haan Zwarte Kiezel.

⬇️↘️Duinpanorama bij Zwarte Kiezel in de z🌞mer.  Tram naar Knokke.

⬇️↘️ Dezelfde  locatie in de Wwinterr❄️⛄.

↘️⬇️ Een beetje ingezomd om de tram naar Knokke beter te zien. Ik sta hier op 30 meter hoog duin.

↘️↘️En dan is het weer z🌞mer. Vanaf dezelfde duintop zicht op tram naar Knokke. De watertoren van De Haan is ook te zien.(halte : Waterkasteellaan)

⬇️↘️ Keerlus Zwarte Kiezel. Een koppel-stel is er pas in gereden. Ca. 1981.

⏬↘️ De uitrit van keerlus Zwarte Kiezel. Een 6000-tram naar De Haan en Oostende staat klaar, terwijl een andere 6000 uit Knokke passeert. Ca. 1983.

↘️↘️Na halte Zwarte Kiezel. Een 6100-koppelstel komt op de halte aangereden. Wellicht hetzelfde stel dat in de keerlus op de foto staat.

↘️ Zomaar tussendoor een interieur foto. De oorspronkelijke banken/stoelen waren qua stof geheel oranje. Er was al een automatisch halte-aanduidsysteem met leds ingebouwd, maar dat is hier nog niet in gebruik. Wel te zien. (die lange "bak" in het midden, met "zilveren" randen).

↘️↘️ In ca. 1965 komt een tram net van halte Zwarte Kiezel en rijd door prachtig 🌿 duinlandschap richting De Haan. Toen was er nog geen weg naast de trambaan. Unieke foto.

↕️↕️ Zicht vanuit de watertoren op De Haan in ca. 1970 . Er is nog geen weg direct naast de trambaan. In de verte lijkt een korte tram naar Knokke aan te komen en is vaag het Tramstation te zien. Het koppelstel rijd naar Oostende.

↕️↕️ Unieke 🌨️ sneeuw❄️foto's in De Haan. Ter hoogte van het toen nog korte "2e" trammelant-spoor. Dat ooit nog wat verder doorliep als goederenspoor (loskaai).

↘️↘️ Het jaarlijkse z🌞merse Trammelant-festival in De Haan . Op het "1e" trammelant-spoor staan museumtrams, terwijl een moderne tram richting Oostende er achter te zien is. Zicht vanaf romantisch 🌿duinpaadje. Veel trammelant-festival-films op YouTube.

↘️↘️ Dat ziet er wel even anders uit ! Dezelfde locatie, maar nu in de ⛄ Wwwwinterrrr ❄️ .

↘️↘️ Een mooie compilatie-ansichtkaart uit ca. 1975 . Er is een toen gewone tram te zien, en één die langer geleden gewoon was. Hier als museumtram actief.(met vlaggen voorop)

↘️↘️ De unieke 6102 op een korte rit naar Blankenberge.

↘️↘️ 🌇 Avondstemming in De Haan. Tram naar Knokke. [in het kleine kader : tram uit Knokke.]

↕️↕️ Het oude "1e" trammelant-spoor, zonder bovenleiding. Verdwenen in 2014, toen het "2e" trammelant-spoor werd verlengd. (Waar vroeger de loskaai was).

↘️↘️ Het oude trammelant-spoor bij volle bezetting.

↘️↘️ Apart doorkijkje nabij halte Preventorium . 

↘️↘️Apart uitzicht over het duin🌿meertje bij halte 🐶 Vosseslag. Er is geen tram te zien, maar wel de bovenleiding. Zicht richting Oostende. In de z🌞mer.

↘️↘️Bij het duin🌿 meertje, nu gezien vanaf het voetgangers-viaduct . Een 6000-tram komt aan vanuit Oostende. In de z🌞mer .

↘️↘️ Opnieuw een apart zicht naar Oostende ; dit keer naast het duin🌿 meertje. In de z🌞mer .

↘️↘️ Op de volgende 2 foto's zien we het romantische 💐paadje van het duin🌿 meertje naar de tramhalte.  In de z🌞mer .

↕️↕️ En nu in de bbbarrre Wwwinterrr ! Ik sta hierr zzonderr paraplu ofzo midden in een 🌨️🌬️sneeuw🌪️🌀storrm😬❄️☄️ op de loopbrrug bij halte 🐶 Vvosseslag. In de verrte is vaag🌫️ een naderrende trram uit Oostende te zien. Op de 2e foto iets beterr te zien. Foto's en films in de wwinterr wwaren er zo weinig, of niet, dat het zeldzame wwinterrweerr van 2004 de gelegenheid was om err op uit te trrekken. Dus liet ik me niet doorr het weerr tegenhouden. Voor bijzonderre opnames moet je wat overr hebben ! . In 2006 was err ook weerr sneeuw, daarrna niet meerr . Als ik err was . Zo zeldzaam is het dus tegenwoorrdig.

↘️↘️ Op de volgende 4 foto's zien het mooie z🌞merse duinlandschap tussen Vosseslag en Bredene . We kijken steeds richting Vosseslag. Gezien vanaf duintop🌿 . Op de 2e foto zijn 2 trams te zien. Ondanks de bochten word hier vaak op volle snelheid doorgereden.

↘️↘️ Mooi doorkijkje🍀. In volle vaart door de bocht gaat  de tram op Bredene renbaan aan.

↘️↘️ Net daarna .  2 6000-trams kruisen elkaar dichtbij halte Renbaan.

↘️↘️ Bredene Renbaan. Het unieke wachthuisje uit 1924. In ca. 1995 . Daarna gerestaureerd.

⏬Bredene Campings. Een 6100-koppelstel op weg naar Knokke.

↗️↗️Bredene Bad. Tram richting Knokke. Ca. 1984.

↗️↗️🎅 Kerstgroeten uit Bredene-aan-Zee.

↗️↗️Spook👻rijdende tram wegens spoorvernieuwing te Bredene-aan-Zee.

↗️↗️ Zicht door lijnwinkel in Bredene.  Wordt vervolgd ! 

↗️ En nu rijden we Oostende in. Links de Vuurtorenwijk,  rechts de haven. In 2007 werd de trambaan verlegd van het midden naar de zijkant. Zo worden enkele drukke/gevaarlijke kruispunten vermeden. En kan er dus beter en sneller doorgereden worden  ! Hoge Snelheid Traject  !

↗️ Na Bredene zijn we nu bij de haven van Oostende. Dichtbij de trambaan ligt er nog een restant van het goederentreinspoor naar de Hendrik Baelskade.  Vooral in de richting van Knokke te zien vanuit de Tram.

↗️ Na halte Weg naar vismijn kwam er een goederentreinspoor uit de haven, dat meeging in het tramspoor.  In 1947 staat dat al op de kaart, maar wellicht  is het nog ouder. Het deed dienst tot 1992. Op de foto zijn de 2 spoorbreedte goed te zien. Het treinspoor komt rechts uit de haven, en gaat achter de tram naar links , en verlaat dan al weer het tramspoor.  Tram naar Knokke. In het verleden kwam dit ook voor in Zeebrugge en Nieuwpoort. 

↗️ En hier komt zo'n trein juist uit de haven. 

↗️ En hier een trein naar de haven, juist daar waar tram&treinspoor samenkomen. Foto's  met trein zijn waarschijnlijk uniek. Beide foto's met trein zijn uit 1981 .

↗️ In 1994 is het treinspoor verdwenen, maar het seinlicht staat nog aan  !  Er waren  meer lichten nog aanwezig .

↗️ Direct erna stak er nog een treinspoor over, naar de kade aan de andere kant. Dat was toen ook al niet meer bruikbaar, zoals te zien is. Na 2000 is de rest van de rails verdwenen. We zien het hier richting Vergunningenstraat, waar beide sporen heen gingen. Tegenwoordig eindigt de lijn daar.

↗️ Tegen 2006 wilde men een deel van de haven afsluiten, en daarom moest  de Tram dan maar omrijden. Dit onzinnige idee werd rap weer afgewezen, maar dit deel was al aangelegd  !  Dus is het rap weer verdwenen  !  Er voor in de plaats kwam het véél betere idee om de trambaan aan de zijkant te leggen tussen de haven en halte Duin&Zee . Meteen achter de tramrails is nog de overweg te zien van het enige goederentreinspoor dat er nu nog is. Rechts is later de nieuwe stelplaats gebouwd. 

↗️ De unieke 6102 op de noordelijke sluisbrug nabij station Oostende.  

↗️ In 2002 komt een tram uit Knokke 👻spook rijdend van de zuidelijke sluisbrug en gaat door de grote slinger naar station Oostende. 

↗️ In 2017 is er weer een 👻stoomtram onderweg naar Oostende station, en word daarom geëscorteerd door een auto van De Lijn. Dit keer vanwege een ontsporing.  Zie foto verderop. Op de "pilaren" van deze brug stonden oorspronkelijk bronzen beelden. De brug is van 1905. De beelden zijn in w.o.1 al verdwenen. 

↗️ En zo komen we bij de Goede Windhelling. In 1953 voor de Tram aangelegd. Daarvoor reed de Tram hier rechtdoor.  We zien in ca. 1983 een tram richting Knokke  juist van de helling afkomen. De oude beveiliging is er nog. In ca. 1993 vervangen door 🚦verkeerslichten. (met Andreas-kruisen) Nadat in 2001 de weg werd afgesloten (te zien op vorige foto) zijn alle lichten verdwenen. 

↗️ En nu zijn we aan de onderkant van de Goede Windhelling. Een tram uit Knokke daalt al 👻spookrijdende af . In 1988 is de helling gemoderniseerd,  en sindsdien ziet hij er uit zoals het nu nog is.

↗️ En zo zag het 1e Tramstation op deze plek er uit. (1954-1988) Alles op deze foto  is verdwenen. 

↗️ De unieke 6102 bij het 1e Tramstation op deze plek. Zeldzame avond foto.

↗️ Vanwege de ontsporing(links) rijd de Tram uit Knokke bij hoge uitzondering 👻spook door het 2e tramstation(1989-2019) . In 2017.

↗️ Vanaf hier maken we nu een rondje door de keerlus via de smalle straatjes die er bij het station was tussen 1954 en 2019 . Hier komt een tram vanaf het Tramstation de Oesterbankstraat in . 

↗️ De unieke 6102 komt van de stelplaats en rijd via de andere boog de Oesterbankstraat in . Op de foto daarna is het Andreaskruis beter te zien. De moderne versie kwam hier niet.

↗️ Een 6100-koppelstel rijd van de Oesterbankstraat naar de Fregatstraat. Ca.1981 .

↗️ In de Fregatstraat. Sp👻👻k rijden was mogelijk. 

↗️ Een 6000-tram komt uit de Fregatstraat en draait de Lijndraaiersstraat in, weer op weg naar het station. Regelmatig stonden er auto's  in de weg, ondanks de witte strepen. Vooral trams Westende - Oostende werden hier gedraaid.  En ook als rijden door Oostende niet mogelijk  was. In 2019 is de lus opgeheven, maar  was in jan. 2020 nog wel onbruikbaar aanwezig. Vervangen door lus naast het 3e Tramstation. 

↗️ En zo keren we terug bij het Tramstation. Zomerse drukte in 1982 met 3 keer een 6100-tram . Rechts naar Knokke,  links naar De Panne. De middelste tram is meestal reserve.

Klik hier om een tekst te typen.