🇧🇪 DE VLAAMSE KUSTTRAM🚊 (⬆️⏫ foto van 1e proefrit met een nieuwe tram in maart 1981 ⬆️⏫)(afgewisseld door 1 foto van USA-straat-trein, en 1 foto van straat-trein buiten de USA). 

DE  vlaamse 🌅KUSTTRAM🌞🚊. (The Flemish Coastal Tramway)(trolley)(Express⚡Tram)(ca.70 km.)(!)(ca.43miles)[the longest tramway in the world ! ][de langste (snel)tram ter wereld ! ] Met Zee🌊zicht🐳 !  With 🐬Sea-view🌊 !

  Vele kilometers dwars door de 🌿duinen🌄🍀 , 5 km. lang vlak langs🌊zee🌅🐳 , 85 km. p.u ! !  Een zó speciale lijn dat ook details speciaal zijn ! Bijna alles is uniek.

✳️🌟✳ DEZE WEBSITE GEEFT HÉÉL VÉÉL BELANGRIJKE REIS - INFORMATIE EN ANDERE INFORMATIE VOOR ONERVAREN REIZIGERS, ERVAREN KUSTTRAM-REIZIGERS, EN KUSTTRAM-FANS .  GA GOED VOORBEREID OP REIS ! ! . ✳⭐✳️

Correcties  & aanvullingen  op het (verouderde) wikipedia-artikel .(dat niet door mij geschreven is)(inmiddels misschien niet meer verouderd)  (ik rijd al ca. 25  jaar regelmatig met de Kusttram, en heb er ook véél foto's📸 en films📽️ van en heb ook véél kennis uit véél boeken📖 e.d.)(maar óók ik weet natuurlijk niet alles, en actualiteit is niet te garanderen.)(maar ik probeer het wel).   Al mijn teksten zijn gratis, en vrij van ©opyrights, advertenties&cookies🍪.

Laatst geactualiseerd/gecontroleerd op 24 Juni 2020.  Naast➡️ en onder⬇️ het verhaal staan bijzondere foto's📸 van de Kusttram . 

U vind hier géén (volledige) info over tarieven , tickets💳 of de complete dienstregeling e.d.  Daarvoor moet U op de site van De Lijn zijn .

Aanvullingen en/of verbeteringen/beknopte geschiedenis  :  0 .  Het allereerste traject , Oostende - Westende "via de dorpen"(Nieuwpoortse Steenweg-Oostendelaan-Westendelaan) heeft alleen stoomtrams🌫️ gekend . Dat was de eerste kustlijn en die bestond -met verlenging naar Lombardsijde-Dorp en Nieuwpoort-Stad- van 1 juli 1885 tot in 1955 . De "2e" kustlijn, het traject Oostende - Westende Bad🛀 langs zee (ongeveer de huidige Kusttramlijn) was van begin af aan (19 juli 1897) elektrisch⚡ . Maar pas in 1929 werden de laatste delen van wat nu  ongeveer de Kusttram is elektrisch gemaakt(Groenendijk-bad - De Panne) En was dus een doorgaande elektrische dienst mogelijk tussen Knokke en De Panne . Maar vaak moest toch in Oostende overgestapt worden . Tegenwoordig komt dat overdag niet vaak meer voor . Maar het komt dus voor. Wegens "operationele" redenen. (zand bijvullen bijv.) 

Omdat men de lijnen graag voor het zomerseizoen wilde openen was er haast bij de aanleg. Daarom was het gebruikelijk dat een lijn al 2 jaar reed voor de de vergunning voor de aanleg werd afgegeven .(!)

Op 1 Augustus 1886 werd Oostende-Blankenberge via Bredene-dorp geopend, in 1905 gevolgd door de lijn via Bredene-aan-Zee🌊. Vanaf 1909 werden beide lijn geëlektrificeerd⚡. In 1908 werd Heist bereikt, wat aansloot op de sinds 1890 bestaande lijn Brugge-Knokke-Heist .

De elektrische trams langs zee reden eerst alleen in de zomer. Vanaf 1909 reden ze het hele jaar, maar vanwege de oorlog niet tussen 1914 en 1921. 

Te Nieuwpoort zijn er maar liefst 4 kruisingen met de trein🚂 geweest. In 1928 werd de elektrische lijn verlengd van Westende-bad naar Nieuwpoort-bad via Lombardsijde-Dorp. Zowel in Nieuwpoort als tussen Blankenberge en Heist reden de trams decennia lang deels samen in één spoor met de trein. Smalspoor in normaalspoor dus. Dat kwam vroeger overal in de wereld voor. Nu veel minder.

Te Nieuwpoort-stad reed de stoomtram over alle 5 sluisbruggen. In 1919 kwam er naast de sluizen 1  "tijdelijke" brug met enkelspoor, die tot 1955(!) dienst deed. Toen kwam de huidige brug .

In 1935 was er het plan voor een rechtstreekse weg met trambaan via een lange hang🌉brug over de IJzer. Dat scheelt een hele omweg, maar ook 2 plaatsen. Daar het de missie der NMVB was zoveel mogelijk dorpen te bedienen, ging het hele plan niet door.

In 1940 wilde men al af van de lijn via de dorpen(Oostende-Lombardsijde) . Maar vóór dat het zover was brak de 2e w.o. uit, en toen kwam die lijn goed van pas. In september 1944 kon de zee-route weer bereden worden.

In 1948-49 waren er proeven op de hele lijn met de 1e PCC-tram in Europa. Uiteindelijk vond men het geen succes. Deze tram kwam uit Amerika. Bestaat niet meer, maar er zijn nu wel 3 PCC-trams aanwezig op de kustlijn. 1 daarvan lijkt nog het meest op die van toen, maar komt uit Den Haag🔰. 

In de rijke historie van alléén al de kustlijn zijn er zo'n 180(!) verschillende series trams in gebruik geweest .

Vanaf 1980 zijn de trams van de serie 6100 & 6000 van fabrikant BN in Brugge aangekomen. Eerst een deel van de serie 6100, omdat de serie 6000 nog niet klaar was. De serie 6100 ging later naar Charleroi. De keuze voor deze trams is héél merkwaardig.  Want voor het eerst in bijna 100 jaar NMVB vonden ze opeens dat de behoeften in de 2 gebieden "anders" waren. Overal in België  reden 2-richting trams, maar aan de kust moest het opeens 1-richting worden. Waarom is een raadsel. Met 2-richting trams heb je geen keerlussen nodig,  en dat scheelt ruimte. Je hebt dan méér mogelijkheden.  Ook het verschil in maximumsnelheid is vreemd : 6000 75 km.p.u.(oorspronkelijk) en 6100 65 km.p.u. . Vreemd, omdat in Wallonië er juist meestal lange vrije banen zijn, op viaducten en in tunnels. Net zo goed of nog méér gelegenheid dan aan de kust om hard te rijden dus. Ze hadden beter alle trams hetzelfde gemaakt. Ze kunnen met z'n 3 aan-elkaar rijden, wat echter nog nooit gebeurd is.  Ze hebben ook nooit een midlife-rivisie gekregen, wat bij veel trein/trambedrijven wel normaal is. Maar De Lijn ging deed het zoals de NMVB het eigenlijk ook deed : steeds een beetje vernieuwen.

### Er word wel gezegd dat de vernieuwing van de Kusttramlijn + de nieuwe trams puur voor de werkgelegenheid  was. Maar de deskundige boeken melden alleen dat het puur de beslissing van de minister was in de zinloze discussie over vervanging van de Tram. Zie ook hierna .

Er word ook wel beweerd dat "de Belgische industrie" tot niet meer dan dit in staat was. Maar de serie 6000&6100 zijn gebouwd in ongeveer dezelfde periode en fabriek als de HTM-serie 3000, maar die laatste hadden minder voorzieningen. Toch werden zij na testen later in Amsterdam uitgeroepen tot beste tram van Nederland. Dat geeft dus aan dat er België wel degelijk goede moderne trams gemaakt werden. 

Een periode in de 2e wereldoorlog werden de elektrische trams getrokken door stoomtrams omdat de bovenleiding  verwijderd was. (Oostende-Middelkerke-bad🛀) Later mocht die lijn niet meer bereden worden. Toen werden de elektrische trams getrokken door stoomloc via de dorpen. In de 1e wereldoorlog was de lijn bij Nieuwpoort-stad onderbroken omdat daar het front was. Aan beide kanten gebruikten de legers de trams volop. Vele tijdelijke lijnen werden aangelegd, ook naar het binnenland en Frankrijk🇫🇷. Militairen verzorgden de dienst, onder leiding van Baron Empain, de "tram-koning" van de wereld, die tot generaal was benoemd. In beide oorlogen konden bewoners alleen met speciale toestemming reizen.

In w.o.1+2 werd de tram dankbaar gebruikt voor/door gewonden, vluchtelingen, voedsel transport, enz. Maar na w.o. 2 waren de gemeente-besturen de tram opeens zéér ONdankbaar💩 voor al die hulp, en voor al die toeristen die per tram kwamen al die jaren vóór de oorlog. De meeste badplaatsen danken hun bestaan deels of geheel aan de Kusttram. Er werden zelfs bouwmaterialen mee aangevoerd, want wegen waren er vaak nog lang niet. Toch werd er een 🕶️blinde ✝️ kruistocht tegen alle trams geopend. De 👹koppige👿gemeente-besturen weigerden hals😠starrig te luisteren🔇 naar goede✅ argumenten, en verzonnen tegen⬅️beter⬅️weten⬅️in de meest onrealistische🤒 plannen ter vervanging van de trams. De meeste reizigers waren óók voor het behoud, maar dat deed er uiteraard óók niet toe. De NMVB gaf echter te verstaan dat bussen tijdens de zomerse drukte de Kusttram onmogelijk kunnen vervangen ! . (ook omdat die bussen vastlopen in het autoverkeer) Ook dat wilde men uiteraard niet begrijpen🤔, en zo bleef de zaak voortduren. Totdat een kordate minister in 1975 het enige juiste en goedkoopste besluit nam : géén onbetaalbare 🚟luchtmetro🚝 of 🚇ondergrondse, maar wel volledige vernieuwing van de Kusttram-lijn. En nieuwe trams . De oliecrisis in 1973 speelde ook mee. Maar ondertussen was wel alles ondergeschikt gemaakt voor de auto : overal 4 rijbanen, en sommige  perrons waren daarom zelfs verdwenen. Moest je dus op de weg staan, waar de auto's 120 km.p.u. mochten !! Levensgevaarlijk  dus ! Geleidelijk aan werd dit teruggedraaid, al duurde dat soms tot na 2000. Bij de vernieuwing van ca. 1978-1985 kwam er zwaardere rails, meer ballast, en een storm🌬bestendige bovenleiding. Vandaar dat er zoveel gewichten aan hangen. Later werden wegen versmald en perrons verbreed. Eerst was de Tram een verouderd vervoermiddel , nu heeft de Kusttram  een voorbeeldfunctie ! . De extra waarde voor de kust door de Kusttram  word geschat op 35 a 40 miljoen €uro per jaar !

In 1991 werd het nationale vervoerbedrijf (NMVB) helaas opgeheven .   Sindsdien exploiteert De Lijn tram en bus in Vlaanderen, dus ook de Kusttram.

3. De verlenging naar station De Panne kwam op 1 juli 1998 in dienst .

Tot zover de beknopte geschiedenis. Op Wikipedia  staat het uitgebreider.

⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️

  ➡  ➡  ➡ ▶ ▶ ▶⚠️⚠️⚠⚠⚠ EXTREEM ✴ BELANGRIJKE ✳ VEILIGHEIDS ✴ INSTRUCTIES !!! ⚠⚠⚠⚠️⚠️ :

4. Het aantal ongelukken is al jaren sterk dalende📉↘️, dankzij vele maatregelen . Zo is er veel beveiliging(signalisatie) bij gekomen en zijn veel kruispunten afgesloten❌of verdwenen of ze hebben verkeers🚦lichten gekregen. Maar onbekendheid & onvoorzichtigheid leiden nog altijd onnodig tot ongevallen . Daarom kan er niet genoeg gewaarschuwd worden !  :

⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️

⚠ de Kusttram heeft ALTIJD voorrang ! ⚠OOK⚠️op het zebra🎹pad mOEt je de tram ALTIJD vOOr laten gaan !!! ⚠

⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️

⚠ Altijd goed ⚠ opletten en ⚠ gEEn risico's nemen dus !! ⚠ Dit is een 🌀Sneltram !!!  ⚠ Rijd vaak 80 km. p.u. !!⚠ Remweg méér dan 140 meter !!  (bij 75km. p.u.)

⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️

⚠ 1 lege tram weegt 44 ton , en vol 69 ton !!! ⚠ Daardoor is een (🚚vracht)auto🚗 of bus🚍dus géén partij voor de Kusttram ! !⚠ En 💲dure💰 auto's Óók niet !! ⚠ En fietsers🚴/voetgangers🚸 al helemaal niet !! ⚠ En óók bij lage snelheid komt dat nog steeds hard aan !!

⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️

⚠ Steek  NIET❌ over vlak voor of achter een stilstaande of rijdende tram ! (want er kan een tram of auto in de andere richting aankomen die Gij niet kunt zien of niet gezien hebt.)( DAAROM moet je ALTIJD opletten ! . )

⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️

⚠ Let op Uw kinderen ! 👫 ! Waarschuw ⚠ ze en/of houd ze vast👪 !  Houd kleine kinderen (als ze  lopen) zeer zeker continue vast👨‍👩‍👧‍👦, hoe dan ook, in de buurt van & bij het oversteken van de trambaan of een weg. In één onbewaakt moment kunnen ze onverwacht de weg oprennen/springen ! Een ongeluk is dan zo gebeurd ! Zij zijn zich van geen gevaar bewust; maar de verantwoordelijke ouders/begeleiders moeten dat wél zijn ! ⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️

⚠Ga NIET rennen❌ om de tram te halen. Ge kunt vallen en onder een auto of onder de Tram terecht komen .  Ge zoud niet den éérste zijn helaas. Wacht gewoon op de volgende tram. Zo lang duurt dat meestal niet. Ge zijt op vakantie, doe dus rustig aan. 

 Let op de ⚠waarschuwingssignalen(vooral 🍊 oranje knipperlichten🚨("TRAM")( meteen stoppen🔴dan !)(ze gaan alleen aan als er een tram nadert)(en ze hebben ook een 🔔bel)

⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️

⚠ Houd◀◀↔️ bEIde ↔️▶▶richtingen gOEd in het oog 👁️ . Er kan zo weer een tram uit ⏩bEIde⏪ richtingen komen, het hele jaar door ! 

⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️

⚠ Steek dus NOOIT  zomaar over . Éérst goed kijken !  Is de tram voorbij ? WACHT🖐️ dan nog even . Kijk éérst nog eens opzij ↔️of achterom↩️⤵️ . Let gOEd op of er uit de Andere ↔️ richting nog een tram komt . Daar niet op letten is vaak een fatale☠️ fout , ook bij treinen, auto's, enz. 

⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️

Laat zIEn dat je op let . Wacht op de stoep / Houd grOte↕️ afstand . Zodat de tramchauffeur zIEt👀dat je aandachtig bent . 

⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️

Vermijd de trambaan . Gebruik alleen de officiële oversteekplaatsen . ⚠ Stop🔴 meteen als je bel🔔 of claXon🔊!! hoort . De trams kunnen héél stil naderen,  goed kIJken👁️‍🗨️ is dus noodzakelijk !!  Dus kijk niet op je telefoon📵/gsm📵/tablet 📵/i-phone📵/i-pad !!📴 (e.d.) Hoofd omhoog⬆️🆙 ⏫; houd de tram in het oog▶️👁️◀️ !! (en ander verkeer🚕🚚🚌)  En óók goed luisteren👂 ! Draag dus géén oordopjes, i-pods, hoofdtelefoon 🎧 , enz. ! ! 

⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️

⚠  Wees uiterst voorzichtig . ⚠ Speel niet met levens , want de tram wint het Altijd van je ! !  . Een tram/trein/auto/bus IS in principe niet gevaarlijk ; de mensen DOEN vaak gevaarlijk !!⚠  Geef het door : in België gaat de tram ALTIJD voor !!! 

⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️

Overigens heb ik ondanks mijn vele Kusttram-reizen toch nog nooit direct een ongeval zien gebeuren als ik in de tram zat . (en ook niet als ik  ergens anders in  tram/trein/bus/metro zat .)  Maar wel div. keren dat het op het nippertje goed ging . (Vooral op de kustlijn) En ik lees toch nog steeds te vaak over ongevallen op de kustlijn . Vooral in combinatie met toeristen . Toeristen zijn vaak zó onbekend met trams dat ze bijvoorbeeld géén idee hebben waar de Kusttram naar toe gaat , of niet begrijpen hoe de deuren te openen, en de verlichte💡 knop óók niet zien, of sowieso niet eens weten dat er een Kusttram bestaat ! En ontdekken dus pas ter plaatse dat er een tram rijd . Want om op de zee🌊dijk of op het strand🏖️ te komen moet je vrijwel altijd de tramrails oversteken. Met alle voertuigen, en ook te voet. Alleen in Knokke kun je de rails makkelijk ontwijken en zelfs de tram onopgemerkt passeren. In De Panne kan dat ook enigszins, maar alleen als je  er omheen gaat lopen. Niet met een voertuig dus .

⚠️Ruim 80% van de ongevallen word door andere weggebruikers veroorzaakt. Tram-ongevallen komen vaak uitgebreid in het nieuws, waardoor een verkeerd beeld ontstaat. Het aantal tram-ongevallen haalt nog géén 10% van het totaal aantal verkeersongevallen. Alleen al in West-Vlaanderen. 

 ⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️

⚠️⚠️⚠️Voor 🚗Automobilisten/🏍moto(r)rijders e.d. : 

⚠ Niet opletten / géén voorrang verlenen is 💀LEVENSGEVAARLIJK voor U en anderen , Óók als je in een auto zit !! ⚠ .  En sla niet↖️❌↗️ af waar dat niet mag !! ⚠️Sla NOOIT zomaar af !!  Rem éérst af, en kijk dan goed in Uw spiegels ! (binnen+buitenspiegel) Vooral als er geen ⚠️waarschuwingslichten zijn ! (of als die buiten werking zijn) Als die er wel zijn : let op de lichten en neem géén risico's ! Houd de rails altijd vrij !! St🔴p zodra de oranje lichten aan gaan ! Blijf op afstand recht⬆️ staan met de auto, als ge wilt afslaan,  dat geeft aan dat U oplet. En doe de richtingaanwijzer("pinker") uit als tram nadert. Ook dat laat zien dat U oplet . Is de Tram voorbij ? NIET meteen doorrijden ! Kijk dan éérst of er niet nog een tram nadert, uit beide richtingen !  De meeste kruispunten hebben ⚠️waarschuwingslichten, maar niet allemaal  dus. En soms zijn ze defect. Óók altijd zElf opletten dus ! !  Meer adviezen voor automobilisten staan in het gedeelte over Oostende⏬ . 

Een kruispunt met verkeerslichten waarbij alle anderen rood🔴 licht hebben als een tram nadert, noemt men "een conflict-vrije kruising". Maar dat is natuurlijk alléén zo als niemand door rood rijd/loopt ! En dus gebeuren er helaas toch ongevallen op zulke plaatsen.

De chauffeurs zijn speciaal opgeleid en worden geregeld bijgeschoold. Máár als een auto plots voor de Tram links-af gaat, heeft remmen of noodstop géén nut meer ! DAAROM dus NOOIT zomaar van richting veranderen, zonder uit te kijken ! 

De chauffeurs moeten dus continu opletten. DAAROM mag je ze niet storen🤫 tijdens het rijden ! Als je dat tóch doet doen ze vaak alsof ze het niet merken. Ze negeren je dus.

⚠️De trams kunnen heel stil naderen , doch aan de andere kant kunnen ze een doordringend zoemend geluid rij-geluid "uitzenden" dat je zelfs in een huis  50 meter verderop  kunt horen , en buiten op 1 km. afstand ! En gepiep in de bochten kan tot op 2 km. hoorbaar zijn !! De toekomstige nieuwe trams zouden nog stiller🤫 zijn. Ge zijt gewaarschuwd  !

[( (bijna) alle veiligheidstips zijn eigenlijk óók van toepassing bij alle andere(snel)tramlijnen, spoorlijnen en busbanen met gelijkvloerse kruispunten in de wereld.)] (de kusttramlijn is dus in principe zéker niet gevaarlijker of veiliger dan andere (snel-)tramlijnen.) (Want Veiligheid heb je zélf in de hand ! )

###############################################

5. Er zijn 2 soorten van de lage-vloer-middenbak, en beide hebben ook een ander interieur. En daardoor ook meer of minder zit & staanplaatsen . De knop om de deuren te openen zit ook op een andere plek . Kijk bijtijds waar  die knop zit .  "Begeeft U tijdig naar de deuren"&"Talmt niet bij in&uitstappen" (=tekst die na 2001 nog in Gentse trams te lezen was)(niet treuzelen dus)(⚠️doe je dat wél dan ben je wellicht  te laat, en rijd de Tram alweer verder)⚠️Reken er op dat er mensen kunnen zijn die zich naar binnen⬅️ dringen⏪ terwijl gij nog wilt ➡️uitstappen. Open zelf de deuren d.m.v. de drukknop, maar alléén als die verlicht💡 is. Anders gebeurt er niets. De chauffeur zal daarbij niet helpen. En steek Uw hand✋op als U mee wilt. Tenzij een ander dat al doet.

 Vanaf 2020 komen er nieuwe Kusttrams , met lage vloer in de hele tram . Afbeelding is al te zien op internet. Eind Juni is de 1e aangekomen in Oostende. Het gaat ongeveer 2 jaar duren voordat ze alle 48 afgeleverd zijn. Na veel proefrijden komen de eersten hooguit eind 2020 of begin 2021 in normale dienst .

6. Tot dat de trams digitale bestemmingsaanduiding kregen(± in 2006) waren er 2 (hoofd)kleuren in gebruik  : rood🔴 voor lijn 1 (alle plaatsen tussen Oostende en Knokke ) , en blauw🔵 voor lijn 2 ; alle plaatsen tussen Oostende en De Panne. Vroeger waren soms ook andere kleuren in gebruik , zoals geel🌕 voor  Oostende - Bredene . En wit voor "extra tram" , "stelplaats", e.d  ###  Er was soms geen lijnnr. op de tram of halte te zien .  Administratief , op autobussen en in dienstregelingen werden de nrs . 768 (de Panne-Oostende) & 765 (Oostende-Knokke) gebruikt .(ook de 🚍buslijnen hadden nog lang zulke hoge nrs .)(meestal van voormalige tramlijnen) Tegenwoordig staat het lijnnr. wel op de tram-halte , maar niet op de tram . De Lijn heeft dat afgeschaft.  Het lijnnr. is 0 (nul) . Een Uniek nr. in Vlaanderen voor een Unieke lijn .

7. Frequentie : Overdag minimaal om de 20 min. , in de zomer om de 10 min.  Ook in de 🎄☃️🎅kerstvakantie word er overdag om de 15 min. gereden. (alle dagen van de week📅)(Maar dat begint pas tussen ca. 8+10 uur, afhankelijk van de richting.)(voor 09:00 uur kan het zijn dat er maar 1 tram per uur rijd)(vooral op zondag)(op zondag vervallen de vroegste ritten)(Maar de 1e rit is nog steeds vroeg!) Ook in de andere periodes is de dienstregeling overdag de hele week🗓️ hetzelfde .(afgezien van een enkele scholieren-rit)(ma+di+do+vr rond 07/08 & 16/17 uur , op woe. rond 07/08 + 12 uur .)  In de vroege ochtend en na 18-20 uur* word er dus (veel) minder gereden. Doorgaande reizigers moeten s'avonds soms overstappen te Oostende station ; soms kun je snel verder, soms moet je lang wachten . Plan je reis dus van te voren ! 

8. De plannen voor verlengingen zijn allemaal tamelijk kansloos. Er word al héél lang over gesproken maar er gebeurt weinig meer dan dat. Naar 🇫🇷Frankrijk was al rond 1930 gepland, maar er zijn ook nu nog steeds teveel die het niet willen, of het nu per tram of per trein is (de spoorlijn tussen De Panne en "Duinkerken" is al vele jaren buiten dienst). 

Aan de 🇳🇱Nederlandse kant is het in Zeeland onlangs weer "definitief" afgewezen, terwijl Knokke en zelfs De Lijn het ook niet willen . Knokke wil nooit meewerken, dus ook naar Westkapelle of het nieuwe hospitaal🏥is het  bijna kansloos . Vroeger was er wel tramverkeer naar Zeeland overigens .(voor 1940) De overige plannen die op wikipedia genoemd worden blijven vooralsnog alleen maar plannen die er al vele jaren zijn . De minister zei "onlangs" dat de plannen uit het "Neptunusplan"  ofwel stilstaan ofwel nog steeds in onderzoek zijn . (korte samenvatting)(oktober 2017)

9. De reistijd⏰ is verschillend, afhankelijk van de periode, eventueel omrijden te ⚓Zeebrugge, en het tijdstip. De hele rit van Knokke naar de Panne🍳 duurt ongeveer ca. 2u15 - 2 u25. 

10. De trams zijn voorzien van de beroemde 2-tonige "boerentram"-claxon📢🔊!!.(buurtspoorwegen) Die is zó hard dat het soms op 2 km. afstand nog hoorbaar is !  Te horen in veel YouTube-films over de sncv/ nmvb-tram. En ook op het streettrain-kanaal op YouTube : Titel : Kusttram : Quick Coasttram Claxon Compilation .      ( 2 delen ) ca. 70 X de claXon ! 

Het streek- tramnet in België was het grootste van Europa en besloeg ooit ca. 5000 km.!!! In Vlaanderen is de Kusttram als enige streeklijn overgebleven . (En in Wallonië een lijntje van ca.17 km.)(bij het"mislukte" zogenaamde "metro-netwerk"van Charleroi)(waar op bijna dezelfde trams rijden als de kusttram)(En er zijn 3 museum-lijntjes in Wallonië . )(In Vlaanderen geen.) (er rijden wel af en toe museumtrams op de kustlijn)

Vroeger was er weinig of géén beveiliging en daarom werd de claXon📯 toen veelvuldig gebruikt , gewoon om de tram aan te kondigen , tijdens het rijden door de dorpen .(net als de straat-treinen in o.a. de USA nu nog steeds vaak doen !)(over "buurtspoorwegen" gesproken)(!!) ; Tegenwoordig word de tram-claXon alleen nog gebruikt "als het bijna fout gaat" . Door alle beveiliging en "sensibilisering" (mooi Vlaams woord) word dat steeds minder . Maar toch is het nog regelmatig (in de verte)(of dichtbij)(of als je mee rijd) te horen . Daarmee geeft de chauffeur aan dat de tram de baas is. Dus dat je ⚠️gevaarlijk bezig bent, en moet wachten✋  ! !

11 . De Lijn meld dat de max. Snelheid 78 km. p.u. is , maar ik heb de snelheidsmeter wel  op  90 zien staan (!) (maar hoe nauwkeurig dat is weet ik niet .) Met de grotere wielen zou de maximum snelheid nu 85 km.p.u. zijn.

    11bis.   De Kusttram rijd voor 80% op vrije baan . En op 🌳groene💚 stroom .                                                                                                                                         

  12. Het zomer-record qua reizigersaantallen van 2016 werd in 2017 net niet gebroken . 15 miljoen reizigers per jaar ! (is nu normaal)(zelfs 16,5 miljoen komt voor ! )(rond 2004 was het nog maar 4 miljoen)(!) En of de zomer nou 🔥heet of nat💧 is, druk is het tegenwoordig altijd. 

De langste & populairste rijdende attractie ter wereld ! 

12bis : Nu alleen al in de 2 zomermaanden 4 miljoen reizigers ! Dus in de z🌞mer is de Kusttram duidelijk het populairst. Daardoor staat hij bekend als zomer-attractie, maar hij rijd natuurlijk het hele jaar. Maar daardoor zijn er ook bijna geen foto's of films van buiten de zomer . Maar ze zijn er wel .

Zo zijn er Unieke sneeuw🌨️foto's op deze website . En Unieke 📽️films in de sneeuw❄️🌨️🆒 staan op YouTube kanaal "streettrain". En vele andere opnames die niet meer mogelijk zijn. Ook uit andere landen. (bijv. Kusttram in de mist🌫️ / Kusttram rijd spook👻! /straattrein in Antwerpen🇧🇪/ straattrein in Deventer🇳🇱/straattrein in 🇨🇭Zwitserland.)

13 . Jubilea : de tram uit Den Haag die meereed in de jubileum-optocht  van 2010 is PCC-tram 1006 uit Den Haag🔰  , die al vele jaren bij zijn fabriek(BN) in Brugge buiten als aandenken stond . Die is weer rijvaardig gemaakt (met hulp uit 🇳🇱) en aangepast aan het smallere spoor . Sindsdien verblijft hij op de kustlijn. Staat meestal in Knokke.  En is te huur(?) , net als de andere museum-trams .(tto-noordzee.be)

14 . De keerlus tussen Wenduine en Blankenberge lag eigenlijk bij halte Harendijke . Hij kon alleen vanuit Blankenberge direct bereikt worden en werd zelden gebruikt . (Ca. 1980-2011) (aangelegd toen de eenrichtingstrams kwamen) In 2011 vervangen door een bruikbaarder keer-3-hoek . De beruchte 💥⚠️oversteek verdween toen ook . 

   Vaak ging het daar (bijna) mis💥 .  Ondanks (of juist vanwege ?!) de trein-overweg-lichten.(4 rode🔴 + 2 witte)(lampen) Op streettrain-kanaal div. films📽️ waarop dat te zien en te horen🔊(!)  is . De voormalige keerlus had ook trein-overweg-lichten, met alleen r🔴de lampen. (4 bij inrit, slechts 2 bij uitrit)

 Goede raad : Neem géén of zo weinig mogelijk ❌💼🛍️🎒❌bagage mee in de tram , en vOOral géén 🚳fietsen🚳 ! !  (en niet - ingeklapte kinderwagens e.d.)  Want dat is lastig😠 voor anderen én Uzelf . Zeker als het druk is .  Neemt Gij toch 💼bagage mee, plaats die dan vooral niet in het gangpad, op de ♿rolstoelplaats, of bij de deuren.  En stap met alles en iedereen die met jou mee reizen tegelijk in, zodat niet een deel achterblijft als de Tram opeens vertrekt ! 

En koop vóór dat U instapt bij/in de Lijnwinkel bij voorkeur een dagkaart , want dan reis je spotgoedkoop en onbeperkt . Ook geldig in alle bussen🚍 !

(Er zijn géén buslijnen die de Kusttramlijn helemaal volgen, alleen in andere richtingen .)

Er zijn ook meerdagenkaarten . Hoe langer , hoe goedkoper ! (in voorverkoop) Voorverkoop prijsvoorbeelden 2019 voor 1 volwassene : 1 dag🗓️  7€ . | 3 dagen  14€ ! | 5 dagen 20€ ! | 7 dgn. 26€ ! [2 personen  = 40€ voor 7 dgn. ! ] (7 dagenkaart is alléén geldig in West-Vlaanderen !) Er komen steeds meer kaart-automaten. ⚠️Contant betalen kan alleen nog bij de chauffeur! (maar ook niet lang meer !)(tot 1 juli 2020)

 ⚠ Is een Lijnwinkel open , dan mag de tramchauffeur géén tickets verkopen . (!)  Zo word vertraging vermeden ! ⚠️Als gij het toch waagt te proberen zal de chauffeur ge 👉 verwijzen naar de Lijnwinkel, en hij wacht niet op U ! 

De beste plaats om te overnachten is Oostende centrum , omdat : dat centraal gelegen is ;  je vanaf het station kunt gaan lopen en dus niet met bagage🛍️ in de tram hoeft (want dat is lastig)(voor anderen😡)[en gij-zelf] ; en zodat je dus makkelijk 1 helft van de kustlijn op 1 dag kunt afreizen .

 Knokke - Oostende duurt ca. 60 min., en Oostende -De Panne🍳 ca. 80 min. (En de hele lijn duurt  in 1 richting ca. 2 uur plus 15-25 minuten )(vice versa dus ± 4 uur 30-40 !)

En omdat Oostende als grootste kustplaats de meeste voorzieningen qua winkels👛 , musea🏛️ en hotels🛌 e.d . heeft ; de tramdienst vanuit Oostende word opgevoerd/verminderd en je dus de meeste reismogelijkheden hebt ;  Oostende de meeste trein🚅 en bus🚍-verbindingen heeft ;  de Lijnwinkel bij station Oostende altijd van vroeg tot laat open is ; Als je s'middags richting De Panne bij station Oostende instapt voorkom je dat je op het Marie José plein er niet in komt ;

(maar beter nog reis je alleen s'morgens tussen Oostende en De Panne)(tegen 11 uur word het tussen Westende en Oostende al steeds moeilijker om in te stappen)(richting Oostende)(tijdens drukke periodes)(verblijf daarom niet bij haltes tussen Middelkerke en Oostende Koninginnelaan .)(inclusief die laatstgenoemde halte)(want je komt niet in/uit de tram)(in drukke periodes)(= in weekeinden en in vakanties)

Stap niet in/uit, vooral in de middag, bij de drukste haltes : Oostende station, Oostende Marie José plein, Middelkerke casino🤑♠️🎲, Westende-bad🛀 , Nieuwpoort-stad+bad🛀 , Blankenberge station. Zit/sta je toch in een volle tram, en wil je uitstappen bij het Marie José plein,  komende uit de richting van De Panne, maak je dan geen zorgen. Dat gaat wel lukken, want daar gaat bijna iedereen er uit. Maar dat kan wel "even" duren dus ! Maar bij de haltes daar vóór is in/uitstappen vaak moeilijk of onmogelijk omdat de Tram zo vol is.

⚠️ Éérst de mensen UIT laten stappen vóór dat gij in gaat stappen ! 

In Vlaanderen spreekt men niet over "de trEm" maar over "den trAm" . En je stapt op of af . En je belt /drukt af .(als je af wilt stappen)(bijtijds)(druk op 🔵blauwe knop) Er gaat dan een r🔴de H branden(naast de verlichte haltenaam)(in de middenbak : boven de deuren), en er klinkt een piep/🔔beltoon. Tenzij iemand al "afgedrukt" heeft .

De route staat in de tram op een lange sticker. Met alle haltes. In 2 delen. Het andere deel bevind zich aan de andere zijkant van de tram. 

In welke richting reist gij ? Dat is eenvoudig te zien : als de zee🌊 rechts➡️ is, dan reist ge naar De Panne.

Sommigen noemen de Kusttramlijn een Interurban .

Normaal gesproken rijd de Tram op het rechtse spoor.

In 1981 noemde de NMVB de lijn nog "Elektrische⚡Spoorlijn". Er waren dan ook op div. plaatsen trein-overweg-lichten. In 1998 zijn de meeste verdwenen, en anno 2020 is er nog 1 locatie. Wel staan er op veel plaatsen Andreas-kruisen"❌" .

De Kusttram is in vele opzichten uniek. Zo zijn er ook unieke seinen. Verderop meer daarover. Na de vernieuwing van 1978-1985 waren er vele unieke bordjes🔺 en stickers aanwezig, met aanduidingen voor de chauffeurs. (🔔bellen, licht💡 aan, enz.) Inmiddels zijn die verdwenen, en deels vervangen door weer andere aanduidingen. Soms hangt er ergens gewoon een geschreven instructie.

Deze (reis) tips  staan ook op You Tube bij de  video van busfotodotnl die ruim 2 uur duurt .(bij de reacties , (ver) naar onderen .)     

   ⚠️⚠️  Houd je goed vast👍 tijdens de rit, vooral als je staat ! ⚠️Loop niet door de rijdende tram !  Of houd je steeds vast aan minstens 1 stang. Ga van stang naar stang, maar houd ondertussen altijd 1 stang vast ! ⚠️Want  bij hoge snelheid kan de Tram flink slingeren . En ze hebben 3 Krachtige  remsystemen⚠️ !  Bij noodstop, maar ook bij haltes🚏of verkeerslichten🚦 kan er soms plots bruusk geremd worden⚠️ ! Met je voeten ↕️verticaal ver uit elkaar heb je méér steun en voorkom je vallen bij remmen.  Dat kun je afwisselen  met↔️ horizontaal voeten uit elkaar, want dat voorkomt vallen in bochten.    Maar houd je ook goed vast !       In het middendeel zit/sta je Het rustigst. Dat beweegt het minst.

Één nacht per jaar rijd de Kusttram s'nachts; in nieuwjaarsnacht🌚. 1 x per uur .

Tussen 2019 & 2023 gaat de kustlijn grondig vernieuwd worden; daar is 80 miljoen €uro voor beschikbaar. Dat kadert in het totaalbedrag van 300 miljoen €uro(!) dat word aangewend om het gehele Vlaamse tramnet te vernieuwen !

  Aanvulling per halte (niet alle) :  Knokke station(tramstation) :  het eindpunt🏁 sinds 1967* . Omdat Knokke geen tram meer in de stad wilde . Nog altijd onhandig. In 2007 zou de lijn iets dichter bij het station gelegd worden. Maar ook dat ging uiteraard niet door vanwege meningsverschillen . In 2019 is de keerlus opnieuw  aangelegd, en nu half verdiept. Daardoor is de halte nu goed rolstoel-toegankelijk♿. Koop Uw tickets hier bij de Lijnwinkel als die open is . Méér tips over ticket-gebruik staan verderop, bij Oostende. Tussen het beginpunt en Blankenberge station word min of meer op de oude treinbaan gereden . Wilt ge in Knokke de stelplaats (remise) bezoeken , vraag dan even in het "bureel"of dat goed is .(maar het is mogelijk dat daar en/of in de remise niemand aanwezig is.) De remise-loods is van 1930 en schijnt op de monumentenlijst te staan . Om de loods heen is ook een keerlus. Vroeger(voor 1960) waren er ook tramlijnen van Knokke naar Brugge, van Knokke naar Sluis en van Knokke naar Retranchement. Met overstap in Sluis of Retranchement kon je naar Breskens.(voor 1940) En er was een stadstram naar Heist en het Zoute . De Kusttram reed tot 1967* via het station(waar nu de keerlus is) tot aan het van Bunnenplein. * = andere bronnen melden 1966 en 1968 . De inkorting gebeurde onder dwang van de gemeente . Ook zij waren-en zijn nog steeds-doof🔇voor goede argumenten.

Per trein🚅 naar Knokke vanuit Nederland duurt ca . 3 uur (vanaf Rotterdam) , met overstappen in Antwerpen en Brugge . De Kusttram begint op ca. 100 meter afstand van het 🚅 treinstation. Vanaf de perrons gaat ge naar ↖️links, ⬅️langs⬅️ het zijgebouw, en dan rechts op de hoek van het zijgebouw. Volg het smalle tegelpad langs het zijgebouw.(dat is dan rechts, en de overdekte 🚲fietsenstalling is dan links) ; dan ziet ge het 🚍busstation . Loop rechtdoor aan de kant van de huizen langs het busstation en steek via het zebra🦓pad de Knokkestraat over. Loop daarna rechtdoor de "Tramweg"(!) op. Om de hoek is de nieuwe keerlus, sinds Dec. 2019. ♿Deze looproute is zeer geschikt voor rolstoelen♿want er zijn bijna geen randen of goten, mits je op de Tramweg op het asfalt loopt/rijd . Dat kan best want het is een rustige weg. Het tramperron is nu ook goed toegankelijk, en er is bij de middendeuren een verhoging zodat je makkelijker in/uit de Tram kunt rijden . Scootmobielen zijn niet toegestaan. 

Naar Knokke kan ook via Zeeland (Vlissingen) . Eerst  in Vlissingen met de veerboot⛴️(géén auto's op boot!) , en dan nog met 2 bussen🚌 . De reistijd is ongeveer 1 uur extra via Zeeland . Overstappen in Westkapelle (België !) . Plan de reis via Google-maps, niet via 9292.nl.(want 9292 geeft geen verbinding op naar Knokke)

Station Knokke bied ♿ hulp .(op aanvraag) Zie : NMBS.be  . Vanuit Goes via de Westerschelde tunnel kan ook . En dan nog met minstens 2 bussen . In de zomer was er een bus Breskens-Knokke , maar nu niet meer dus .

Duinbergen : hier sloot ooit de stadstram vanuit Knokke aan. Dat is nog te herkennen. Dat was lijn 12, Heist➡️Knokke. Deze overweg kort voor de halte had tot in 1998 trein-overweg-lichten . (4 r🔴de & 2 witte)(lampen) Bij de halte zijn er links 2 gebouwen met allebei een torentje. Het laagste gebouw was ooit het stationsgebouw. Daar is foto van, met de naam Duinbergen er op . Het hogere gebouw is er later tegenaan gebouwd. Er heeft ook een stenen abri gestaan. 

Zeebrugge⚓ zeesluis : hier zijn  2 omleidings-sporen . De Gigantische bruggen gaan vaak & lang(ca.30 min.) omhoog , dus er word vaak omgereden . Dat kan ook tegen⬅️ het verkeer in.(!).⚠ SpOOk👻tram ! ( <Brede wegen> ) (met min of meer vrije trambaan)

Zeebrugge kerk⛪ : vroeger(tussen 1977&1983)reed de Kusttram onder het dorp door en kwam niet hier . Even verderop was tot ca. 2017 kruising met goederentrein-spoor.  Treinspoor nu buiten dienst . De treinrails kruist de tramrails nu niet meer , maar de uitgebreide beveiliging (20 r🔴de lichten + 10 bellen)(!) is nog aanwezig en de trein-seinlichten  staan nog gewoon aan.(!)(in januari 2020) Geen witte lichten aanwezig . Opnames met (🚂stoom!)trein & tram + alle lichten & bellen(!) op You Tube kanaal "streettrain". Deze spoorlijn had verderop➡️ een zijlijn naar de vismijn⬅️, en liep ooit verder door➡️ naar Knokke. Want de spoorlijn tussen Zeebrugge en Knokke is vaak verlegd. 

Zeebrugge is ook per trein bereikbaar, maar de stations(dorp en strand)(niet tegelijk in gebruik)(!) liggen ongunstig t.o.v. de Kusttram . En er is geen ♿hulp . En in het weekend rijd de trein maar om de 2 uur ! Er rijden alleen stoptreinen.

Kort voor de sluisbrug bij Zeebrugge Vaart, bij de Kielbankstraat, staat er rechts een oud tractie-station van de Kusttram, met wachtruimte. Is niet meer in gebruik voor reizigers . En daar is geen halte.

De verkeers🚦lichten bij de kleine sluisbrug(zie hierna) en de omleidingsbrug dienen alleen om de Kusttram  door te loodsen. Maar dat gaat niet💥 altijd goed, en dus klinkt 🔊!!)))regelmatig de claXon van de Kusttram ! 

Zeebrugge vaart : ook hier sluizen , en 1 omleidings-spoor . Word af en toe gebruikt , ook tegen⬅️ het verkeer in !! (chaos !)(>smalle weg<)(géén vrije baan !)(⚠SpO👻Oktram!)  Met trams te zien op streettrain-kanaal op YouTube. Met tram-claXon🔊!💥!)))  Er zijn plannen voor een nieuwe grote brug of tunnel, maar de Kusttram blijft waarschijnlijk bovengronds  . Op de omleidingsbrug lagen vroeger 2 treinsporen, en was er maar één ↕️ rijbaan ! Voor auto's↕️+Kusttram↕️samen ! Want toen was er een elektrische dubbelsporige reizigerslijn naar Knokke . In ca. 1984 werd die weer eens verlegd, en sindsdien is de spoorlijn enkelspoor,  niet meer elektrisch, en doodlopend in de haven, en na het station Zeebrugge-dorp rijden er alleen nog goederentreinen. De Kusttram reed tussen 1977&1983 parallel aan die treinsporen, in het midden van de Isabellalaan, onder Zeebrugge-dorp langs. De spoordijk is nog aanwezig, en een deel van de lange spoorbrug verderop ook . 

Zeebrugge 🏖️strandwijk (voorheen "pier") : vanaf hier kon de  tram vroeger de dam op die ver de zee🌊 in gaat. Parallel aan de (bestaande) spoorlijn. Alleen voor goederen. Uit beide richtingen ging er bocht-spoor naar de havendam. Niets meer van te zien. Vroeger  werd de halte "muur" genoemd. En in het Frans "mole". In 1948 is het grootste deel van dit tramspoor verdwenen, maar zeker tot in 1966 was er nog wel een keer3hoek. 

Blankenberge Duinse polders : keerlus.(links) Wordt tegenwoordig zelden gebruikt . Werd jarenlang gebruikt voor de zomerdienst naar Nieuwpoort-bad. Waarschijnlijk aangelegd in ongeveer 1979, bij de modernisering van de Kusttramlijn. Tot in 1998 waren ook hier trein-overweg-lichten aanwezig, echter zonder witte lichten . 6 r🔴de lichten dus ; 4 bij inrijden van de keerlus , en slechts 2 bij uitrijden . Vaak was echter ook de claXon🔊!!))) hard(!) nodig om het verkeer te doen stoppen ! Nu zijn er verkeerslichten🚦 . Bij de overweg na de halte , in de hoofdlijn dus , waren ook trein-overweg-lichten aanwezig tot in 1998.(8 r🔴de & 4 witte)(lampen)(Want er waren 2 doorsteken, maar 1 is  opgeheven omdat het zo ⚠️gevaarlijk was.) Dit kruispunt was vroeger helemaal "open" en ONbeveiligd !  Dus stak de tram luid claXonerend🔊!!))) de 4-baans weg over ! Dat was toen in België héél gewoon ! (ook elders dus)

Blankenberge pier : om de pier te bezoeken of te zien moet je uitstappen en omhoog🔝lopen . En dan naar rechts➡️. Op de pier was de expositie "storm"🌪️; ook met aandacht voor de Kusttram ! (deze attractie is definitief gesloten in nov. 2017) Onbekend wat er voor in de plaats komt . Er is wel een  restaurant🍴 met rondom zee🌊zicht. Momenteel(Jan. 2020) is er geen attractie .

Blankenberge station : tot 1937 was het treinstation op de plaats van de huidige tramhalte . Want de trein reed toen door naar Heist . De trambaan is hier dan ook al vaak verlegd . Jarenlang reden tram en trein pal naast elkaar of in elkaars spoor tot aan Zeebrugge. In 2018 kwam er een nieuwe Lijnwinkel , en werd het plein weer eens totaal veranderd . De aanleg was al in 2017 gestart .  De stoomtram reed op enkelspoor door de zéér krappe Weststraat . In de stoomtramtijd was er een verbinding vanaf het treinstation naar het tramspoor in de Weststraat. Na 1937 waren er bij het nieuwe treinstation elektrische zijlijnen uit beide richtingen  naar de stelplaats en het goederen-deel van het treinstation. In 1977 is dat verdwenen.

Vanuit Nederland is Blankenberge in ca. 3 uur per trein🚅bereikbaar , met overstappen in Antwerpen en Brugge .(3 uur vanaf Rotterdam)  De Kusttram-halte is pal voor het station . Er is hulp voor ♿ bij de trein mogelijk . In 2018 is het nieuwe treinstation geopend . 

Blankenberge lijkt wel één groot lelijk betonblok🏢🏢🏢,vooral vanaf zee🌊gezien, maar er zijn nog prachtige oude panden🏛️te vinden. De Belle-époque-wandelroute laat de mooiste zien. En er is ook een Belle-époque-museum. Beide aanbevolen. Zoek het mooie, kijk niet naar het lelijke ! (Ook in andere plaatsen)

Blankenberge markt : enkele jaren terug werd de aloude naam "park" opeens veranderd , terwijl er niet eens dagelijks markt is , en die om de hoek ligt , terwijl de halte bij het "park" is . Tussen deze halte en halte Harendijke was de route vroeger een stuk rechter en dus korter dan nu . In de stoomtram tijd was hier al dubbelspoor. Tot 1907 werd er links gereden, net als de trein in België nu nog steeds doet. 

De uitgebreide ⛵jachthaven heeft voor een omweg gezorgd . Die omweg kwam in 1972 in dienst .

Wenduine Harendijke💥 : al behandeld in bovenstaand verhaal . (bij punt 14)

Vanaf hier rijd de Kusttram zo'n 20 km. door het 🌲💚groen💚🍀! ! ,vooral door/langs de duinen🌄. Onderbroken door de dorpen Wenduine en De Haan. Hoewel, daar is een grasbaan🌿, ook groen🌱 dus. En er zijn veel bomen🌳 .

Wenduine centrum : in 1994 werd deze halte nog "station" genoemd .(tramstation) .(ook wel : statie.)(En de kustlijn werd tot ca. 1980 officieel aangeduid als "elektrische spoorlijn".)

Wenduine molen🎡🍭 : de molen staat er inderdaad nog . (En dat is niet altijd zo .) (het is eigenlijk een molentje) Nabij de molen was vroeger de "loskaai" van de tram .(nu parking)(daar waar er een grote slinger in de trambaan zit) De stoomtram reed hier eerst bovenop de duinen; maar algauw was men bang dat-ie er af zou vallen en werd de baan beneden gelegd. (en die trap was ook niet handig) 

Konijnenpad🐇 : oorspronkelijke naam , tussendoor heette de halte "Sunparks". (2 km. dwars door bos lopen)(met je koffers)(!)(om bij dit vakantiepark te komen .) 

Zwarte kiezel : de keerlus hierbij dateert uit 1968 en word wegens bezuinigingen weinig meer gebruikt , ondanks recente vernieuwing . Oude Haltenaam : Vlissegem Zwarte Kiezel.

Wel in gebruik tijdens trammelant . Mooi uitzicht🌅(bij mooi weer) als je de ca. 30 meter hoge duinen🌄 "beklimt" .(hoge trap)

Waterkasteel : dat is een watertoren . Niet toegankelijk . Even na deze halte begon vroeger de loskaai van De Haan . Nu is dat een brede grasberm . Als je goed zoekt is(?) er nog een restant van een stootblok te vinden . De huidige hoofdweg was er vroeger niet . Daardoor heeft alleen De Haan een noordelijke & een zuidelijke hoofdweg .(die beide een 1-richtings-weg➡️ zijn .) Oude Haltenaam: Vlissegem Waterkasteellaan. Met de aanleg van het 3e spoor in 2014 is eigenlijk een deel van het vroegere loskaai-spoor terug gekomen. Zie hierna. 

  De Haan aan zee : deze halte ligt juist niet aan zee . Ca. 1 km. lopen naar 🌊zee . Maar dat is de moeite waard , want dit is  het mooiste dorp van Vlaanderen en de kust ! Hier geen hoogbouw , en veel is nog zoals in ca. 1900-1930🏛️🏰 . Het Unieke Tramstation uit 1903 is HET symbool van dit dorp dat ontstond dankzij de Kusttram !  (sinds 1886 kwam de stoomtram er) Op de 1e za.  in augustus word dat ieder jaar gevierd met het "trammelant"-festival . Aanbevolen ! Met 🚋museumtrams. Talrijke films📽️ op YouTube . Ten zuiden van het tramstation was er van ca.1980-2014 een opstelspoor voor trammelant. Het werd bereikt door achteruit te rijden, en liep aan beide kanten daarom niet door. Het lag aan de kant waar de autoweg is. Het was niet van bovenleiding voorzien. In 2014 werd het bij vernieuwing van het traject aldaar verwijderd en vervangen door een veel bruikbaarder (verlengd)3e spoor aan de noordkant, verderop. Bereikbaar door 3 wissels, en wel met bovenleiding ! Tijdens trammelant staan hier de 🚋museumtrams . (Er was op die plaats al een korter doorgaand 3e spoor, met 2 wissels.) Tegenover het tramstation  staat een unieke Lijnwinkel in bijpassende bouwstijl. Gebouwd in ca. 1985.

Preventorium : nabij deze halte is op terrein tunnel naar strand . Alleen op strand zichtbaar. Alleen voor patiënten.(maar ik ben er toch 1 keer in geweest, maar niet doorheen.)(tunnel was toen deel van kunst project)   Daarna was vroeger halte "golf" ; in de oorlog is de halte gesneuveld . De golf⛳banen zijn er nog . Er tegenover staat wat verderop een tractie-gebouw van de Kusttram ; op deze plek takte tot 1956 de oorspronkelijke lijn , via Bredene-dorp af .  (Geopend als stoomtramlijn in 1886) (de oude route is deels nog terug te vinden)(maar vreemd genoeg schijnt er geen enkele foto van die lijn te zijn)  Oude Haltenaam : Klemskerke Preventorium. 

De Haan Vosseslag : oude naam was Klemskerke Vosseslag. (De oude lijn via Bredene-dorp kwam dichtbij het dorpje Klemskerke)

 Bredene-renbaan : de renbaan🐎 werd in w.o. 2 afgebroken door de Duitsers, maar de naam bleef . Het unieke historische wachthuisje uit 1924 staat nog altijd bij de bestaande tramhalte . Vanaf hier tot t.h.v. Bredene-bad lag de trambaan vroeger(tot 1968) meer naar zee🌅, echt door de duinen🌄 . Vanuit de lucht kun je dat nog zien . Ten tijde van de renbaan was er een zij-spoor dat naar de renbaan leidde en aansloot op de-lijn-langs-de-dorpen . Via die zij-lijn werden passagiers tot aan de renbaan gebracht. Soms rechtstreeks uit Oostende, soms als pendeltram tussen de renbaan en deze halte. Geen foto bekend . In 1939 werd die zijlijn al gesloten, maar hij verdween pas helemaal tussen 1949 en 1951. Oorspronkelijk heette deze halte Bredene Hippodroom. Dat staat ook op het oude wachthuisje. 

Bredene-aan-zee🌊 : alleen hier is er geen boulevard en zijn er (dus) duinen🌿 tussen stad en zee💧. 

 Oostende duin🍃&zee💧 : hier kwam vroeger de stadstram uit de haven⚓.  De Kusttram-baan werd vanaf hier in 2007 verlegd naar de zijkant, inclusief nieuwe Trambrug bij de haven . In de Fortstraat is(?) nog steeds deels te zien dat het tramspoor midden in de straat lag . En restanten van goederentrein-sporen zijn er op de Hendrik Baelskaai . Oude Haltenaam : Militair Hospitaal. (is nog aanwezig, maar nu als woonwijk.)

Bij de volgende halte (weg naar vis🐠mijn) reden tot 1992 ook treinen , in het tramspoor ! (in het midden van de weg) Op de nieuwe trambrug is ook weer een beetje ruimte "gereserveerd" voor een (héél)(erg)(zéér)eventueel treinspoor (komende vanaf de Vergunningenstraat)[alwaar nog bruikbare rails is].(op vrije baan aan de zijkant naast de wegen)(op de nieuwe brug) Ook hier reed vroeger de stadstram de haven in, om er bij Duin en zee weer uit te komen. In de haven waren vroeger div. tramsporen om goederen over te laden in&uit trein&tram. En er was een omleidingsspoor via de Camerlinkstraat en Vergunningenstraat. Er was een tramspoor voor zandvervoer dat tot aan Zandvoorde(!) ging. En de lijn via Bredene-dorp takte hier af. (in de haven) (via de Prins Albert laan-Prinses Elisabeth laan, en dan de straat in die nu Buurtspoorwegstraat heet. Via wat nu de Oude tramstraat heet, en de Zandstraat, en dan dwars door de velden, en dan naast de Vosseslag,(vanaf waar nu bushalte "tramhalte"(!) is) en daarna naast wat nu Kennedylaan heet, en tenslotte met een bocht door het bos om op de huidige Kusttramlijn aan te sluiten.) 

En meteen na de brug , t.h.v. de nieuwe stelplaats , in de bocht ,  stak vroeger ook een treinspoor over .[ook vauit de Vergunningenstraat] En op het terrein van wat nu de nieuwe stelplaats is lagen ooit goederen-trAm en -treinsporen . En er stonden 3 tankstations⛽ pal naast elkaar ! . Rond 2007 was er een permanente omleiding gepland in de haven . Maar al gauw was dat onzinnige idee weer verdwenen , net als het stukje dat al aangelegd was ! Restanten van de goederentrein-sporen zijn nog te zien , ook vanuit de tram . En 1 spoor is(?)nog bruikbaar maar niet in gebruik . Kruist de trambaan niet . 

Oostende station : Soms moet je hier overstappen. Dat word omgeroepen🗣️🔊. Éérst klinkt er dan een "attentie-signaal". Hier was tot in 2019 een keerlus door krappe straatjes . SpOOk👻tram was mogelijk . Ook achteruit . Unieke opnames op you tube. Wellicht ligt er nog rails nu.(in Jan. 2020 was dat nog zo) Vervangen door keerlus naast station.

Het tramstation over de tramsporen heen uit 1989(voorganger zonder "overkapping" was van ca.1954) is in 2019 vervangen door een nieuw overdekt tramstation🚞 dat nog dichter bij de treinsporen ligt . Met led-aanduidingen die de chauffeur tonen of hij de juiste bestemming er op heeft staan . Er verschijnt dan dus : "De Panne" of "Knokke". 

Tramstation Oostende heeft ook de grootste Lijnwinkel . Dagelijks geopend van vroeg tot laat . Koop dáár je tickets , vOOr dat je instapt ! Dus niet bij de chauffeur ! En stap niet🚷 bij de voordeuren in/uit⛔ ! Soms word je zelfs tegengehouden✋ ! En houd de deur van de chauffeur vrij . En de andere deuren ook .

⚠️Tickets kunnen niet meer met contant geld gekocht worden . Behalve bij de chauffeur. Tot juli 2020 .

Bekijk het ticket zodat je de pijl ⬇ ziet die aangeeft hoe het ticket bovenin het geheel gele apparaat dichtbij de uitstapdeuren te steken . De pijl-kant aan de voorzijde houden, zichtbaar dus, naar je toe. En de magneetstrip dus aan de achterzijde, onzichtbaar dus . Het invoeren kan wat moeite kosten .Ticket verdwijnt dan even in het apparaat . NIET bij de chauffeur doen !! Dat toestel is meestal "gesloten" . Geen knop indrukken als je dagkaart hebt . Ticket komt er automatisch weer uit , na/met wat "positieve"✅geluidjes .(dus met een negatief❌ geluid als het niet goed is)(ga dan naar de chauffeur)(niet tijdens het rijden aanspreken !)  Bij station Oostende zijn de apparaten gesloten als er geen chauffeur aanwezig en ingecheckt is . Wacht dan dus tot het groene💚 licht aan is op het apparaat . En wijs👇 anderen die dat niet weten daar op .(die zijn er vaak , en soms kost het véél moeite voor ze het begrijpen)(bij buitenlandse toeristen, maar ook bij Vlamingen/Walen die er voor het éérst  zijn) De oude geheel gele apparaten gaan in 2020 verdwijnen . Tickets invoeren is dan ook voorbij. En "gesloten" ook. 

Ook uniek : het personeel van de Lijnwinkels onderweg gaat daar vaak per tram🚊naar toe . Gewoon als burger gekleed . Niet herkenbaar dus . Je kunt er gewoon ongemerkt naast zitten . Bij hun Lijnwinkel aangekomen krijgen zij van de chauffeur de "cassette✳" die ze nodig hebben om de ticket-apparatuur✳ aan te zetten . Of ze staan al te wachten en komen naar de tram toe . Vandaar dat de Lijnwinkels dus open en dicht kunnen gaan op de tijden van de tram . Dat kan dus bijv. van 08:23 tot 22:34 zijn. Of wat voor tijd dan ook . Tot voor kort waren er ook zwarte zakjes met hangslot in gebruik voor contant geld. Die werden samen met de "cassette" overhandigd. Vooral in de zomer worden er "jobstudenten" ingezet in de Lijnwinkels. ✳= ook dit gaat dus waarschijnlijk  in 2020 verdwijnen. 

Drukke Lijnwinkels zijn het langst open , en in de z🌞mer zijn er véél méér open . Zo word vertraging door mensen die anders op de tram tickets kopen voorkomen . Daarom zijn tickets op de tram ook duurder ! . Daarnaast verkopen veel winkels ook (beperkt) tickets . Maar bij diverse haltes zijn er geen winkels in de wijde omgeving , en/ of is er ook geen Lijnwinkel ! Dan kan je dus alleen bij de chauffeur terecht , en alléén als de tram stilstaat ! Maar als je al een dagpas hebt is dat dus niet nodig .  Bij iedere instap dagpas(of ander ticket) invoeren in het gele apparaat . Ge kunt tickets kopen die de volgende dag ingaan . Dan pas (zelf invoeren) word de periode er op geprint , en daarna niks meer . Gaat je ticket op de dag zelf in , dan word in de Lijnwinkel de periode er al op gezet . Dat is dan dus de 1e keer . Dit gaat in 2020 dus ook veranderen.

Per trein🚅 is Oostende vanuit Nederland in ca. 3 uur bereikbaar , met overstappen in Antwerpen . (3 uur vanaf Rotterdam) De Kusttram halte is direct links⬅️naast het station . Station Oostende heeft voorzieningen voor ♿ . (om in/uit de trein te komen)(aanvragen gewenst)(NMBS.be)  Je kunt trein🚄+tram🚋+hotel🏨 in één keer boeken in principe. "Happy trip" heet die formule. Kijk op Toerisme Vlaanderen.be voor de deelnemende hotels. Er zijn ook veel appartementen te huur.

REIS ADVIES VOOR 🚗AUTOMOBILISTEN :

Vooral in de zomer zijn er Erg véél auto's aan de kust , dus ook opstoppingen🚗🚕🚗🚙 en parkeerproblemen ! . Voorkom files🚗🚚🚕🚓🚛, hoge parkeerkosten💰, zoeken🔎, wachten🙄, volle garages🚧, stress😡, botsing💥met Kusttram, enz. ! Kom daarom met de trein🚅, of met de bus🚍. (Vanuit NL per trein via Antwerpen)(of via Zeeland)(trein naar Vlissingen, en dan per veerpont🚢. (⚠️géén auto's op boot!) Of met de bus🚐door de Westerschelde-tunnel vanuit Goes. Vanuit o.a. Antwerpen Centraal en Brussel rijden er moderne intercity-treinen, die zelfs in 2e klas zéér comfortabel💺 zijn. Via Gent en Brugge. In de zomer rijden er extra toeristentreinen naar de meeste bad🛀plaatsen . Tickets voor de hele reis vanuit NL zijn op de NS-stations en Online te koop. Plan Uw reis via google maps.

Plan Uw treinreis goed  :

⚠ Houd er rekening mee dat de meeste treinen in België maar 1 keer per uur rijden ! Ook naar de steden aan de kust . In de zomer zijn er wel extra toeristen-treinen . Op sommige lijnen is de frequentie nog minder dan 1 x per uur ! (vooral in Wallonië) 

Kort na vertrek uit het tramstation richting De Panne passeert de tram een brug(rechts). Op deze hoogte was links vroeger het andere treinstation . Tot 1954 was daar ook het "tramstation", al was dat gewoon veel rails op straat . De huidige route is dus van na die tijd .  Tot 1955 waren er ook stadstrams in en een beetje buiten Oostende-stad. En er waren streektramlijnen richting Middelkerke-dorp e.v., Leffinge e.v., en Bredene-dorp e.v. . Tijdens de 1e wereldoorlog waren er talrijke tijdelijke smalspoor-lijntjes in de polders. 

  Marie José plein : tot 2000 was hier een keerlus , via de Ijzerstraat . spOOktrams👻 !!  Unieke opnames te zien op streettrain-kanaal .  (Overigens kan op de hele kustlijn "spOOk" gereden worden als dat nodig is.)(desnoods ook achteruit)(daarom zijn er veel overloopsporen)  En er staat een (nu) uniek wachthuisje uit 1909 . Met Lijnwinkel !

Oostende renbaan🐎🏇(deze renbaan is wel in gebruik) : hier  is een zij-spoor dat vlak langs de muur van de renbaan loopt naar de Tramwerkplaats aan de Nieuwpoortse Steenweg. Op dat terrein is ook een keerlus. Het kantoor van De Lijn is te bezoeken , maar de werkplaats🛠️ niet of niet zonder meer . Geldt ook voor de andere terreinen van De Lijn . De renbaan-gebouwen waar je langs rijd zijn in slechte staat en een samenraapsel van oude en nieuwere delen . Vroeger was de  toegang meer naar het strand toe , en zag er uit als een prachtige middeleeuwse stadspoort . De trambaan ging er met een krappe boog omheen . De huidige situatie is één van de vele gevolgen van de oorlogsjaren . De huidige "remise"-sporen sluiten 4-sporig aan , doch tot ca. 2013 waren er maar 2 sporen . (1 in elke richting)(nu dus 2)(in de Sportstraat was er toen maar 1 spoor)(nu 2)[deels](maar tot ca. 1984 waren er ook al 2)(!) In 1995 zou deze stelplaats/werkplaats verhuizen naar de haven, maar ook dat ging niet door. Uiteindelijk kwam er in 2017 toch een nieuwe stelplaats in de haven, maar blijkbaar zonder werkplaats. Want tot nu toe is die niet verhuisd. Oude Haltenaam : Royal Palace🏰.

 Oostende Northlaan : kolonel J.T. North (1842-1896) was één van de oprichters van de ⚡elektrische Kusttram die in 1897 ging rijden . (1e electrische tramlijn) Deze halte heette decennialang Mediacenter, want dat was hier. Evenementenhal. Nu is de oorspronkelijke naam weer in gebruik.

 Verderop ging de Kusttram tot 1981 vroeger dan nu al op de 🌊zeedijk rijden .(via de N34h)(google maps)(t.h.v. de Leopold van Tyghemlaan ) Na halte Mariakerke bad gaat de tram nu de 💧zeedijk op . Ook hier waren tot in 1998 spoorweglichten.(4 rode en 2 witte lichten) Vanaf hier heb je 5 km. lang vrij zicht op strand🏖️ en zee🌅 ⛵ en duinen🌄 . Tot bij Middelkerke . Maar eerst nog de volgende halte :↩⤵Ravelingen . En daarna : Raversijde Dorp . En daarna nog 1 halte : Domein Raversijde . Deze 3 namen lijken natuurlijk veel op elkaar ; ⚠️goed opletten dus als je daar wilt uitstappen ! .   Halte Ravelingen heette vroeger Dorpsstraat. Halte Domein Raversijde heette vroeger Oud Raversijde. 

Domein Raversijde : Atlantikwall-museum. Hier kan je urenlang rondlopen . De Atlantic wall is hier nog aanwezig zoals het was in de 2e wereldoorlog 🔫. Compleet met "kanonnen" die je vanuit de tram kunt zien . En op het terrein heb dus ook langs/naast zo'n kanon💣 zicht op zee en de voorbijgaande tram ! ⚠ Een bezoek duurt minimaal 2 uur ! (Looptijd)(!)(en dat is nog maar 1 deel van het terrein)(!) Toelichting mogelijk via apparaat dat je meekrijgt . ❌Ongeschikt voor gehandicapten , vooral in/met rolstoel ❌ .  Hoge trap bij tramhalte, en véél trapjes op het terrein . Niet in de winter open . Geen gratis toegang . Het traject hier langs zee is uniek omdat je aan beide kanten geen bebouwing ziet . En deels is er geen straatverlichting , dus in het donker zie je aan beide kanten (vrijwel) niets . Helemaal ◼zwart◼ . Alsof je in een tunnel zit . Met misschien een enkel lichtje op zee🎆 .

Het opwaaiende zand kan de rails en de weg soms blokkeren. Daar heeft De Lijn "speciale apparaten" voor. Maar bij storm🌬🌪️ kan de Tram soms toch niet rijden. En bussen ook niet.

Middelkerke-Bad🛀 : ⬇️⬇️

Halte Middelkerke Casino🎲♠️ heette vroeger Tennis🏸 . Ooit was er een kleine keerdriehoek. (tegenover het casino) Nog vroeger  was de naam "Kursaal". Momenteel is er geen casino.

 Na Middelkerke Verhaeghe laan is er links in de duinen🌄1 eenzaam gebouw ; dit is een historisch tractie-gebouw van de tram . (te huur voor vakantie)(alleen groep) Aan de achterzijde trof ik ooit 2 opmerkelijke 🚏halteborden op de grond aan : 1 uit Brussel , en 1 uit Zeeland ! . Onbekend hoe ze daar kwamen en waarom en waar ze nu zijn . Nu kan je daar niet meer komen . Bij de halte stonden tot in 1998 trein-overweg-lichten .(4 rode & 2 witte)(lampen)  Deze halte heette vroeger Albertstraat.

 Krokodiel🐊 : vernoemd naar villa crocodille . Weinig over bekend. Schijnt niet meer te bestaan . Geen foto gevonden . Er word ook wel krokodil gebruikt/gezegd .

 Westende Belle vue : dit is een historisch hotel in ronde vorm . Te zien vanuit de tram.   

 Westende bad🛀 : van oudsher een eindpunt , en er is nog steeds een keerlus , die ook regelmatig gebruikt word . Vooral in de zomer . Zulke extra ritten worden vaak niet vermeld in de dienstregeling . Komt ook voor in de kerstvakantie .   Extra ritten naar Oostende vertrekken vanaf de keerlus , ook wel "perron 3" genoemd .

St.laureins : na deze halte was halte Camping, en daar ging de tram tot 1982 schuin door de duinen naar halte Lombardsijde-bad🛀. Nu een zandpad , te zien vanuit de tram . Verderop een smalle weg . De reden van deze omlegging is onbekend en staat ook nergens vermeld .

 Lombardsijde-bad🛀 : vanaf de grote kruising hier rijd de tram vanaf 27 mei 2019 rechtdoor, en dus niet meer via het dorp . De aanleg was in december 2017 alweer uitgesteld. De halte hier verschoof naar de kruising en heet voortaan Zeelaan . De verlegging scheelt nauwelijks in afstand of rijtijd.

 Tot 1998 waren hier trein-overweg-lichten(🔟 r🔴de + 5 witte lichten)(record) In dat jaar vervangen door verkeerslichten . En ook nabij het Albert 1 monument , waar toen ook nog geen verkeerslichten waren . (daar waren 4 rode + 2 witte lichten) 

 Lombardsijde-dorp : vanaf hier tot aan het Albert I monument volgden we hier het stoomtram tracé uit 1885 . Maar dat gaat dus verdwijnen.(was begin 2020 al grotendeels verdwenen) Halte inmiddels opgeheven/verplaatst naar N34 . (500 meter/6 min. lopen via de Schoolstraat)[nieuwe halte heet ook Schoolstraat.]

De stoomtram reed overigens niet over de huidige brug bij Nieuwpoort , want die was er toen nog lang niet . Dus reed hij over alle(!) sluisbruggen . De huidige brug is van 1955 . Op bijna dezelfde plek was er een "noodbrug" van 1919 tot 1955(!) . (enkelspoor)

 Lombardsijde-YMCA : ooit was deze organisatie hier ergens gevestigd . Maar ze zijn al zo lang weg dat ik niet eens weet waar het was . Alleen de naam was gebleven . Deze halte is vervallen per mei 2019 . Geen vervanging op het nieuwe tracé .

Vlak voor Nieuwpoort-Stad is er het Albert 1 monument (1938) , met een museum er onder (2014) . Op de 1e zaterdag in Augustus is de jaarlijkse herdenking. Te zien op streettrain-kanaal.  En je kunt er ook bovenop !! (via museum)[betalen] Prachtig uitzicht🔭 rondom !!(bij mooi weer)  o.a. op de ijzer . De tram steekt de ijzer💧 over .   Tip : tussen Nieuwpoort-Stad en Oostende rijd ook een buslijn (via de dorpen , dus niet langs zee) : dus als de tram te druk/vol is op dit traject kan je ook de bus nemen . Die is minder druk , maar rijd ook minder . De meeste Dag(en) kaart(en) zijn geldig in gans Vlaanderen , dus ook op de bus !!  Vanaf Nieuwpoort--stad kan je fietsen🚲 of lopen op de oude spoorbaan naar Diksmuide . Je komt dan langs oorlogs-ruïnes , en enkele Tram-stootblokken ! In 1980 zou dit namelijk de Vlaamse museum-tramlijn worden . Maar ook dat ging niet door . Vanaf Nieuwpoort-stad was er vroeger een stoomtram via Oostduinkerke-dorp en Koksijde-dorp naar Veurne. En via Nieuwpoort-bad en Groenendijk-bad en de Kinderlaan naar Oostduinkerke - dorp en verder naar Veurne.  Na halte stad was er voor de eerste wereldoorlog t.h.v. de Astridlaan een spoordriehoek, die werd gekruist door een goederentreinspoor. Naast de huidige Astridlaan was het treinstation. De trein reed van daar naar Nieuwpoort-bad, en de Kusttram reed mee in hetzelfde spoor met behulp van een derde rail. Geen foto van bekend. Na de eerste wereldoorlog werd de spoorlijn en het station verplaatst. Vanaf toen waren tram en trein gescheiden, en kruiste de trein de trambaan bij halte Cardijnlaan. 

Cardijnlaan: hier stak vroeger de trein diagonaal over(tot ca. 1965) Niets meer van te zien . Deels is dat nu het bovengenoemde fietspad naar Diksmuide .(Nieuwpoort heeft geen stations en spoorlijn meer) Er zijn wel foto's van . Oude Haltenaam : Overweg. 

Halte Ysermonde heette voorheen Polderstraat en Viktorlaan. Tussen halte Bad🛀 en Zonne🌻bloem was er tot 2012 halte kerk, maar niet bij de kerk(!) Ook daartussen waren er tot in 1998 bij de kruising met de Lefebvre straat/Zeelaan ook trein🔴overweg🔴lichten aanwezig. Geen opname van bekend.

 Nieuwpoort  Zonne🌻bloem  : voormalig "hotel" van De Lijn . Was niet hier , dus niet te zien . Gesloten in 2012 .  Halte is bij de kerk. Die is wel te zien . Héél logisch !! Voorheen was het andersom.(!)(toen was er nog 1 halte, en die heette Kerk, maar die was niet bij de kerk! (maar voor 1986 was de route 2 straten verder naar de zee, en toen was de halte wel voor de kerk)[kunt U het nog volgen?😵]

Groenendijk-bad🛀 : tot 1986 reed de tram anders , en de oude baan kan je hier nog herkennen . Op borden staat "groendyk-bad" . Hierna was halte "Home G. Theunis". (voormalig kindertehuis) (In 1995 is de halte opgeheven, en er is niets meer te zien.)

Oostduinkerke-bad🛀 : vroeger was er een tramlijn via Koksijde-dorp naar Veurne. 

 Koksijde : aan de rand van de duinen stond tot in 2016 een klein tractie-gebouw , dat ooit ook een spoor had . In 1994 lag dat er deels nog . Er was hier een halte, die dan ook "onderstation" heette .

Koksijde-bad 🛀: vroeger was er een tram via Koksijde-dorp naar Veurne. Er is een vaag plan voor heraanleg. 

De Panne Esplanade :  eindpunt tot in 1998 . Dat was deels op straat , met vaak chaos tot gevolg. Oude naam : Terminus. Museum-remise dichtbij . Open in de zomer . (?)Za/zo . (TTO-noordzee.be). Vanuit De Panne was er vroeger een tram naar Veurne. Verlenging van de Kusttram naar Frankrijk was wel al in 1937 gepland maar is nog steeds een plan. Er rijd wel een bus naar Duinkerken.

Vanaf Esplanade is dit de  verlenging van 1998 . Dit is niet niet de route van de oude tram .(tot 1956)(de Panne centrum---de Panne station.)(3 km.) (oude route ging via Zeelaan) 

De Panne kerk :  vanaf hier volgen we wel de oude route (maar die had geen dubbelspoor) , tot aan halte moeder Lambic . Bij de overweg aan de rand van het bos staan nog trein-overweg-lichten , de enige die er nu(?)(2019) nog zijn op de kustlijn .(4 rode & 2 witte)(lampen) De oude route ging verder langs de weg (enkelspoor) ; wij gaan achterlangs op dubbelspoor . Op 1 van de 2 overwegen daar is(?) een extra luide bel aanwezig . Er gebeuren daar namelijk nog al eens ongevallen. Toch werd die luide bel uitgeschakeld , en pas na een fatale aanrijding in 2017 weer ingeschakeld . De gemeente wil slagbomen , doch daar is geen geld voor of iemand wil het niet . In 2019 is er niets veranderd en de extra bel is weer uit of weg. 

 Bij halte Plopsaland waren van 1998 tot ca. 2015 slagbomen , uniek op de kustlijn . Helaas verwijderd , wat natuurlijk een grOte fout is . Er waren ook trein-overweg-lichten .(8 rode + 4 witte)(lampen) Er waren ook bellen , maar dat duurde nog veel korter. Ook bij de parking van Plopsaland waren slagbomen. Personeel bewaakt nu de overwegen als het park geopend is . In de keerlus verderop zijn(?) nog wel slagbomen aanwezig, die wellicht  soms ook nog functioneren! Oorspronkelijke haltenaam : Meli-park.

  De Panne station : eindpunt 🏁 . Treinstation uit 1913 . Het vorige stond aan de andere kant van de treinsporen , en dus kwam de "tram" ook aan die kant toen . Deze korte smalspoortramlijn heeft uitzonderlijk veel vormen gekend : paard , stoom , "tracteur" , diesel , en electrisch !  Uniek in België en wellicht de hele wereld . Reed tot in 1956 . Tussen 1956&1998 reed er een bus . De heraanleg was in 1983 al beloofd , maar werd steeds uitgesteld . De verlenging naar Frankrijk word ook steeds uitgesteld. Was al gepland in 1937. De keerlus kan helemaal rond gereden worden, als een cirkel. Net als bij Oostende station. 

De Panne is vanuit Nederland in ca . 4 uur per trein bereikbaar , met overstappen in Antwerpen en Gent st. Pieters .(4 uur vanaf Rotterdam) Het tramstation is direct naast het trein-station . Op perron 1 loop je zo uit de trein de tram in . Overstappen op hetzelfde perron dus ! De meeste treinen komen aan/vertrekken van spoor 1 . Er zijn ♿ voorzieningen . (om in/uit de trein te geraken)aanvragen gewenst)(⚠zéér hoge in/uitstap)(!)(NMBS.be)

♿  :  Alle moderne Kusttrams(serie 6000-6049) hebben in het midden een lage  instap en een plank die je zelf uit kunt klappen . Daar krijg je wel vieze handen van (handschoenen aan)(of gebruik een haak,  of zoiets) , en licht is hij ook niet . En onderweg is er eigenlijk geen tijd voor . Maar wel aan de eindpunten en bij Oostende station . Mits je bijtijds bent . Maar het is ook vaak véél te druk  om mee te gaan . Reis daarom met een rolstoel vooral niet in weekends en vakanties . En dan vooral s'middags niet tussen Oostende en  Westende(-de Panne) ; dus vooral s'morgens tussen Oostende en De Panne . De meeste plaatsen hebben minstens 1 halte die bruikbaar voor♿ is . Maar vaak is dat niet de centrumhalte . Kijk hiervoor op de website van De Kusttram/De Lijn. Als je aankomt per tram bij station de Panne kan je er meestal niet meteen uit omdat de voorgaande tram nog bij de halte-heuvel staat . Ook in Knokke kan dat gebeuren. Wil je dus "gelijkvloers" uitstappen in /met een rolstoel e.d. , dan moet je dus wachten tot de 1e tram weg is . Inderdaad is dat niet handig . 

Sanitaire voorzieningen :

Haltes dichtbij een toilet  : De Panne : in het treinstation♿ (perronkant)(bij de overweg)(munt-slot)(Alleen 50 cent)(⚠zéér zware deuren⚠)(om bij loket te komen)(!) ###  Oostduinkerke-bad : achter de Lijnwinkel ♿@ . ###  Lombardsijde-dorp : bij de kerk ♿ @ . (sinds mei  2019 komt de tram niet meer hier !) # # #  Oostende : onder wachthuisje op Marie-Jose plein ❌(trap!) (onbetrouwbaar qua openingstijden)(tmp) EN : daar dichtbij (± 100 m.) in een klein gebouwtje op de parking❌naast de trambaan (binnen is het héél krap) EN : In/bij station Oostende.♿? (tmp) . ### De Haan : aan de achterkant van het historische Tramstation is een toilet met muntslot. [Alleen 50 cent] ♿mits je uit rolstoel kan, want er zijn treden/randen. En het is er krap .

### Blankenberge : in het treinstation .♿(tmp) .  ### Knokke : in het treinstation. ♿  .  In de meeste gevallen is het toilet niet gratis .   Maar voor ♿ is het op de stations soms gratis . Eventueel hulp/sleutel vragen aan het loket . (station Oostende : aan het toilet-personeel)(tijdelijk noodtoilet)(vermoedelijk  tot medio 2020)(bij de treinsporen)(aan de waterkant)(situatie  jan. 2020)(gesloten op feestdagen)   (buiten vakanties kan het zijn dat er geen loket open is/geen treinpersoneel aanwezig is)(geldt niet voor station Oostende) Papieren handdoeken  en/of zeep zijn vaak NIET aanwezig op de stations !

 ♿= Min of meer toegankelijk toilet .### ♿? = ⚠Twijfelachtig i.v.m. bouw nieuw station . Vooral te Blankenberge WAS het een hindernisbaan . Te Oostende station zijn er tijdelijke toiletten.  ❌=⚠️Ontoegankelijk voor gehandicapten ! (zeker als je niet uit rolstoel kan) .  ### @ = Automatisch toilet .(Alleen 50 €urocent-munten bruikbaar) ### (tmp) = toilet met personeel . ###  Er zijn veel meer (♿) toiletten . (vooral in de zomer) Maar dan verder weg van de tram .   Een overzicht  staat(?) op de site van Toerisme Vlaanderen of op de website van de desbetreffende gemeente .

Deze pagina is het laatst deels of geheel gewijzigd op 24-06-2020 .(last update)(d/m/y). Al deze tekst mag vrij gebruikt en verspreid worden . Graag zelfs ! Zegt het voort !!! . Wegens veiligheidsredenen blijf ik anoniem en is reageren niet mogelijk . Alles is onder voorbehoud van onjuistheden . Hoewel onderaan de pagina © staat , heb ik daar niet om gevraagd . Dus  alle texten zijn vrij van ©opyright !

✳ Opmerkelijke anekdotes van mijn Kusttram-reizen :

1 .  Onderweg naar Knokke moeten we wachten in Zeebrugge vanwege een b💣m-melding bij de zee-sluizen . Meteen komt er iemand die blijkbaar haast heeft van achteren naar de chauffeur toe . Passagier : "hoe lang gaat dat duren?" Chauffeur (heel droogjes/nuchter/gevat ) :  "als die bom ontploft is kunnen we verder"(!). De passagier valt stil . Chauffeur : " tja , als ge een stomme vraag stelt , krijgt ge een stom antwoord ! " Passagier beseft zijn blunder, waarna hij excuses aanbied . Die worden aanvaard , en even later kunnen we verder ; we merken er niks meer van , en komen veilig in Knokke aan .

2 : Onderweg roept de chauffeur normaal niets om , want dat hoort automatisch te gaan . Dus reken je er ook niet op . Er waren eens 2 kinderen aan het spelen🤼 in het midden-deel en hingen daarbij veelvuldig aan de stangen . Hoewel dat zo in de diepte moeilijk zichtbaar kan zijn voor de chauffeur , klonk er plots&onverwacht : "het is hier geen speeltuin en geen gymnastiek zaal ! ! " De kinderen schrokken hevig en gingen onmiddellijk zitten . (!) En bleven ook stilzitten .

3 . In Oostende reed een auto  op de busbaan . Bij een rood licht stapte de buschauffeur uit om de automobilist te "verwittigen" dat hij niet op de busbaan mag ! (En dat leidde niet tot ruzie) Een Nederlandse buschauffeur zal zoiets niet gauw doen denk ik .

4 : in Knokke bekijk ik een nieuwe uitvouwbare rolstoel-plank in een tram . De chauffeur komt langs en zegt spontaan " amai , dat ken ik nog niet ". Ook voor hem was het  dus nieuw .  Lekker handig ! (voor in het geval hij dat zou willen bedienen. )

5 : in De Panne staat een 🚑ambulance-met-spoed net niet goed . Dus kunnen we er niet langs . Waarop de chauffeur meteen de claxon🔊 gebruikt !  De "ambulancier" reageert dan ook als door een wesp🐝 gestoken en spreekt de chauffeur kwaad toe . Doch die is niet onder de indruk . Hij pakt zwijgend en heel kalm zijn "cabine-telefoon"📞 en neemt contact op met de verkeersleiding in Oostende , en die bellen blijkbaar weer snel de baas van de ambulancier . Want even later zet de ambulancier -duidelijk nog kwaad- toch de ambulance beter aan de kant , zodat we door kunnen ! 

6 . In de bocht bij Lombardsijde-bad is al een paar keer een auto niet uit, maar "in" de bocht gevlogen . 1 keer merkte ik dat omdat de tram niet kwam. Er reden vervangbussen tussen Westende en De Panne . Later zag ik dat er een auto in de richting van Nieuwpoort op de trambaan terecht was gekomen. Door "overdreven snelheid", en had daarbij een dunne bovenleiding-mast geramd💥. In die paal zat een knikje, en die moest vervangen worden . De automobilist had dus nog geluk dat het geen dikke of dubbele mast was ! Het leek dus mee te vallen, maar desondanks was de (gloednieuwe !) Jaguar(!) verandert in een onherkenbaar hoopje schroot ! Ook zonder tram kan dat dus ! Wonder boven wonder hadden de inzittenden het overleefd, maar ze waren wel zwaar gewond . ([Soms is het de eerste tram-chauffeur van de dag die zo'n wrak aantreft, soms uren later. Soms dus te laat☠️✝️])  Hopelijk hebben ze hiervan geleerd dat je géén risico's moet nemen, en dat OOk 💰dure💲auto's niet veel bescherming bieden !! Ook de Kusttram is véél sterker . Als gevolg van zo'n domme actie kon de tram een groot deel van de dag daar niet rijden, hadden de reizigers daar dus last van, was er veel onnodige schade, dus veel onnodige(medische) kosten, en het wegverkeer had er ook last van . Richting Nieuwpoort werd het omgeleid langs de kazerne, en richting Oostende over de vluchtstrook . Zonder dat dat werd afgedwongen reden de auto's voorzichtig langs de plek des onheils . Een goed voorbeeld dat het ook anders kan, i.p.v. te hard rijden . 

Overigens is het zo dat de verkeersleiding (daar "dispatching" genoemd) ook "buiten de chauffeur om" iets 🗣️om kan roepen in een of alle trams . Dat gebeurt bijv. als er iets van iemand gevonden is . Voor zover ik weet is dat uniek . Ik heb het een paar keer meegemaakt , maar het is zeldzaam . De hoorn van de "cabine-telefoon"📞 blijft daarbij gewoon liggen ; word dus niet gebruikt .

Alle moderne Kusttrams zijn voorzien van GPS zodat de dispatching kan zien waar een tram is . Op die manier kan ook enkelspoor-rijden geregeld worden als dat nodig is ; bijv. bij een ongeval of bij spoorvernieuwing . Tot na het jaar 2000 werd daarvoor nog de ouderwetse "loods-stok" gebruikt . Het "overhandigings-ritueel" is te zien in 1 v.d. video's op het streettrain-kanaal op YouTube . "Uiteraard" was er een blauwe en een rode stok . Voor het bijbehorende deel dus . Bij spoorvernieuwing worden ook tijdelijke seinlichten gebruikt .  Zulke eenvoudige "beveiligingen" met een stok of een sleutel kwamen vroeger meer voor , ook in NL . En er zijn in sommige landen nog steeds van die - soms zeer ingenieuze - systemen in gebruik . Bijv. bij de " toy - train " in India . 

Overigens kan iedereen zien waar een tram is ! Op Travic kun je de trams zien bewegen. (http://tracker.geops.ch) Niet alleen de Kusttrams, maar ook vele andere trein/tram/buslijnen in de wereld🌍!

Bovenstaande tram-gegevens betreffen vooral de "echte" Kusttrams van de serie 6000 - 6049 , dus niet zozeer de modernere "hermelijn"-trams die vooral in de zomer aanwezig zijn en vooral extra ritten rijden . Als er uiteindelijk genoeg nieuwe trams zijn zullen zij niet meer nodig zijn . (medio 2022)(de nieuwe trams zouden vanaf 2020 komen)

In alle trams en bussen is o.a. eten🍟, drinken ☕🍺 en roken🚭 niet toegestaan. Méér "huisregels" staan op de website van De Lijn.

Sein - lichten🚦 : 

De Kusttram is in vele opzichten Uniek in België en de Wereld . Ook bijv. de sein-lichten . Er zijn weliswaar allang geen klassieke seinen meer  in gebruik (wel in Wallonië)(ook omdat er vrijwel geen regulier enkelspoor meer is aan de kust)(en waar wel worden er andere sein-lichten gebruikt) , maar toch zijn er lichten die je in Gent, Antwerpen en Brussel (& Wallonië) niet tegenkomt . Wel algemeen zijn de "gewone" verkeerslichten met 3 witte lampen . Boven is dus"rood" , tussenin "oranje" , en onderaan is"groen". Maar op de kustlijn komt ook voor : een klein lichtje hoog (of wat lager) in de bovenleidingpaal ; Met 3 lampjes : wit , oranje en rood . Naar verluidt geeft dit de stroomvoorziening weer. Vandaar dat ze te zien zijn bij alle onderstations/tractie-gebouwen . (zoals bij Knokke stelplaats/Oostende duin&zee/Lombardsijde Zeelaan) Normaal is het witte licht te zien .

Na iedere kruising met oranje waarschuwingslichten kunt U een rode streep/dwarsbalk zien knipperen . ("in" een "rechthoekig" "kastje")(worden geleidelijk vervangen door ronde lichten met rode streep) Dat is het controle-licht van die vorige oversteek . Als het goed is gaat de rode streep uit als de tram hem nadert . Zo weet de chauffeur dat de waarschuwingslichten weer uit zijn . En als niet zo is dan kan dat gemeld worden bij de verkeersleiding en/of kan hij/zij ze handmatig uitschakelen . Daarvoor moet de chauffeur uitstappen . Uitzondering : Bij de overweg nabij De Panne kerk (aan het begin van het bos) is er een  stilstaande witte streep i.p.v. een  knipperende rode streep te zien . (alles onder voorbehoud van wijzigingen)(en wellicht vergeet ik nog wat)(aan de kust veranderd er nog al eens wat!) Ik heb al heel wat zien verschijnen, en weer zien verdwijnen !  #### 

In de buurt van de sluisbruggen in Oostende staan speciale lichten die met een rode of groene brug-afbeelding in LEDs aangeven welke brug beschikbaar is . Bij 2 groene bruggen zijn ze dus allebei vrij . Er staan 2 woorden bij : "Land" betekent : de meest "binnenlandse" brug . En "Zee" betekent dus de brug het dichtst bij zee . ##  Wisselstanden worden  meestal aangegeven door grote groene pijlen . ##  Bij station Oostende is(?) richting Knokke ook een "detectie-controle"--licht aanwezig . (d.m.v. detectie worden onderweg de waarschuwingslichten e.d. ingeschakeld , en meestal ook de verkeerslichten beïnvloed .) In Zeebrugge zijn er véél wissel-lichten en speciale seinlichten vanwege de omleidings-sporen . En ook om via alle 6 de bruggen spook te kunnen rijden ! (2 bruggen bij halte vaart , 4 nabij  halte zeesluis .) Er gaat hier veel veranderen . Er komt een tunnel, en nieuwe brug(gen) . De Kusttram gaat niet door die tunnel rijden .

 Ook langs het spoor naar de werkplaats aan de Nieuwpoortse steenweg en bij de nieuwe stelplaats in Oostende in zijn veel sein-lichten . En ook bij de keerpunten onderweg zijn er sein-lichten . Vooral bij Nieuwpoort Zonnebloem , De Haan Zwarte kiezel  , Wenduine Harendijke , en Blankenberge Duinse polders . Bediening der wissels gebeurt ofwel in ofwel buiten de chauffeurs-cabine . Soms moet de chauffeur daarom uitstappen .

Ook waren en zijn er tal van borden ingebruik met allerlei aanduidingen voor de chauffeur.(bellen,licht aan, enz.) Ook speciaal voor de "hermelijntrams" (te herkennen aan het bordje "Herm"). Na 2000 kwamen er "overal" fluor-kleur borden naast de baan of tussen de rails met teksten als : "Geen tractie". Merkwaardig, omdat die er pas na méér dan 100 jaar elektrische tram kwamen. En de reiziger merkt er ook niets van.

         BRONNEN : 

- eigen waarnemingen/onderzoekingen/opnames.

- Boeken :

- De Tram maakte de kust, 1985. *  (was/is in jan. 2020 nog 2e hands te koop)  (Het meest interessante boek voor de Kusttram-geschiedenis tussen 1885 & 1985.)[met veel foto's, tekeningen en plezante anekdotes]

- Lignes de la cote * (op de 2e plaats qua interessantste boek 1885-1985)[⚠️Alleen Franstalig]

- Allemaal de tram op, burgers! (deel 1,2, 5 & 10) *

- Tramways, retro edition. *

- De tram terug in Adinkerke *(brochure)

- De tram in Wenduine *

- De Panne-Knokke, een mooi verhaal * 

- Elektrische trams aan de Belgische kust *

- De Kusttram, jubileum boek 125 jaar *

- Trams trough the dunes *

- Tramjaarboeken uit diverse jaren 

- Tram 2000 : Flash 1996 + 2006.*(Flash 2006 is het interessantste "moderne" boek, vanwege de materieel overzichten uit heel België, inclusief museumtrams.)

- Vebov Tramgids 1999. *

- Wikipedia 

 - ca. 20 grote flip-foto-albums [rode🔴voor de ene helft van de kust(6x)(voor 770 Foto's), blauwe🔵voor de andere helft(7x)(voor 700 foto's)[Oostende heeft 3 gele💛mappen, voor 330 foto's ](1map per badplaats)(+1🔵"Zicht op zee"🌊)(en nog 3 andere](goed voor 150 foto's)

- Instappen a.u.b.! 100 jaar NMVB. (in 2020 nog 2e hands verkrijgbaar)

 - Railatlas Vicinal (alleen foto op internet te zien, niet meer te koop) 

- Trammaterieel in Nederland en België (in 2020 nog 2e hands verkrijgbaar)

- Couleurs vicinale (niet meer te koop,alleen foto op internet) 

- 50 jaar Belgische PCC's (niet op internet)

- De Belgische Kusttram in beeld *

- Metro's in Belgien (in 2020 nog nieuw te koop)

 - De tram in De Haan (1 foto op internet)

 - De Oostendse stadstram  (1 foto op internet)

- NMVB dienstregeling  1931,1936 ,1981/82 . (niet meer te koop)

- Spoorboek NMBS 1956  (niet meer te koop)   

- Op de rails, okt. 2009.  (niet meer verkrijgbaar)

- De tram te Westende.(brochure)(niet meer verkrijgbaar)  

- In de voetsporen van Einstein, wandeling doorheen het architecturaal erfgoed van De Haan.   (niet op internet)

- Les Tramways urbains d' Ostende. (niet op internet)

- De Nationale Maatschappij Van Buurtspoorwegen...........Haar Geschiedenis.(brochure)(niet op internet)  

- Tussen Stad en Land  (in 2020 nog nieuw te koop)

 - toeristen gids Oostende uit ca.1985  (niet op internet)    

- Geschiedkundig Overzicht van het openbaar vervoer in Vlaanderen, in div.delen. (niet op internet)

- Oost West Kust Best (2e hands nog te koop)

* = te zien op website NVBS. en/of te leen uit hun bibliotheek. Alleen voor leden.   

==========================================================

 

 In België en Nederland bestaat er geen streek-tram-net meer, maar elders zijn er nog wel steden met lange streeklijnen/"buurtspoorwegen". Zoals bijvoorbeeld de moderne doorgaande streek-tramlijn in de 3-hoek Mannheim-Weinheim-Heidelberg . En het tram-trein netwerk van Karlsruhe natuurlijk.

Maar het allergrootste tramnet in Europa is misschien ook de minst verwachte : in opper-silesie, in Polen !  Een streektram-netwerk van ca. 2 0 0 km. lang !!!  Door dorpen en steden .(in 1982 was het 235 km. lang)((Melbourne, Australië heeft met ±250 km. het grootste tram-net ter wereld))  Daterend uit voor 1900 . En veel delen zien er nu nog zo uit ! In slechte staat dus . In de communistische periode was er weinig budget. En dat is te merken ! Veel bovenleiding-palen zijn antiek !  Daardoor is ook niet alles nog aanwezig of in gebruik . Maar met EU - steun zijn ze hard bezig om te moderniseren, al houd dat niet in dat alle lijnen dubbelsporig worden of dat alle opgeheven lijnen terug komen .

Sommigen noemen dit een Interurban-netwerk . Meer voorbeelden daarvan staan op de pagina's van "Street running trains" & "Street running trains outside the USA" . Op deze website .

Er is dus veel enkelspoor, ook op straat tegen het verkeer in !! Vooral op lijn 3,9,14,17,26,en 27 . Net als vroeger(tot in 1993)(!) bij de buurtspoorwegen in België. (nu-2019-nog wel op een kort gedeelte in Anderlues, Wallonië.)(normale dienst)(en ook op de museumlijn Lobbes-Thuin)

Ook met delen door groene velden of bos, maar ook veel pal naast of zelfs midden op de weg !! (geen vrije baan !!)(1 spoor op een vrij smalle weg ! )(en passeerplaatsen ook op de weg ! ) In de steden/dorpen soms ook door smalle straatjes ! En het zijn brede trams ! (normaalspoor)(1435mm.)(maar oorspronkelijk 785mm.!)

Groot verschil met de buurtspoorwegen in België is dat de lijnen vrij kort zijn, en dat geluidssignalen vrijwel onbekend zijn (!) . Er zijn dus geen lijnen die van het ene naar het andere uiterste punt rijden . Daarom is de langste lijn ca. 25 km., terwijl dat 50 km. zou kunnen zijn . De grootste stad in het gebied is Katowice, gevolgd door Bytom . Daar omheen is dus het netwerk. Uiteraard rijden er vele soorten trams, inmiddels ook moderne met lage vloer.

Uiteindelijk kozen de meeste gemeenten in 2011 toch voor behoud van de tram. Behalve Gliwice, die de tram in 2009 uit de stad verbande.  Dat leidde zelfs tot een burgemeester-afzettings-referendum , maar ook dat hielp niet . De oost - west verbinding is daardoor korter geworden . Toch zijn er plannen voor herinvoering van een tramlijn in Gliwice .

Er is (nog) weinig beveiliging, maar men let meestal goed op . Uiteraard zijn er veel films van, ook van inmiddels gesloten lijnen . Op YouTube . Zoals lijn 8, 12 en 18 . En lijn 1 en 4 in Gliwice . Vanwege de modernisering zijn veel lijnen tijdelijk buiten gebruik of rijden anders, of met een ander lijnnummer. Daardoor zijn er ook films van tijdelijke lijnen.

Op wikipedia staat heel veel info over de historie en de situatie tot 2012 , ook in het Nederlands! (Tramwegen in Silezië) In het Engels en Duits is er weer andere info. Maar dus niet(?) echt actueel , 2019 . Lijnennet-overzicht-kaarten zijn dus zeer onzeker door alle werkzaamheden. Films vind je door te zoeken naar "strassenbahnen in Schliesien/Silesian tramways", en vooral " Tramwaje slaskie/slaska"(Pools) .

De streeklijnen die het meest door "het groene platteland" gaan, en veel op enkelspoor, zijn lijn 1,3,9, 14,17,22,26, en 27 .  Lijn 5 heeft een mooi groene dubbelsporige baan voor een groot deel . (deels rijd ook lijn 30 daar)(te zien op you tube)

Op de website van het bedrijf zijn prachtige tijdschriften te zien over het vernieuwde tramnet ! Op de site van Urban rail staat een netwerk-kaart uit 2012 die het hele gebied laat zien, maar niet actueel meer is . Zo is lijn 10 na vernieuwing nu lijn 9 .

Van oudsher zijn er veel lijnen die 24 uur per dag, dus ook s'nachts rijden ! ; 1 tot 4 keer per uur.(!)  ALLE nachten in ieder jaar ! Er zijn ook nachtelijke opnames te zien op YouTube .  Overdag is de hoogste frequentie 4 x per uur . Lijnen met (veel) enkelspoor max. 3 x per uur . Maar waar er meerdere lijnen rijden kan het wel oplopen natuurlijk .

Het net bestaat momenteel uit ca. 30 lijnen, al rijden sommigen maar héél weinig . Ooit waren er wel 50 lijnen . Het hoogste lijnnr. is nu 49, en het laagste is 0 !  Lijn 38 heeft een hoog nummer, maar is één van de kortste ter wereld : heeft slechts 4 haltes ! Alleen op dit lijntje rijden, op enkelspoor, afwijkende kleine ouderwetse trammetjes . Populair bij toeristen . Maar er zouden nieuwe kleine trams besteld zijn .

Op lijn 23 rijden in de zomer historische trams . En wellicht ook op lijn 0 want dat is op YouTube te zien. En lijn 23 ook. Wijzigingen voorbehouden .

Bij Bytom is ook een 21 km. lange smalspoorlijn die als museumspoorlijn dienst doet . Met groot emplacement . Ook te zien op YouTube . Geen gelijkvloerse kruisingen met andere trein of tram . 

In Gliwice is als aandenken aan de smalspoortram in een straat een deel van de rails nog aanwezig . Straatnaam : Gornych Walow, nabij Skwer Salgotarjan . Te zien op streetview .

Bij Bytom, maar in Chorzow is ook nog een smalspoorlijn van ca.1 km. door het slaski-park . Beginpunt is dichtbij de drukke tramroute van lijn 1,6,11,19,23,en 33. Er zijn opnames van op YouTube, ook met stoomloc, maar momenteel is(?) de dienst opgeschort . En er is daar ook nog een kabelbaan. En nog over "Buurtspoorwegen" gesproken : in Polen was ook een groot smalspoor-netwerk ! Voor de dunbevolkte gebieden. Het platteland dus. Inderdaad is het landschap zeer plat. En de trajecten vaak eindeloos rechtuit. Maar soms ook veel bochten. Vaak over eindeloze open vlakten, maar ook wel door grote bosgebieden. Door het communisme werd dit in stand gehouden, maar na de omwenteling, toen "iedereen" "opeens" een auto had, werd dat uiteraard onrendabel, en dus werden bijna(?) alle lijnen gesloten. Maar diverse zijn (deels)museumlijn geworden, en te zien op YouTube . Met stoom & dieseltreinen. Met nauwelijks beveiliging. Op sommige lijnen is de rails verdwenen, maar er zijn er ook die deels of geheel nog aanwezig zijn maar buiten gebruik zijn. Zie ook "narrow gauge railways in Poland" op Wikipedia. Maar ook dat is niet altijd actueel. xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

Met "6100-trams" worden de eerste moderne gelede 2-delige Kusttrams(serie 6100) bedoeld, die er tijdelijk waren en later naar Charleroi gingen. Sindsdien rijden de 6000-trams op de kustlijn. (serie 6000)(later verlengd)(3-delig) . 

Al deze info + foto's staan sinds 06-08-2020 ook op YouTube kanaal streettrain, als "back-up", maar word daar niet of weinig geactualiseerd  .

 BIJNA 430 FOTO'S ! !

↗️⬆️ 1 . Knokke Trein🚅station. Als ge hier per trein aan komt, kunt ge vOOr het stationsgebouw naar links↙️⏪, en dan langs het zij-gebouw richting het bus🚌station. Verderop is beginpunt van de Kusttram🚋 . Ge hoeft dus niet dOOr het stationsgebouw heen. En ook niet door de "poort". Voor het toilet🚾🚻 en 🍪🍾 automaten gaat ge wel het stationsgebouw in, en dan naar links ⏮️. Méér informatie  staat in het hele verhaal ⏪hiernaast.⏮️  ###.   Lees vooral alle reisinformatie voor dat ge er heen gaat ! . Ga Goed Voorbereid Op Reis ! .

 DUIDING BIJ DE FOTO'S : 

De meeste foto's tonen vooral zeldzame of unieke situaties . (en aparte "gezichtspunten" )( En vooral foto's die niet meer te maken zijn)(vooral geen actuele foto's dus)(want die zijn overal te vinden)###[De foto's staan in volgorde van Knokke⏩⏩De Panne.] De foto's uit de NMVB-tijd zijn van onbekende herkomst. De "moderne" foto's  heb ik meestal zelf gemaakt. (dit deel van deze website is/was in ontwikkeling)  Het zijn steeds foto's van foto's, want negatieven ofzo heb ik niet of niet meer. De kwaliteit kan daardoor wel minder zijn. En ook omdat het soms grijs weer is. Bijvoorbeeld. Daardoor zijn ze soms een beetje donker.  Ik heb héél véél moeite gedaan om de foto's zo goed mogelijk "over" te maken met mijn primitieve middelen. Vooral het lichter maken van duistere foto's is héél moeilijk . Vooral de foto's uit de NMVB-tijd(dus met crème of oranje- kleurige trams)(+de 6102) zijn om onbekende redenen vaak een beetje duister. Maar ik heb dus méérmaals getracht dat te verbeteren . Die foto's hebben ook een kleiner formaat en dat is ook weer lastig over-te-foto-graferen . Ge ziet ze hier dus enigszins vergroot . Behalve dan die foto's  die nu naast de tekst staan. Ik wilde ze er groot tussen zetten, maar dat gaat niet. Daarom heb ik die foto's ook onder het verhaal gezet, Na alle foto's  tot in De Panne. Het is overigens een selectie van foto's waarvan ik vind dat ze "belangrijk"  zijn. De meeste foto's zijn oorspronkelijk met"eenvoudige" 📷 camera's gemaakt . Niet geschikt voor veeleisende kijkers dus . De meeste foto's heb ik wel een keer of tien opnieuw gemaakt. ⚠️Het systeem zet de teksten en foto's soms door elkaar ! Daardoor kunnen de ➡️pijlen  de verkeerde⬅️kant op wijzen . Ik probeer dat steeds weer goed te zetten. Later ben ik een aantal foto's lichter gaan kopiëren, en daar dan weer foto van gemaakt. Ook dat was niet altijd een succes. Sommige heb ik manueel ingekleurd zodat ze nog lichter lijken. Het resultaat is wisselend ; ge moogt bij een aantal foto's zelf  bepalen wat gij de beste vind .

Deze foto's volgen min of meer het verhaal per halte van Knokke naar De Panne. Alleen is het foto-deel véél langer dan het verhaal. Het is nu (vrijwel) klaar, maar wijzigingen zijn altijd mogelijk . Wellicht komen er nog verbeteringen . Of méér foto's !  Het foto-gedeelte is voorlopig voor het laatst gewijzigd op  07-07-2020 om/voor 08:00 uur . 

Met 6100- trams worden de eerste nieuwe trams aan de kust bedoeld, die later naar Charleroi(Henegouwen)(in Wallonië) gingen. 6000- trams zijn de huidige Kusttrams. (de HermeLijntrams, die vooral in de zomer "bijspringen", worden wel eens als nieuwe Kusttrams bestempeld, maar zijn geen echte Kusttrams.)(want zij worden geleend uit Antwerpen & Gent .)

⬆⬆↗ 2 . Komende vanaf de zij-uitgang van het treinstation loopt ge na het busstation zo de Tramweg op. Er staat al een Kusttram klaar op de foto. En ook een bus, maar inmiddels is daar geen bushalte meer. Die is nu meer ⬇daar⬇ , buiten de foto. De Kusttram in/uitstaphalte is in 2019 iets naar ⬅️🔙⏪⏮️ links verplaatst, maar dat ziet ge vanzelf. Dit is overigens een nieuw straatnaambord ; het oude was wit .

⬆️⬆️ 3 . Stelplaats (remise) Knokke, na de keerlus. In 1985. Want de stoom💨tram is er vanwege 100 jaar NMVB. Verder zijn er veel BN-trams van de serie 6000 te zien, die toen nog maar ± 3 jaar oud waren.  ⬇️ Hier⬇️onder de ingekleurde versie .

↗️ 4 .

↗️⬆️ 5 . De stoom🌫️tram van dichterbij. Zulke locomotieven waren heel algemeen in België en Nederland.  Hier⬇️onder de ingekleurde versie. (Foto 6)

↗️ 7 . Stelplaats Knokke bij avond🌇 .

♐↗️ 8 . De Unieke 6102 te Knokke. Verderop (in Oostende) staat duiding over deze eenling. Ca. 1983.

↗️↗️❄️❄️🆒 !  9 . Wwwwinterrrr😬 in Knokke. Er komt juist een tram vanaf Oostende uit de 🌬️🌀🌨️ sneeuwstorm🌪️ tevoorschijn. Er achter is de stelplaats NIET te zien. (vanwege de sneeuw🌬storm🌪️). Zeldzame sneeuw⛷foto. Zéér zeldzame sneeuw🌨🎥video's staan op YouTube kanaal "streettrain". O.a in Knokke, De Haan en Lombardsijde. 

↗️↗️ 10 . Zeldzame foto van de 3 uitvoeringen die er ooit waren : de eerste in NMVB-kleuren, dan in de nu nog steeds gewone kleuren van De Lijn, en daarnaast in de nieuwe NMVB-kleuren. Die zo kort bestonden dat maar weinig trams(+bussen) ze hebben gehad. 6033+6009+6045 . In ca.1991 . Hier ⬇️ onder de ingekleurde versie.

↗️↗️ 11 . Standaardmotorwagen 9985 voor de kleine loods die verderop op het terrein te Knokke is . De bocht is van de keerlus die om de grote loods heen gaat.

↗️ 12 . Enige jaren later kunnen we duidelijk  zien dat er nu geen tram meer in kan !  .

 ↘️↘️ 13 . En zo zag het er in het centrum van Knokke uit in de begintijd van den elektrieken trAm. Die gaat hier juist links↖️ rijden. Geen probleem; ander verkeer is er bijna niet.

↗️↗️ 14 . Tussen het beginpunt en de 1e halte in Knokke. In 1982 . We zien een koppelstel, dus waarschijnlijk trams van de serie 6100, die later naar Charleroi gingen. Door veel nieuwe gebouwen is dit zicht waarschijnlijk niet meer mogelijk. Gezien vanaf duin🌿top in Park 58. De tram rijd hier op oude treinbaan . ⬆️Deze⬆️ foto is ingekleurd .

⬆️⏫ 15 . Echte Buurtspoorweg-sfeer tussen het beginpunt en de 1e halte in 1975 . Zo groen🍀 is het er nu niet meer, maar dit tracé is wel gewoon in gebruik. Tram naar Oostende.

↗↗ 16 .  En hier een tram richting Knokke in ongeveer diezelfde tijd .

↗️ 17 . Daar waar we de vrijliggende baan verlaten is de 1e kruising met het autoverkeer. Tot in 1998 hadden veel overwegen trein-overweg-lichten. Daarna nog maar 2, en nu is er nog maar 1, helemaal in De Panne. Hier in Knokke zijn er sindsdien gewone 🚦 verkeerslichten. Op ⏫⬆️deze⬆️foto⬆️ hier⬆️boven   is de situatie "veilig".(wit🏳️licht) Geen film op deze locatie bekend.

↗️⬆️ 18 . En nu is het ONveilig🔴⚠️🔴 ! Tram richting Knokke steekt ↗️ over naar de vrijliggende baan. Zeldzame foto omdat er weinig foto's zijn waarop de beveiliging (goed) te zien is.   De stadstram Heist>>>>Knokke(lijn 12) ging hier ↖️ met de weg mee. Dat is nog steeds te zien aan de middenberm↖️ .

↘️⬇️ 19 . Kort na die overweg is halte Duinbergen. Hier was ooit ook een station. De 2 gebouwen met torentjes🏰 zijn er anno 2020 wonderwel allebei nog, en het kleinste daarvan diende ooit als station. 

↘️⬇️ 20 . Heist. Waar het tegenwoordig Heldenplein heet, was vroeger het treinstation. Op deze foto is dat te zien : links komt de tram uit Knokke door een krappe straat, en rechts is de treinbaan . Sinds 1953 is er geen trein meer en rijd de Kusttram op de voormalige treinbaan .

↗️↗️ 21 . Bij het Tramstation(1953-2011) te Heist. Een koppel-stel serie 6100 op weg naar Oostende. Ca. 1981. ⬇️ Hier ⬇️ onder dezelfde plaats in ±2015. Tussen de poten van een 🎄 🎅Kerst-rendier door zien we tram naar Knokke.

⬇⬇⬇ 22 . Na Heist was er ooit een dam, en trein plus tram reden daar samen over in "één" spoor. Smalspoor in normaalspoor. Een 4-rail-traject dus . Zeer uitzonderlijk ; 3-rail kwam wel meer voor. En in sommige landen nu nog . Op de foto er ⬇️onder⬇️ gaat er een tram over de dam . En op foto daar weer onder trein over de dam.

⬇️↘️ 23 .

↘️⬇️ 24 .

↗️↗️ 25 . De unieke 6102 op 1 v.d. enOrme sluisbruggen bij Zeebrugge. In 1983 .

↗️↗️ 26 . Zicht van de ene naar de andere kant van de grote zeesluis🚢. Vanaf de omleidingsbrug zien we een tram naar Knokke over de "gewone" brug gaan. Dit zie je niet op deze manier vanuit de tram.

↗️ 27 . Zeebrugge, bij halte Kerk. Een uitzonderlijke reizigerstrein rijd achter de huizen langs over het goederenspoor naar de haven. Op de voorgrond de tramrails.

↗️↗️ 28 . Even verderop is de lange overweg in de N34 en de trambaan. Daar stak die goederenlijn over. Met 20 r🔴de lampen en 10 luide 🔔bellen. Tram uit Knokke. Tussen 1977&1983 kwam de tram niet hier maar reed ⏩⏩rechts langs het dorp. Zie foto verderop.

↘️↘️ 29 .

⏫↗️En zo zag dat er vanuit de tram uit. ( 2 X ) . Tram uit Knokke. (foto 30)

Er staken voornamelijk autotreinen over.  Diverse maar toch zeldzame📽️ films met overstekende treinen staan op YouTube kanaal "streettrain" .

↗️↗️ 31 . Gezien richting Knokke. In ±2017 is de spoorlijn gesloten, en is de treinrails uit de tramrails gehaald. Niet uit de weg. De rest is er nog in jan.2020, en de seinen staan nog aan.

↗️↗️ 32 . Weer even verderop staat rechts dit oude unieke wachthuisje annex onderstation. Inmiddels gerestaureerd en afgesloten. Geen halte. De rails lag ooit vlak voor het huisje . Dus niet op een vrije middenbaan zoals nu.

↗️↗️ 33 . En zo naderen we de oude kleine zeesluis bij halte Vaart in Zeebrugge. Een tram uit Knokke gaat juist het verkeerde spoor op, op weg naar de omleidingsbrug. 

 34 . Voordat de huidige tramlichten er kwamen, waren er op de hele kustlijn "seinen" in ⬆️deze⬆️ vormen in gebruik. Deze 2 stonden in Zeebrugge.

⬆️↗️ 35 . Op weg naar de omleidingsbrug (Strauss brug) aan de kant van Knokke. In 1983 .

↗️↗️ 36 . De omleidingsbrug toen er nog elektrische treinen naar Knokke over reden. Tot ca. 1984 .

37 . ↗️ Elektrische⬆️ trein naar Knokke op de oude spoordijk. En beneden de trambaan die dienst deed van 1977 tot 1983. De trein verhuisde ver naar ⏪⏪, de tram ging opnieuw meer ⏩rijden, via Zeebrugge-Dorp. De spoordijk is er nu nog, maar loopt niet meer door. Foto uit 1983 . 

38 . ↗️↗️ Bijna op de omleidingsbrug. Er komt juist een 👻 SPOOKtram naar Knokke van de brug. Zolang het verkeer wacht voor het r🔴de licht gaat het goed. Anders zal de tram-claxon🔊!!))) klinken, en moet iedereen (vooral 🚛🚚 vrachtwagens) met véél moeite achteruit. Met chaos en vertraging als gevolg. Er komt hier een nieuwe zeesluis. 

39 . ⚠️⏫👻↗️💥 SPOOKtram ⬆️ ! Richting Knokke⬇️ dus .  1983. Deze brug dateert van na de 2e wereldoorlog.  Daarvoor waren er andere  bruggen. Tijdens de 1e wereldoorlog reed een tram vol met uitgelaten Duitse soldaten in het donker per ongeluk door terwijl de brug omhoog stond, en reed het water in. De soldaten bleken bepaald geen "ubermenschen" te zijn, want er zijn er toen meer dan 100 verdronken.

↗️⬆️ 40 . Een tram uit Knokke komt om het hoekje kijken. In 2003 was de gewone brug lang gestremd❌ ; dé gelegenheid voor zulke foto's dus . Maar ze zijn derhalve zeldzaam.  Zeldzame video📽️beelden, met claXoneren 🔊!!))) , staan op YouTube kanaal streettrain.

41 . ↗️ Tram uit Knokke . Ca. 1983. Omdat er nog 2 treinsporen↗️ op de brug zijn, is er maar één rijbaan, voor 2 richtingen ! ! Dus rijd de tram altijd sp👻👻k ! ! Of er toen beveiliging met r🔴de lichten was is mij niet bekend.  Hier ⬇️ onder de ingekleurde versie. (foto 42)

43 . ↗️ ↗️ Aan de andere kant van de sluis. Tram naar Knokke. In 1983 .

44 . ↗️↗️2003 . Tram uit Oostende gaat naar omleidingsbrug.

45 . ↗️↗️Tram uit Knokke komt van de Strauss brug. In 1983 .

46 . ↗️↗️ Idem, maar nu met gemoderniseerde tram ⬆️ .

↗️47↗️↗️ In de avond komt een tram van de omleidingsbrug en gaat bij halte Vaart via het overloopspoor terug naar het "juiste" spoor. Avond🌇foto's  zijn ook zeldzaam.

↗️48↗️De Visart-brug, die dus o.a. toen onbruikbaar was. Door de brug heen is een tram naar Knokke te zien, vlak voor dat die om gaat rijden. 

49 . ↗️↗️De Visart-brug als die wel gewoon in gebruik is, gezien vanaf de Straussbrug. Met tram uit Knokke . Dit zie je niet op deze manier vanuit de tram. 

↗️5 0⏫ Zeebrugge, nabij halte Strandwijk. De tram staat hier in 1966 in de keer-3-hoek die een restant was van de lijn die ooit de dam op ver de zee🐳 in  ging, parallel aan het het nu nog bestaande treinspoor. Uit beide richtingen kon de tram daar komen. Er waren dus 2 bochten. Hier⬇️onder⬇️ (foto 51)is te zien hoe dat was. Links het tramspoor, rechts het treinspoor. Geen foto bekend van tram op dam in zee🐬. In 1944 of 1948 werd dit spoor ingekort en bleef de keer3hoek over. Opgeheven in 1977.

↕️↕️Op de grens van Zeebrugge & Blankenberge ligt keerlus Duinse Polders. Die word nu allang nog maar weinig gebruikt. Tot in 1998 waren er trein🔴overweg🔴lichten .  Desondanks was de tram-claXon🔊!!))) vaak hArd nodig om het verkeer te doen stoppen ! . 2 foto's van het inrijden. Geen filmbeelden bekend. (foto 52&53)

↕️↕️ 2 foto's van het uitrijden. Daar waren slechts 2 r🔴de lampen. In 1998 vervangen door de 🚦 verkeerslichten bij het inrijden. Foto 54+55 .

⬇️⏬4 foto's van de 1e overweg bij Duinse Polders, kort na de halte. Ook hier was dus trein-beveilging. Tot in 1998. Geen filmbeelden bekend. Foto 56/57/58/59 .

⏬⬇️(3 foto's)Meteen daarna was ⬇️deze⬇️ overweg (2). Omdat je hier moest letten op <<<auto's<<< én ⏪➡️trams⬅️⏩ was het hier extra gevaarlijk. Daarom werd deze overweg later afgesloten. (Maar vroeger was dit kruispunt helemaal open, zonder beveiliging ! )(In plaats van overweg 1+2 ! ) Geen filmbeelden bekend. Foto 60-61-62 .

↗️ 63 ↗️ Zo ging dat dus vroeger. (1975) Géén beveiliging, gewoon flink claXoneren🔊! !))) En dooorrijden ! (( net als de 100(!) jaar oude elektrische(!) locomotieven van de Iowa Traction Railroad Company nu nog steeds dagelijks doen(!) Te zien(en hóren 🔊!!!!))) op YouTube. ))) .

↗️↗️64↗️ De unieke 6102 keert bij halte Blankenberge Pier . In 1982 .  Voor een korte rit naar Wenduine. Omdat dit een 2-richtings tram is, heeft hij geen keerlus nodig. 

65 . ↗️↗️ Bij Station Blankenberge in 1975 . Tegenwoordig is het er niet zo mooi💐 meer. Vanaf deze halte was er uit beide richtingen ooit een korte zijlijn naar het goederen-trein-station en de stelplaats. In 1977 verwijderd. Geen foto van stelplaats bekend.

↘️↘️ 66 . Het oude treinstation van Blankenberge . Dat was tot 1937 daar waar nu de tramhalte is . Zoals te zien slingerde de tram zich tussen de gebouwen door . Tram uit Knokke.

↕️↕️ 2 x 🎄🎅 Kerstsfeer te Blankenberge. Beide met tram.(foto 67>68]

↘69.⬇ Even verderop, bij de markt, lag in één van de kerstperiodes dit verlichte schip. Er rijd juist een Kusttram achterlangs .

↘️↘️ 70 . Blankenberge Park . In de stoomtram tijd. Die rijd hier nog links, naar voorbeeld van de trein . Tram naar Wenduine .

71 . ↘⬇ Zeldzame ingekleurde ansichtkaart met "elektrieken" tram bij het park .

⬇️72⬇️ De unieke 6102 is net keerlus Harendijke voorbij(of is er daar eventueel uit gekomen) en rijd Blankenberge in. In 1994 .

↕️↕️ De inrit van de voormalige keerlus Harendijke. (3X)     Geen opname met tram bekend. Foto 73+74+75 .

76 . ⬇️⬇️ Een tram in keerlus Harendijke in 1997 .Wat zeer zelden voorkwam. Geen filmopname bekend.

77 . Foto ⬇️hier⬇️onder⬇️ :  Rechts staat de uit-rij-beveiliging van keerlus Harendijke. En voor de stopstreep is het uitgaande spoor te zien. Er waren dus slechts 2 r🔴de lichten, en die stonden ook nog eens veel te veel aan de zijkant; slecht zichtbaar dus voor het autoverkeer. Gelukkig weinig gebruikt. Geen foto/ video van het uitrijden bekend.

78 .⬇️⬇️ Een zeldzame tram aan de uitrit van keerlus Harendijke. In 1985 .

⬇️⬇️⬇️Op de 6 foto's hieronder de beruchte💥 en voormalige overweg Harendijke. Vaak ging het hier bijna fout. Héél vaak klonk daarom de tram-claxon 🔊!!!))) !! Toch zijn er geen berichten over veel echte aanrijdingen hier. Maar veel automobilisten/motorrijders leken de r🔴de lichten niet te zien of te begrijpen. Bij zonnig weer waren ze ook minder goed zichtbaar. Maar het gebeurde zelfs in het donker🌑 !   Om onbekende reden kwamen hier geen verkeerslichten in 1998. Deze lichten bleven hier tot de kruising in 2011 verdween. Vandaar dat ik hier meer opnames van heb. Maar andere ken ik niet, dus waarschijnlijk is het toch zeldzaam. Veel 📽️ films met claXon🔊!!!))) op YouTube kanaal streettrain ! . Foto 79 t/m 84 .

⬇️85↘️Zo zag keerlus Harendijke er uit. 

⬇️86↘️En zo zag de beruchte overweg er uit. Direct ➡️naast de foto was de keerlus.

Hier⬇onder of meer⏬ naar ⬇️onderen ⏬ staan ⬇️ de ⏬ overige ⬇️ foto's. 

87 . ⬇️↘️↘️Harendijke . Deze tekst spreekt voor zich. (werd gebruikt door De Lijn) Op div. foto's is te zien dat sommige auto's zO op het lAAtste moment "zien" dat er een tram voor ze staat, dat ze hun wagen moeten wegdraaien om een aanrijding te vermijden en de tram door te laten. Vele automobilisten/motorrijders leken wel "blind"😎🕶️ voor de r🔴de lichten, én de tram. De claXon🔊 !!))) bracht ze vaak pas tot stoppen. Onwetende/onoplettende toeristen zullen daar wel vaak bij geweest zijn. Ze zullen ook wel flink geschrokken zijn😲 ! . Staat er "zomaar" "opeens" plots" een enOrme Tram vlak voor je neus👃 ! Waar komt die nou opeens vandaan ?"(!) "Rijd er hier een tram dan ??? "(!) "Nog niets van gemerkt !"(!) "Waarschuwingsborden ?" "Ook niet gezien."(maar ze wAren er wél !! ) R🔴de lichten als bij iedere Belgische bewaakte overweg werden niet "herkend".

↘️88↘️🆒 !  Zeldzame ⛄ sneeuwfoto bij Harendijke . Het fietspad is ook in 2011 verdwenen, en de Andreas-kruisen ook.  Vanaf hier rijden we zo'n 20 kilometer lang door (in de zomer)💚🌲groen🌳🍀 landschap, vooral duinen🍃. Uniek in de wereld ! (Uniek dat er een Tram door de duinen🌿 rijd)

⬇️89⬇️ In 1987 komen 2 trams elkaar tegen vanwege enkelspoor rijden. De chauffeurs wisselen de loodsstok uit . Tussen Harendijke🍀 en Wenduine manitoba.

⬇️90⬇️ Op datzelfde 🍀deel is in 1982 een 6100-koppelstel onderweg naar Wenduine, achtervolgd door de unieke 6102.  Er ⬇️ onder de ingekleurde versie . Foto 91 .

↗️92↗️Ook 🍀daar is er kennelijk 1 tram defect . Een ander haalt daarom 👻spook in .  In 1985 .  Hier ⬇️ onder de ingekleurde versie . [93]

↘94↘ Even tussendoor een voorbeeld van waar de serie 6100 uiteindelijk naar toe ging : Charleroi en omgeving. Vooral op lijn 90, Charleroi-Anderlues-La Louviere. Dit is een unieke foto op de enige diagonale overweg over de provinciale weg ter hoogte van Point du jour, tussen Anderlues en La louviere. De spectaculairste oversteek, met weinig beveiliging. Er bestaan eigenlijk geen echt goede opnames van, dit is de beste die ik ken. En dan heb ik hem nog ingekleurd. Helaas is dit deel van de lijn in 1993 opgeheven. Sindsdien is de lijn ingekort tot Anderlues. En is inmiddels lijn M1 . 

↘️95↘️ Langs duinen🍃 en velden🌿 tussen Wenduine en Blankenberge in 1976 . Tegenwoordig is het hier nog net zo 🌿groen🌳 als toen !  En 't kapelletje rechts is er ook nog . De rails is in ca. 2019 vernieuwd . De stoom💨tram reed hier al op dubbelspoor !  En zo naderen we Wenduine, van waar de tram op deze foto net vertrokken is. Rijd dus >>>>>Blankenberge .

↘️96↘️ Wenduine Tram Statie . Het 1e stationsgebouw. Van begin af aan was de lijn door heel Wenduine dubbelspoor . De stoom🌫️tram uit Oostende komt op linkerspoor aangereden .

↘️97↘️ Wenduine van de andere kant gezien. Naar Knokke⬆️ . De linksrijdende stoom💨tram komt net uit Oostende aan . Rechts➡️ buiten de foto was de loskaai . Het station is vaag te zien in de verte .

98 .↘⬇↘ In iets recentere tijden staat een eenzaam rijtuig te wachten te Wenduine voor of na een gigantisch lange rit, maar niet heus .(zie de  bestemmingen op de tram) Zulke extra-korte diensten bestaan allang niet meer. Op de achtergrond de Spionkop boven op de duinen, die er nog altijd is.(wellicht het zoveelste exemplaar daar) Er is geen vrije trambaan meer in die tijd. Daar waar de auto's staan, rechts, is nu opnieuw en allang de vrije trambaan .

⏬99↘️ ⚠️ Tijdelijke situatie bij Wenduine Molen. Omdat de waarschuwingslichten buiten gebruik zijn.

↘️↘️ De normale situatie . Foto 100 .

↘️101↘️ Halte 🐰 Konijnenpad, in de periode dat die de naam Sun🔆Parks had .

⬇️102⬇️🆒 !  Unieke🌨️ sneeuw⛄ foto nabij De Haan🐓 Zwarte Kiezel.  Tram uit Knokke.

103↗️⬆️ En nu in de z🌞mer ! Op ± dezelfde plaats. Zulke foto's zijn niet meer mogelijk omdat de trams er nu anders uit zien. Tram uit Knokke. Midden in de duinen🌿 .

⬇️104↘️Duin🌿panorama bij Zwarte Kiezel in de z🌞mer.  Tram naar Knokke.

↘️105↘️ Ongeveer dezelfde 🌿 plaats, maar nu beneden. Links zijn de palen van de keerlus te zien. Tram naar Knokke .

⬇️↘️106 🆒 ! Dezelfde locatie in de Wwinterr❄️⛄.

↘️⬇️107. Een beetje ingezoomd om de tram naar Knokke beter te zien. Ik sta hier op 30 meter hoog duin🏔️ .

108.↘️↘️ De Haan🐓. Bij het voetpad bij 🌿keerlus Zwarte Kiezel. Deze foto is niet meer te maken omdat er geen Andreas-kruisen meer zijn. 

↘️109↘️ 🌿Ook ongeveer daar. Nu zijn beide Andreas-kruisen te zien. Tram uit Knokke .

110 . ↘️↘️En dan is het weer z🌞mer. Vanaf dezelfde duin🏔️top zicht op tram naar Knokke. De watertoren van De Haan🐓 is ook te zien.(de watertoren is bij halte Waterkasteellaan)(watertoren is niet toegankelijk)

1↘️1↘️1↘️ De Haan🐓Zwarte◼️ Kiezel. Een koppel-stel uit Oostende is net de keerlus in gereden .   Er ⬇️ onder de ingekleurde versie . (112)

⏬↘️ 113 . De 🌿uitrit van keerlus Zwarte Kiezel. Een 6000-tram naar De Haan 🐓 en Oostende staat klaar, terwijl een andere 6000 uit Knokke passeert. In 1984 . Er ⬇️ onder de ingekleurde versie . [114]

↘️115↘️🌿Na halte Zwarte Kiezel. Een 6100-koppelstel komt in 1982 op de halte aangereden. Wellicht hetzelfde stel dat in de keerlus op de foto staat.  Er ⬇️ onder staat de deels ingekleurde versie. (116)

117. ↘️ Zomaar tussendoor een interieur foto. De oorspronkelijke banken/stoelen waren qua stof geheel 🍊 oranje. Er was al een automatisch halte-aanduidsysteem met leds ingebouwd, maar dat is hier nog niet in gebruik. Wel te zien. (die lange "bak" in het midden, met "zilveren" randen).

118 . ↘️↘️ In ± 1965 komt een tram net van halte Zwarte Kiezel en rijd door 🍀prachtig 🌿 duinlandschap richting De Haan🐓. Toen was er nog geen weg naast de trambaan. Unieke foto.

119/120 . ↕️↕️ 🍀Zicht vanuit de watertoren op De Haan🐓  in ca. 1965 . Er is nog geen weg direct naast de trambaan. In de verte lijkt een korte tram naar Knokke aan te komen en is vaag het Tramstation te zien. Het koppelstel rijd naar Oostende.

121/122 . ↕️↕️ 🆒 ! Unieke 🌨️ sneeuw❄️foto's in De Haan🐓. Ter hoogte van het toen nog korte "2e" trammelant-spoor. Dat ooit nog wat verder ⬇️doorliep⬇️ als goederenspoor (loskaai).

↘️123↘️ Het jaarlijkse z🌞merse Trammelant-festival in De Haan🐓 . Op het "1e" trammelant-spoor staan museumtrams, terwijl een moderne tram richting Oostende er achter te zien is. Zicht vanaf romantisch 🌿duinpaadje. Veel trammelant-festival-films op YouTube.

↘️↘️ 124&125 . Dat ziet er wel even anders uit ! Dezelfde locatie, maar nu in de ⛄ Wwwwinterrrr ❄️ . 🆒 ! .  2 foto's . Het oude trammelant-spoor is goed te zien.

126 .↘️↘️ Een mooie compilatie-ansichtkaart uit ca. 1975 . Er is een toen gewone tram te zien, en één die langer geleden gewoon was. Hier als museumtram actief.(met vlaggen voorop)

127.↘️↘️ De unieke 6102 op een korte rit naar Blankenberge. In 1982 .   Er ⬇️ onder staat de ingekleurde versie . (128)

↘️129↘️ 🌇 Avondstemming in De Haan🐓. Tram naar Knokke. [in het kleine kader : tram uit Knokke.]

130.↘️↘️ Een voorbeeld van één van de vele thema-trams.(bord voor op de tram) #/# Op dit kruispunt ging het vaak net niet fout omdat er weer eens een auto vlak voor de tram langs schoot. In de jaren 80 waren er verkeerslichten🚦, maar die werden vervangen door waarschuwingslichten. Maar dat was een verslechtering. Na diverse vergeefse aanpassingen zijn na 2000 de verkeerslichten terug gekomen. Dat is véél beter, ook voor de overstekende voetgangers.

↘️131.↘️ En zo zag het er uit voor dat het huidige Tramstation er was. Er stond een gebouwtje van blik, dat dan ook "den blekken statie" genoemd werd . Zeldzame foto uit ca. 1890 .

132.↘️↘️ Ca. 1903 . Het nieuwe Tramstation staat er➡️rechts al, maar de blekken statie (waar nu de weg is) staat er nog. En ze waren er zuinig op ! Want het heeft nog jaren dienst gedaan in Oostende. Geen foto bekend .

↘️133.⬇️ Aangezien het nieuwe Tramstation van 1902 is, en de lijn pas in 1909 elektrisch werd, zou dit bijna door kunnen gaan voor een foto uit die tijd . Alleen dat bord op het dak met de B van de Belgische spoorwegen verraad dat dit in 1985 was, t.g.v. 100 jaar NMVB. In 1986 reed er weer een stoomtram, toen t.g.v. 100 jaar tram in De Haan. In 1988 reed er voor het laatst een stoomtram, toen vanwege 100 jaar badplaats De Haan🐓 . Dat bord is overigens verdwenen bij de restauratie van het gebouw. (ooit kon je in het gebouw ook trein-tickets kopen)(vandaar het bord)

↕️↕️ 🌿Het oude "1e" trammelant-spoor, zonder bovenleiding. Verdwenen in 2014, toen het "2e" trammelant-spoor werd verlengd. (Waar vroeger de loskaai was). (foto 134/135)

↘️136.↘️ In 1985, 1986 of 1988 . Bij de viering van 100 jaar Tramstation in 2003 was geen stoomtram aanwezig . En ook niet in 2010 bij 125 jaar Kusttram. Waarom is mij niet bekend. Wellicht te kostbaar, of was er geen rijvaardige locomotief .

↘️137.↘️ Het oude trammelant-spoor bij volle bezetting.

138.↘️⬇️ Met de Kusttram de files🚗🚐🚛🚚🚕 voorbij ! !  Bij De Haan 🐓 . Tram uit Oostende.

↘️139.↘️ Apart 🍀doorkijkje nabij halte Preventorium . 

140.↘️↘️ Zo zag het oorspronkelijk overal uit : woest en leeg, met alleen de (stoom) trambaan . Wegen kwamen pas veel later. Net als in de USA .

142+143.↕️↕️↕️ En zo zag dat er in kleur💐 uit. Maar niet zo onscherp natuurlijk, al komt dat ook door 🍃stuifzand. Dit zijn 2 foto's van een film uit ca. 1965 . Ergens tussen Bredene en Wenduine. Vage beelden, maar kleuren-opnames zijn zeer uitzonderlijk, dus beter iets dan niets .

↘️144.↘️ Na Preventorium takte tot 1956 de oorspronkelijke lijn, via Bredene-dorp en Sas Slijkens, af. Vreemd genoeg schijnt er geen foto te zijn van een tram in Bredene-dorp. Op deze foto rijd een tram door Sas Slijkens, bij Oostende. De "dorpen-lijn" reed veel minder vaak dan de lijn langs zee. Maar de huidige buslijn rijd nog minder ! (en rijd niet door naar De Haan en Knokke, wat de tram wél deed.)

↘️145.↘️Apart uitzicht over het duin🌿meertje bij halte  Vosseslag. Er is geen tram te zien, maar wel de bovenleiding. Zicht richting Oostende. In de z🌞mer.

↘️146.↘️Bij het duin🌿 meertje, nu gezien vanaf het voetgangers-viaduct . Een 6000-tram komt aan vanuit Oostende. In de z🌞mer .

↘️147.↘️ Opnieuw een apart zicht naar Oostende ; dit keer naast het duin🌿 meertje. In de z🌞mer .

148&149.↘️↘️ Op de volgende 2 foto's zien we het romantische💐  paadje van het duin🌿 meertje <naar< de tramhalte.  In de z🌞mer .

↕️↕️150/151.  🆒, Super🆒 !  Enn  nnu iin dde Bbbarrre Wwwwinterrrr ❄️😬❄️ ! ! Ikk stta hierr zzonderr pparaplu oofzzo mmid-den iin eeen 🌨️🌬️Snsne-eeuw🌪️🌀Stto-orrm🌪️😬❄️ opp dde llloop-brrug bbij hhalte Vvosseslag. I-in dde verrte i-is vvaag🌫️ e e e n nnaderrrende trram uitt O-o-ostende tte zzien. O-Op dde 2-2e ffoto ietts beterr tte zzien. Ffoto's en ffilms iin dde wwinterrr wwaren(en zijn) err zzo wweinig, o-of ggeheel niett, ddat hhet zzeldzzame wwinterrweerrr vvan 2004-4 dde ggelegenhheid wwas o-om err opp uitt tte ttrrekken. DDus lliet ikk mme nniet ddoorr hhet wweerr ttegenhhoudden. V-Voorr bbijzonderre o-opnames mmoet jje wwat overr hhebben ! . I-in 2-2006 wwas err ookk wweerr sneeeuw, ddaarrna nniet mmeerr . A-als ikk err wwas . Zzo zzeldzzaam🆒 iis hhet ddus ttegenwwoorrdigg.

152.🆒 ! ❄️Mmmeerr ⛄ wwwintersffeerr❄️ ! ⬇️

↘️153.↘️ Zicht vanaf de loopbrug bij Vosseslag in de richting van De Haan 🐓/ Knokke . Om een idee te geven van hoe 🌳groen🌲 het hier vroeger was, heb ik de weg op eenvoudige wijze "weg-gesaneerd".

154/155/156/157.↘️↘️ Op de volgende 4 foto's zien het mooie z🌞merse duinlandschap tussen Vosseslag en Bredene . We kijken steeds richting Vosseslag/Knokke. Gezien vanaf duintop🌿 . Op de 2e foto zijn 2 trams te zien. Ondanks de bochten word hier vaak op volle snelheid⚡ doorgereden. Door de grote afstand zijn de trams onscherp te zien op deze foto's . De weg rechts naast de trambaan was er vroeger niet.

↘️158.↘️ Mooi doorkijkje🍀. In volle vaart door de bocht gaat  de tram op Bredene renbaan aan.

↘️159+160.↘️ Net daarna .  2 6000-trams kruisen elkaar dichtbij halte Renbaan.  In 1984 . Deels ingekleurde foto , met er ⬇️ onder de "geheel" ingekleurde versie .

↘️161.↘️ Bredene Renbaan. Het unieke wachthuisje uit 1924. In ca. 1995 . Daarna gerestaureerd.  Aan ↙️↙️ die kant ging ooit het tramspoor naar de voormalige renbaan. Geopend tot de renbaan in 1923, verlengd naar de-lijn-via-de-dorpen in 1929. In de oorlog ingekort, en uiteindelijk verdwenen tussen 1943 en 1951. Geen foto bekend.

⏬ 162. Bredene Campings. Een 6100-koppelstel op weg naar Knokke. Ca. 1983 .

163/164.↗️↗️Bredene Bad. Tram richting Knokke, op een korte rit tot De Haan.  In 1984. Met het zoveelste wachthuisje . Op veel plaatsen hebben er al vele gestaan . In vele vormen.  Hier ⬇️ onder de ingekleurde versie .

165&166.↕️ De ↕️ unieke ↕️ 6102 ↕️ te ↕️ Bredene-aan-Zee ↕️ in ↕️ 1985 . Op de 2e foto is het koppelstel en het Andreaskruis beter zichtbaar. Deze overweg is later afgesloten wegens de vele ongevallen. De 6102 lijkt hier een stuk lichter🔵blauw dan dat-ie was . De 6102 is waarschijnlijk net "gekeerd", aangezien de bestemming "Bredene-Oostende" aangeeft .

↗️167↗️🎅🎄 Kerstgroeten uit Bredene-aan-Zee. 2015 . Tram <<<Oostende<<< .

↗️168↗️Spook👻rijdende tram wegens spoorvernieuwing te Bredene-aan-Zee.

↗️169.↗️ Zicht door lijnwinkel in Bredene.  ###  ⬇⬇ 2 Kusttrams in de mist bij halte Bredene-bad . ⬇⬇ ca. 2017 .

170.↗️↗️ En nu rijden we Oostende in. In 2007. Op de oude baan rijd een tram naar Knokke, terwijl de nieuwe baan in aanleg is.

171.↗️ Na Bredene zijn we nu bij de ⚓haven van Oostende. Dichtbij de trambaan ligt er anno 2020 nog een restant van het goederentreinspoor naar de Hendrik Baelskade.  Vooral in de richting van Knokke te zien vanuit de Tram.

172. ↗️ Na halte Weg naar vis🐠mijn kwam er een goederentreinspoor uit de ⚓haven , dat meeging in het tramspoor.  In 1947 staat dat al op de kaart, maar wellicht  is het nog ouder. Het deed dienst tot 1992. Op de foto zijn de 2 spoorbreedtes goed te zien. Het treinspoor komt rechts>>> uit de haven, en gaat achter de tram naar links<<< , en verlaat dan al weer het tramspoor.  Tram naar Knokke. In 1983 . In het verleden kwam dit ook voor in Zeebrugge en Nieuwpoort.

↗️173⏫ Hier is het treinspoor de ⚓haven in↖️ goed te zien . In 1976 .

174.↗️ En hier komt zo'n trein juist uit de haven. 

175.↗️ En hier een trein naar de haven⚓, juist daar waar tram&treinspoor samenkomen. Foto's  met trein zijn waarschijnlijk uniek. Beide foto's met trein zijn uit 1981 .

176.↗️ In 1994 is het treinspoor verdwenen, maar het seinlicht staat nog aan  !  Er waren  meer lichten nog aanwezig .

177.↗️ Direct erna stak er nog een treinspoor over, naar de kade aan de andere kant. Dat was toen ook al niet meer bruikbaar, zoals te zien is. Na 2000 is de rest van de rails verdwenen. We zien het hier richting Vergunningenstraat, waar beide sporen heen gingen. Tegenwoordig eindigt de lijn daar.

178.↗️ Tegen 2006 wilde men een deel van de haven⚓ afsluiten, en daarom moest  de Tram dan maar omrijden. Dit onzinnige idee werd rap weer afgewezen, maar dit deel was al aangelegd  !  Dus is het rap weer verdwenen  !  Er voor in de plaats kwam het véél betere idee om de trambaan aan de zijkant te leggen tussen de haven en halte Duin&Zee . Meteen achter de tramrails is nog de overweg te zien van het enige goederentreinspoor dat er nu nog is. (Maar buiten gebruik is) Met daar achter de nieuwe verkeersbruggen. Door deze nieuwe weg kon de route via de sluisbruggen(zie verderop) afgesloten worden voor auto's . Dat was in 2001.  Rechts (hierboven) is later(2017)de nieuwe stelplaats gebouwd. 

↗179.↗🆒 ! Zeldzame ⛄ sneeuw-foto te Oostende-haven. Er komt juist een tram vanaf de zuidelijke sluisbrug af, en rijd richting Knokke .

180.↗️ De unieke 6102 op de noordelijke sluisbrug nabij station Oostende in 1982 .  De bestemming is onjuist ; hij is op weg naar Oostende .

181.↗️ In 2002 komt een tram uit Knokke 👻spook rijdend van de zuidelijke sluisbrug en gaat door de grote slinger naar station Oostende. 

↗️182.↗️ Deze foto's zijn niet meer te maken omdat die grote omleidings-borden allang weg zijn . In dit geval staat de "land"-brug(>>>) open, dus geeft de Oranje pijl aan dat je over de "zee"-brug⬆️⏫ moet . Tram naar Knokke. ⬇️183,⬇️Hieronder : als beide bruggen beschikbaar waren, gold er éénrichtingsverkeer. Een groot "doek" met ⛔ zakte dan voor de Oranje pijl . Dat dat gebeurt  is te zien op YouTube kanaal streettrain. Tram uit Knokke .

184.↗️ In 2017 is er weer een 👻 SPOOKtram onderweg naar Oostende station, en word daarom geëscorteerd door een auto van De Lijn. Sommige van die auto's hebben ook 🔵blauw zwaailicht .  De oorzaak van dit Spook👻 rijden is een ontsporing.  Zie foto verderop. Op de "pilaren" van deze brug stonden oorspronkelijk bronzen beelden. De brug is van 1905. De beelden zijn in w.o.1 al  spoorloos verdwenen, binnen 10 jaar dus .  Er zijn nog wel stenen beelden : daar waar ooit water was steken er schepen⛴️ uit de pilaren. En daar waar de trein onderdoor gaat steken er 🚂stoomlocomotieven uit de pilaren. Beide te zien op de foto's als je goed kijkt. Na lange verwaarlozing werd de brug in ca. 2005 gerestaureerd, maar over de bronzen beelden had niemand het.

↗185.↗ En zo zag (een deel) van de brug er oorspronkelijk uit, met de bronzen beelden . Ingekleurde ansichtkaart .

186.↗️ En zo komen we bij de Goede Windhelling. In 1953 voor de Tram aangelegd. Daarvoor reed de Tram hier rechtdoor.  We zien in ca. 1983 een tram richting Knokke  juist van de helling afkomen. De oude beveiliging is er nog. In ca. 1993 vervangen door 🚦verkeerslichten. (met Andreas-kruisen) Nadat in 2001 de weg werd afgesloten (te zien op vorige foto) zijn alle lichten verdwenen. 

↗️187.↗️ En zo zag dat er uit vanaf de andere kant. Als tram of bus van Goede Windhelling kwam gingen de 🚦 verkeerslichten op rood. De rijbaan-signalering❌diende voor het éénrichtingsverkeer op de sluisbruggen.

↗️188.↗️ En zo zag het er uit na de definitieve wegafsluiting in 2001. Alle lichten zijn nog aanwezig . Tram naar Knokke.

↗️189.↗️ Zicht op de "koer" naast de Goede Windhelling in zéér felle z🌞n in ca. 1984 . De moderne stelplaats met wasstraat zou pas in 1989 geopend worden, en deed slechts dienst tot 2019. We zien de 6102. Een 6000-tram rijd juist op de Goede Windhelling. Beneden staan zo te zien allemaal 6100-trams, in afwachting van transport naar Charleroi. Kennelijk is de serie 6000 nu compleet en in dienst op de kustlijn.

↗️↗️190. 🆒 !  Opnieuw een zeer lichte foto, maar nu door🌨️sneeuw . Vermoedelijk ❄️winter 1983/84. We zien de 6000, en nog enkele 6000-trams. Op de 2 sporen rechts staan wederom 6100-en . Deze stelplaats is dus in 2020 verdwenen, en de ruimte word volgebouwd.

191.↗️ En nu zijn we aan de onderkant van de Goede Windhelling. Een tram uit Knokke daalt in 1982  al👻spookrijdende af . In 1988 is de helling gemoderniseerd,  en sindsdien ziet hij er uit zoals het nu nog is.

192.↗️ En zo zag het 1e Tramstation op deze plek er uit. (1954-1988) Bijna(?) alles op deze foto  is verdwenen. Foto uit 1983 .

193.↗️ De unieke 6102 bij het 1e Tramstation op deze plek. Zeldzame avond foto. In 1982 .

194.↗️ Vanwege de ontsporing(links) rijd de Tram uit Knokke bij hoge uitzondering 👻spook door het 2e tramstation(1989-2019) . In 2017. Ook dit beeld is nu totaal verdwenen.

195.↗️↕️ Vanaf hier maken we nu een rondje door de keerlus via de ▶️smalle◀️straatjes die er bij het station was tussen 1954 en 2019 . Hier komt een tram vanaf het Tramstation de Oesterbankstraat in . Vooral bij de foto van de 6102 heb ik ontzettend véél moeite gedaan hem lichter te maken. Maar liefst 3️⃣8️⃣ keer !  (maakte ik de foto opnieuw)(voor op deze website).

196+197.↗️ De unieke 6102 komt van de stelplaats in 1982 en rijd via de andere boog de Oesterbankstraat in . Op de 2e foto  is het ouderwetse Andreaskruis beter te zien. De moderne versie kwam hier niet.

198.↗️ Een 6100-koppelstel rijd van de Oesterbankstraat naar de Fregatstraat. In 1982 .

199.↗️ In de Fregatstraat. Sp👻👻k rijden was mogelijk. 

200 . ↗️ Een 6000-tram komt uit de Fregatstraat en draait de Lijndraaiersstraat in, weer op weg naar het station. Regelmatig stonden er auto's  in de weg, ondanks de witte strepen. Vooral trams Westende - Oostende werden hier gedraaid.  En ook als rijden door Oostende niet mogelijk  was. In 2019 is de lus opgeheven, maar  was in jan. 2020 nog wel onbruikbaar aanwezig. Vervangen door lus naast het 3e Tramstation. Unieke filmopnames met trams staan op YouTube kanaal streettrain. 

201.↗️↗️Z🌞merse drukte bij Station Oostende met 3 x een 6100-tram .

202.↗️↗️ Opnieuw z🌞merse drukte aldaar, met zo te zien 4 x een 6100-tram. O.a. op YouTube kanaal Maurice Hubert staan zeldzame beelden met dergelijke trams die aan het rijden zijn. Vooral in Oostende. 

203.↗️↗️↗️Enkele van de SO-tram bestemmingen. Dus vóór dat de series 6100&6000 kwamen. 

↗️204.↗️ Voorbeelden van bestemmingen op rolfilms die de BN-trams serie 6100(deels) en 6000(deels) en de 6102 hadden. De 6102 heeft waarschijnlijk dit nu nog steeds, maar het word niet meer gebruikt. Zie de duiding over de 6102 verderop.    ↗️⬆️Vanaf Blankenberge, in lichter blauw, zijn het de bestemmingen die De Lijn gebruikte. Dit is geen compleet overzicht. Zo hadden de 6100-trams eerst witte rolfilms met zwarte letters. En zo is er wel vaker wat veranderd.

↗️205.↗️ De bestemmingen die in de tijdelijke hermeLijn-trams in gebruik waren.

↗️206.↗️ Een variabel overzicht van de digitale bestemmingen. Want er kan wel eens wat veranderen. Zo zijn de X-tra bestemmingen alweer afgeschaft, en bij de "technische" bestemmingen ontbreekt bijv. "Zand gevuld". De bijzondere heb ik geel gemaakt .

207.↘️↘️⬇️ Zeldzame kleuren🌈foto van een ouderwets haltebord van lijn 2(de 2 is beschadigd doch wel zichtbaar) Derhalve is de achtergrond kleur 🔵 blauw. Van een rood 🔴haltebord op lijn 1 heb ik geen foto.

↗️208.↗️ Hier zijn alle 4 de oorspronkelijke koplampen💡 eens goed te zien.

↗️209.↗️  Ongebruikelijk zicht🔭 op tram(midden op foto) uit Knokke die net de Goede windhelling opdraait.

210.↗️↗️ 🔭 Zicht op Oostende trein+tramstation. Zoals het was in 2004 !  Met tram naar De Panne. Veel is hier verdwenen, soms binnen 10 jaar na het bouwen !  V.l.n.r. zijn verdwenen : De zwarte◼️ looptunnel naar de ferry, de witte◻️ "looptunnel" daarvoor, het tramstation(1989-2019) , en , meteen daarnaast, in 2019, de hotelschool . De trambaan is meerdere keren heraangelegd of verschoven . Het oude treinstation(het gebouw) is net <links< buiten de foto. Deze en vorige foto zijn genomen vanaf het dakterras van het Burlington 🏨hotel .  Vanwege de grote afstand zijn de trams onscherp te zien op deze 2 foto's .

↗️211.⬆️ Een SO-tramstel en een bus in de jachthaven van Oostende . Met erachter museumschip⛵ de Mercator. Achter ↖️ de tram het 🔥Vuur❌ kruisenplein en ↗ het stadhuis . In ca. 1975 . Dit is een typisch voorbeeld van hoe vaak/snel er iets veranderd aan de kust : waar de bus staat werd later een "parkeer🅿️weg". Maar je moest dan met de auto🚘 over de tramrails. Dat was dus gevaarlijk⚠️. Dus kwamen er later waarschuwingslichten. 2 jaar later waren die al weer overbodig. Want voor nog meer veiligheid werden trambaan en parkeer-weg omgewisseld. Daarmee verdween het gevaar . Sindsdien is er alleen nog een wandelpad aan de waterkant.

212.↗️↗️↗️ Stoom💨tram in Oostende bij het 🔥Vuur❌kruisenplein t.g.v. 100 jaar NMVB in 1985 . Tussen station & Marie José plein .

213.⬆️ Nu gaan we het centrum in. Op het Marie-José plein staat de unieke 6102 klaar voor een tussendienst van hier naar De Haan. Hij is waarschijnlijk gekeerd via de IJzerstraat. In 1982 .

214.⬇️↘️👻Spookrijden op het Marie José plein. In 1984.

↗️215.↗️ In 1994 hingen deze antieke borden nog op het historische wachthuisje op het Marie José plein. Na de restauratie in 1998 zijn zij niet teruggekomen . Dit is de enige foto die mij bekend is. Ook deze heb ik na vele pogingen lichter weten te maken . De Lijnwinkel zat toen-ter-tijd >rechts> , maar sinds de restauratie juist links. Precies waar die borden hingen dus. Daar was de wachtruimte. Die zijn toen verwisseld 🔁. De wachtruimte is nu afgesloten wegens vandalisme.

216.⬆️ En nu gaan we de voormalige keerlus door de IJzerstraat volgen. (1909-2000) . Een tram is er net begonnen met het spook👻rijden, en daarom schieten de auto's  opzij  ! (de IJzerstraat is verderop) . Foto onscherp door alle bewegingen .

217.⏫⬆️ Een 6100-koppelstel iets verderop in de lus. In 1982. Spook👻tram  !

218.↗️ Nog iets verderop. 👻Spooktram  ! 

↗️219.⬆️ Hier draait de Spook👻Tram de IJzerstraat in. Het past maar net. In 1983 . Ook hier stonden soms auto's in de weg, ondanks de witte strepen. Soms ging de Tram dan maar achteruit . (eventueel helemaal naar het station)

220.↗️⬆️ In de IJzerstraat. Foto onscherp door de aktie . 

Hier⬇️onder⬇️ 5 foto's  van het uitrijden uit de IJzerstraat. In de jaren 1982-1984.   Toen gebeurde dat nog vrij veel blijkbaar. Later nog maar 2 keer, in de vroege ochtend.  Tenslotte nog maar 1 keer. Bij reconstructie in 2000 is de lus opgeheven.  In 2010 verdween de laatste rails, t.h.v. "dikke mathilde". "Diverse unieke" video's met trams staan op YouTube kanaal streettrain.  Ook in het d🌚nker . Op de 2 onderste foto's is er kennelijk iets ongewoons aan de hand . Wellicht heeft de tram een slecht geparkeerde auto geraakt . Foto 221/222/223/224/225.

226.⬇️↘️ Apart beeld van de 👑Koningsstraat,  richting De Panne.  

227.↘️↘️ Unieke foto van de 1e PCC-tram in Europa die in Oostende centrum proef rijd op de lijn naar De Panne in 1948 .

228.Spook👻rijden in de Koning👑sstraat te Oostende. ⬇️ In 1984 .

229.↘️⬇️ Bij de Sp⚽rtstraat. Er is blijkbaar een deel van de tramlijn gestremd, en dus stapt men hier over op de bus. Zodoende is het administratieve "lijnnummer"van dit deel  eens te zien(768). Zeldzame foto derhalve . Ca. 1982 .

230.↘️ De unieke 6102 in de Sp🏀rtstraat, naast de 🐎 renbaan . In 1985 . Toen er deels nog 2 sporen waren . Die er nu weer zijn, al enige jaren .

231.↘️↘️ En zo zag het er vroeger uit voor de 🐴renbaan.  Veel mooier dan nu. Maar ook krapper. De tram(rechts) wurmt zich door de krappe slinger om de renbaan. Door alle oorlogsschade is dit allemaal veranderd, en is later de weg rechter gemaakt.

↘️232.⬇️ De 6001 in de Sp⚽️rtstraat. Via deze straat gaan we hierna naar werkplaats🛠️ Nieuwpoortse Steenweg . Filmbeelden in de Sportstraat zijn zeldzaam, maar staan wel op het streettrain kanaal op YouTube . Toen het nog enkelspoor was. Nu is het deels dubbelspoor . (net als vroeger)(!)

↘↘↘ Op de volgende 3 foto's gaan we verder de Sp⚽rtstraat in. Weer iets wat tram passagiers dus niet zien. Want de trams die hier rijden zijn altijd leeg. Op de 1e foto "rijden" we tot aan het hek van de werkplaats. ( F 233/234/235 )

↘↘ Nu zijn we door het hek (althans de camera). In ca. 1995. Maar tijdens het jubileum in 2010 was het hek wel open en liep iedereen door, ook al was dat niet de bedoeling. De massa was niet tegen te houden !  . ↖️↖️Gaat het spoor naar&via de Nieuwpoortse Steenweg naar het 2e gedeelte, ↗↗gaat het spoor rechtstreeks naar het 2e gedeelte. Zodoende kan een tram rond rijden, maar dat kon vroeger niet . Die boog/bocht is vermoedelijk na 1995 gemaakt  .

↘↘ Nu zijn we op het werkplaats-terrein en kijken richting het hek. Dat is daar achter die 💛gele graafmachine.(die dient om het opgewaaide zand bij de zee op te ruimen) Rechts ↘ gaat het spoor de Nieuwpoortse Steenweg op naar het andere werkplaats-gedeelte. De 2 sporen links↙️↙️ zijn er nu niet meer .

236/237/238. En zo komen we op de Nieuwpoortse Steenweg. ⬇⏬ De volgende 3 foto's  tonen de oorspronkelijke 6102 . Waarschijnlijk Unieke foto's van de aflevering te Oostende, in 1981 .  Want hij had maar zeer kort deze kleuren.  Dit promotie-voertuig kwam al gauw in dichte 🌫️mist aan zee in botsing met de 6103. De promotie ging dus de mist🌫️ in.  Enkele potentiële kopers uit het buitenland  reden mee en raakten gewond. Die stelden dat niet op prijs en verlieten meteen het land, en daarna heeft er niemand meer belangstelling  voor dit soort trams getoond. Toen is er uit die 2 een "nieuwe" 6102 samengesteld.  Maar de kleur oranje keerde niet terug. Hij was ook eigendom van de fabriek. Werd geen eigendom van de NMVB, maar later werd hij wel eigendom van De Lijn. Toen kreeg hij de kleuren van De Lijn, maar al gauw werd hij alleen nog als depannage-tram gebruikt. In ca. 2016 werd hij geheel geel, met schrikstrepen. Het is de enige die bij aflevering al 3-delig was, maar zonder lage vloer . En hij heeft 2 bestuurder-cabines,  net als de serie 6100 . Heeft dus geen keerlus nodig. In veel  opzichten uniek dus.  De originele foto van in de stelplaats was al onscherp, dus daar was weinig aan te verbeteren. Foto's in deze kleuren onderweg zijn dus zéér zeldzaam of niet bestaand, omdat er amper kans was om die te maken, omdat het zo kort duurde. De buiten-foto's heb ik vele keren opnieuw gemaakt voor deze website, omdat ze duister waren.

239.↘️↘️ Voor het oude NMVB-gebouw staat in 1985 een museumtramstel vanwege de viering van 100 jaar NMVB. In 1991 werd het De Lijn, en in 1995 kwam er een nieuw gebouw.

Voor het trampersoneel was er "het tramhuis". Echter niet tegenover de stelplaats, maar een eind verderop, op de hoek van de Toekomststraat. Er is weinig over te vinden, maar het schijnt nog wel te bestaan en het schijnt te worden bewoond door de bekende Oostendse kunstenaar/komiek/tv-bekendheid Herr Seele. Het zou  afgebroken worden,  en hij heeft het daarom gekocht. Van de oorspronkelijke gevel is weinig meer te zien, omdat er een lelijke witte wand over heen gemaakt is . Herr Seele  is groot Kusttram-liefhebber, en er is ook een filmpje met o.a. een sketch samen met zijn vriend Kamagurka op You Tube.  

240.↘️ Wegens enkelspoor rijden wisselen  de chauffeurs de loodsstok uit t.h.v. het Thermae Palace Hotel, bij de Sp🏈rtstraat.  

⬆️241.↗️ Ook daar vlakbij was er in ca. 2017 een  🚲cyclocross-brug over de trambaan heen .

242/243/244.↘️⏬ De 3 foto's hieronder tonen de overweg bij Ravelingen, waar de tram de Zeedijk op/af gaat.  Hoewel het een slechte foto tegen de zon in is, is hij waarschijnlijk wel uniek. Betere/andere zijn mij niet bekend. Ook hier waren dus trein-overweg-lichten.  In 1996 werd de kruising verkleint,  en de lichten verplaatst. In 1998 was dat al weer voorbij en werden ze vervangen door 🚦verkeerslichten.  Uit die korte periode zijn al helemaal geen foto's  bekend. Filmopnames hier zijn ook onbekend.  Rechts➡️is de zee, al ziet gij daar niks van.

245.↘️ Aan zee kan het natuurlijk wel eens een "beetje" 🌫️mistig🌫️ zijn  !  Tram uit Middelkerke.  Links⬅️ de zee🌊 .

↘️246. Unieke foto van de Unieke 🌚nacht-tram , die alleen in nieuwjaars☻nacht rijd . 1 x per uur . Halte Ravelingen, om ±03:00u. Tram naar De Panne. Links⬅️de zee🌊 , die nu wel de  🕳️Zwarte Zee lijkt .

↘️247.↘️ Aan zee bij Ravelingen. Om de trambaan vrij van zand te houden heeft De Lijn diverse voertuigen. 3 zijn er hier te zien.(toen) Maar bij sommige 🌬stormen🌪 kan de tram toch niet rijden. Maar de vervangende bus rijd ook niet langs zee🌊 , want de weg is dan ook 🚧 afgesloten. Want die ligt dan ook onder het zand .

↘️248.↘️ Apart zicht aan zee🌊 van Ravelingen naar Raversijde. Tram uit De Panne naar Oostende.

↘️249.↘️ Unieke ⛱️strand🏖️halte🐚 . In 1999 . 

250.↘️↘️ En zo zag het er daar uit in 1910 .

↘️251.↘️ De unieke 6102 aan zee 🌊 . Ook deze foto was moeilijker lichter te maken.  Er ⬇️ onder de ingekleurde versie . (252)

253.↘↘ Het is 31 oktober 1980. Prototype 6000 rijd proef ter hoogte van Raversijde .

254.↘⬇ Dezelfde tram op dezelfde dag en plaats, maar zo te zien word hij nu achteruit gereden.

255.↘️↘️ En nu is er kennelijk 🌬️storm. De kustweg is 🚧afgesloten, maar de tram rijd nog. December 1983 . Deze foto heb ik 1 3 keer opnieuw gemaakt voor deze website . Omdat-ie ook zo moeilijk lichter te maken is. Daarom is deze foto ook ingekleurd .

↘256.↘ De Tram met zicht op zee🏊 ! 

↘️257.↘️ Unieke zee🌊halte🚢💧🐬 .  In 1996 .

↘258.↘ Hoge Snelheids Tram Flitst langs strand ! !  Ansichtkaart uitgegeven door De Lijn.

↘️259.↘️ Uniek duin🍃doorkijkje . Tram vanuit De Panne naar Oostende.

260.↘⬇ Ongeveer dezelfde plaats, maar dan in ± 1985. Tram <<<naar De Panne . Ansichtkaart . In veel souvenir-winkels trof ik hele oude ansichtkaarten met Kusttram aan, toen ik die vele jaren geleden bezocht.

261.↘↘ Zicht vanaf het strand op een SO-tramstel dat zich naar Middelkerke spoed . 

↘262.⬇ Het is 1985. Ter gelegenheid van 100 jaar NMVB is er een optocht met museumtrams . OB- Motorpakwagen met 2 rijtuigen aan halte Domein Raversijde .

↘263.↘ Nog een foto van 100 jaar NMVB in 1985. Een bont gekleurd "convooi" op weg naar Middelkerke. Het blauwe rijtuig is het Koninklijk rijtuig .

264.↘↘ En nog een foto uit 1985 .

↘️265.↘️ Middelkerke. Tijdelijk enkelspoor rijden. ⚠️Spook👻tram ! 

⚠️👻⚠️👻⚠️👻⚠️👻⚠️👻⚠️👻⚠️👻⚠️👻⚠️👻⚠️👻⚠️(266)

↘️267.↘️⚠️ Verderop is duidelijk aangegeven dat auto's helemaal >>>rechts➡️ moeten rijden. Toch heeft er 1 dat niet door. Dus word hij d.m.v. de claXon🔊! !))) weggejaagd ! ⚠️👻Spooktram !

↘️268.↘️ Ook in 1984 was het hier enkelspoor rijden.

↘️269.↘️ Middelkerke Verhaeghe laan. In 1996 . Ook hier waren er trein-overweg-lichten. Tot in 1998 . Tram uit Oostende.

270.↘️↘️ Ook daar. Tram naar Oostende. 1998 . De verkeerslichten zijn reeds geplaatst, maar nog niet in bedrijf . Rechts↘️⏭️ is dan ook nog het oude licht met r🔴de balk (vaag) te zien.

271.↘️↘️ Middelkerke. Achter de tram is een oud en uniek tractie-station van de tram te zien. Tegenwoordig particulier eigendom, maar voor groepen te huur.  Let op de zeldzame bestemming : OOSTENDE DIRECT .

272.↘️↘️ De oorspronkelijke automatische halte-aanduider . En de plezantste haltenaam.🐊🐊

273.↘️↘️ T.h.v. Westende Belle Vue. Deze foto is ook al niet meer te maken, want die harp🎼 is allang weer weg. Kwam ook geen geluid uit. Tram naar Oostende.

274.↘️↘️Westende Bad🛀 . 6100-koppelstel naar Oostende. Ca. 1981. Al sinds 1912 is er een keerlus. Nog vóór de kapel gebouwd  werd. Ritten die hier beginnen vertrekken daar vandaan.(links<<<naast de kapel)[spoor 3]

275/276.👇↘️ Westende Tramstation. Het enige dat tussen de sporen stond. Er onder een kleurenfoto .

↘️277.↘️ Kort na halte Bad. Om onbekende reden staan er 4 6000-trams te wachten, terwijl een 6100-tram 👻 spookrijdend passeert richting Oostende . Ca. 1982 . Ook deze foto is vele keren opnieuw gemaakt, lichter gekopieerd, en ingekleurd .

↘️278.↘️ De unieke 6102 rijd 👻spook na halte Sint Laureins. In 1982 . Ook deze foto was heel moeilijk lichter te maken. Soms leid dat dan weer tot "overbelichting".  Er ⬇️ onder de ingekleurde versie .(279)

280.↘️↘️ Voorbij halte Sint Laureins, bij de campings, komt een type SO-tramstel uit de duinen🍃 gestoven. Vanaf het oude tracé. De ouderwetse beveiliging is vaag te zien. Helaas geen betere foto van bekend. Tram uit Lombardsijde-Dorp . April 1982 .

281.↘️⬇️ En hier zien we zo'n tramstel van achteren op dezelfde plaats. En ook de klassieke seinen. (vanwege de trein-overweg-lichten)(die niet te zien zijn). In 1975 .

282.↘️⬇️ En zo zag het er uit op de vrije baan door de duinen🍃 naar halte Lombardsijde---bad. In 1975 . In 1982 werd dit traject om onbekende redenen omgeleid langs de N34, zoals het nu ook nog is. (en vanaf mei 2019 integraal via de N34 naar Nieuwpoort.)  Zicht vanaf het begin van dit oude tracé, bij de camping⛺. Tegenwoordig is het een zandweg. Te zien vanuit de tram, vooral richting De Panne. 

↘️283.↘️ Juni 1982 : het nieuwe spoor richting De Panne is er al, maar nog niet in gebruik. Daarom rijd de tram 👻spook op enkelspoor naar het oude duin 🌿 tracé .

↘️284.↘️ Augustus 1982. Hoewel de oude route deels vernieuwd werd in ca.1980, is inmiddels de nieuwe route in gebruik. Een koppel-stel passeert richting Westende.

↘️285.↘️ En nog een 6100-koppelstel op de nieuwe route naar Westende. In 1982 . Voor zover bekend hebben er geen nieuwe trams over het oude tracé gereden. Correctie ! Uit 2 seconden film op YouTube kanaal Maurice Hubert blijkt dat er wél nieuwe trams over het oude tracé gereden hebben.

286.↘️↘️ Aan het einde van het oude duin🍃 tracé buigt een tram uit Westende af naar halte Lombardsijde---bad 🛀 .  Dit⬇️is wellicht de mooiste Buurtspoorweg-foto ooit . Ca. 1980, want er staat deels nieuwe bovenleiding .

287.↘️↘️ En hier met de oude bovenleiding, en een tram naar Westende . In 1975 .

↘️288.↘️ Dan gaan we nu naar het nieuwe traject. We naderen de nieuwe overweg vanaf Nieuwpoort-stad . Zo zag dat er uit. Hoewel hier nooit (stoom🚂)treinen hebben gereden, werd je er wel voor gewaarschuwd. (de eigenlijke betekenis "onbewaakte overweg" was hier niet juist)(want hij was wel "bewaakt") .

↘️289/290/291/292.↘️ En nu dichterbij . 4 foto's . In 2019 was de 3e verlegging, en nu rijden de trams rechtdoor. Deze overweg is dus verdwenen. En in 1998 verdwenen de trein-overweg-lichten . Vanaf toen waren er 🚦 verkeerslichten. Er waren hier de meeste lichten : 10 r🔴de en 5 witte. (niet alle te zien op de foto's) . Dit was bij Lombardsijde---bad 🛀 . Unieke opnamen met knipperende lichten zijn te zien op YouTube kanaal citytransportinfo. Alle foto's hierna zijn niet meer te maken vanwege de nieuwe route . Tot aan Nieuwpoort-stad.

⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️

⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️

⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️

293.↘️ Hier komt een tram van Westende en gaat de Zeelaan op, naar Lombardsijde-bad🛀 en Lombardsijde-Dorp. 1982 . De lichten zijn zo nieuw dat ze nog niet in gebruik zijn. Deze lichten zag je dus niet op de vorige foto. Let op de zeldzame bestemming : DE PANNE DIRECT . Er ⬇️ onder staat de ingekleurde versie . [294]

Unieke beelden met knipperende lichten op dit punt staan op YouTube kanaal citytransportinfo. 

295.↘️↘️ 🌫️ Lombardsijde---(mist)bad 🌫️🛀. Unieke 🌫️mist🌫️foto🌫️. Op YouTube kanaal streettrain staan ook unieke filmbeelden in de 💨mist .  Tram uit Lombardsijde-Dorp . Dit was in de ❄️winter, om ca. 17:00 uur. 

↘️↘️ 2 foto's : idyllisch🌿 sfeerbeeld bij Lombardsijde---bad🛀. Maar niet in "zomerzon", want dit was in de ❄️winter. Tram uit Lombardsijde-Dorp.  De 3 wegwijzers wijzen naar de oude tramroute van voor 1983 . F 296&297.

298/299/300.↘️↘️ Dan 3 unieke 🌫️ mist-foto's op de Zeelaan. 🆒 ! . Buurtspoorweg-sfeer . Mist🌫bad🛀 ! 

301.↘️↘️ Lombardsijde---bad 🛀 . Unieke 🌨️ sneeuw ❄️ foto . "Lombardsijde--sneeuw🌨️🛀bad ! " Tram uit Lombardsijde-Dorp.

↘️302.↘️ Voormalige halte Lombardsijde---bad 🛀 . Zicht vanaf de Elisabeth laan(waar de tram tot in 1982 reed) naar de Schorren straat . Nog vóór dat er waarschuwingslichten kwamen . De halte was rechts➡️, bij het nog bestaande onderstation/tractie-station . Sinds mei 2019 kan je de tram hier nog wel zien rijden, maar dan wel op de N34, 1 weg ⬆️verderop⬆️ . (daar waar die auto te zien is)

↘️303.↘️ Den "boerentram" snelt over de 🌿Zeelaan, op weg naar Lombardsijde-Dorp.

↘️304.↘️ Meer Buurtspoorweg-sfeer. Vanaf de N34 zien we een tram over de 🍀velden heen een tram op de Zeelaan tussen Lombardsijde-Dorp en Lombardsijde---bad🛀. 

305.↘️↘️ Lombardsijde-Dorp. Zicht op tram naar Oostende vanuit de smalle Bassevillestraat. Buurtspoorweg-sfeer. Ook dit is in 2019 verdwenen. Geldt voor alle foto's tot aan Nieuwpoort-stad .

306.↘️↘️ Lombardsijde-Dorp. 2 keer zeldzaam, want 🌇avond-foto & 🎄kerst-foto . Tram naar Nieuwpoort-stad .

↘307.↘ Overdag, in dezelfde richting, in ca. 1985 .

308.↘️↘️ Op dit deel waren er veel unieke situaties : zoals deze halte in het niets🍃.

309/310.↘️⏬ En deze 2 uitritten, met hun "beveiliging".

311.↘️↘️ En deze "privaat-overweg" naar niets🌱 .

312.↘️↘️ Tram naar Nieuwpoort-stad . Dat kan dus niet meer hier. De oude baan word fietspad .

313.↘↘ Zicht vanaf de N34 naar Lombardsijde-dorp met tram in "boerentram sfeer" .

314.↘↘ Kort na halte Lombardsijde--ymca is een NMVB-tram op weg naar Nieuwpoort, in ca. 1985 . Ingekleurde foto .

↘️315.↘️ Er stond op die hoogte enige tijd een dinosaurus 🐊, als reclame voor attractie waar nog meer van die beestjes te zien zijn. Inmiddels is de dino én de tram hier "uitgestorven". Tram richting De Panne .

316.↘️↘️ Ook uniek waren de 3 uitritten van de voormalige fabriek. Alle 3 met draaiboom, die ik hier voor de foto dicht gedaan heb. En dicht liet. En alleen hier stond er 3x "tram" op de weg geschilderd. Bij de 3 uitritten dus . Tram uit Nieuwpoort-stad . Op de achtergrond het Albert-1 monument .

↘️317.↘️ En nu zicht vanaf het Albert-1 monument. Dat kan dus ook niet meer. Tram uit Lombardsijde-Dorp. Dit tracé was het oudste deel waar de tram nog kwam, uit 1885 . Maar toen was het een stoom🌫tram op enkelspoor. De nieuwe route loopt meer naar links↖️, en zal van bovenaf ook wel te zien zijn. En je hebt ook zicht op de Langebrug en heel Nieuwpoort-stad. Méér duiding over het monument staat in het verhaal hierboven, naast de foto's .

↘️318.↘️ Daarna gaan we de onhandige en onnodige slinger in, die er toch zo'n 60 jaar(!) geweest is . Unieke 🌨️ sneeuwfoto . 🆒 ! . Tram uit Lombardsijde-dorp .

↘️319.↘️ Een 6100-koppelstel rijd spook👻 door de slinger, op weg naar Lombardsijde-Dorp. In 1982 .

320.↘️⬇️ Ontmoeting in de slinger. ⬇️De Panne, ⬆️ Lombardsijde-Dorp . Toen het nog een mooi groen plantsoen was. Nu is alles kaal☹ .

321/322 .↘️↘️ En dan de overweg in de N34 . Eerst 2 x een foto uit ca. 1975 met een museumtramstel. Deze ouderwetse beveiliging kwam maar weinig voor. Zeldzame foto dus. Op you tube kanaal Maurice Hubert zijn deze r🔴de lichten eventjes knipperend te zien. Allicht unieke opname. 

323/324.↘️↘️ Daarna 2x de overweg in modernere vorm. Dat bleef zo tot in 1998. Sinds mei 2019 rijd de tram hier dus rechtdoor . Unieke beelden met knipperende lichten staan op YouTube kanaal citytransportinfo. 

⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️

325/326 . ↘️↘️ Ook daar. 2 foto's .  Tijdelijke situatie in 1998. Hoewel de r🔴de lichten duidelijk zichtbaar zijn, begreep niet iedereen dat. Daarom moest deze tram flink claXoneren 🔊!!))).

⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️

327.↘️↘️ Albert-1 monument bij 🌑nacht .  Weinigen zullen het zo zien daar de meesten overdag reizen.

328. ↘️↘️ Een 6100-koppelstel komt over de Langebrug. Let op de zeldzame bestemming : DE PANNE DIRECT .  

↗️⬆️ (deze foto is ingekleurd) .

________________________________________________________________________

329.↘️↘️ Dit zie je ook niet vanuit de tram : zicht vanaf één van de sluisbruggen op de Langebrug met tram .

↘️330.↘️ Op de Langebrug bij het Albert-1 monument. In 1975 . Het zou nergens zo lang duren als hier voor er modernisering kwam. Tot 2006 bleef alles oud. De trambaan zat vol met knikken, geen rechte rails dus, 1 perron was zéér krap, er was een 4-baans-weg, en er was geen beveiliging. Ook hier op de rotonde niet. 

331.↘↘ De situatie van uit de lucht bekeken. Links het Albert-1 monument. De gele streep is de Kusttramlijn. Vroeger reed de stoomtram over alle sluisbruggen die boven te zien zijn, al zien ze er nu anders uit. 

332.↘↘ En zo zag de situatie er uit voor de 1e wereldoorlog. De rose streep is de oorspronkelijke stoomtramlijn. De groene streep is de oorspronkelijke spoorlijn. De lichtblauwe streep(met onderbreking om het niet te ingewikkeld te maken)  is de huidige Kusttramlijn, met de slinger die tot in 2019 bestond. Te zien is dus dat de goederentrein tot op de kade bij de vismijn kon komen. Daarbij werd de spoordriehoek van de stoomtram gekruist.(bij de geel-rode pijl)  De stoomtram naar Nieuwpoort-bad (⬆) heeft geen kleur. Ook het stoomtram-spoor naar de stelplaats is te zien. Waar hier het treinstation te zien is, is nu de Astridlaan. Het latere treinstation valt buiten dit kaartje. 

 333&334.↘️↘️ 2x apart zicht vanuit de Ieperstraat in Nieuwpoort-stad op een tram die de Langebrug afdaalt. Dat zie als passagier ook niet zo.

335.↘️↘️ Vanaf de zee🌊kant zicht op Albert-1 monument , en een tram >>>naar>>>Nieuwpoort-stad . In het 1e weekeinde in Augustus is er de jaarlijkse  herdenking/eerbetoon aan de Koning👑 bij het monument . Film-verslag is te zien op YouTube kanaal streettrain. 

336.↘⬇ 🆒 Zeldzame ⛄sneeuw-foto🌨️ nabij halte Nieuwpoort-bad. Op 30-12-2005, dus nog voor de grote reconstructie.

337.↘️↘️ Sinds 2007 is "alles" nieuw in Nieuwpoort-stad : nog maar 2 rijbanen voor auto's, een ruim en overdekt Tramstation, en veel verlichting💡 en beveiliging. Ook op de rotonde.

338.↘️↘️ 🎄🎅 Kerst-beer🐻 te Nieuwpoort-stad.

339.↘️↘️ En zo zag het er vroeger uit te Nieuwpoort-stad . De tram is zojuist van de tijdelijke brug over de IJzer gekomen. De trambaan lag dus aan de kant van de weg toen. En helemaal ⏪⬅️links buiten de foto, aan de IJzer, waren er goederensporen voor tram en trein. Vanaf 1955 was de nieuwe Langebrug gereed en lag de trambaan in het midden van de weg op vrije baan, en op de brug ook op vrije baan in het midden. Daarna veranderde er hier bijna niets, tot in 2006. Zoals op de Tram te zien is waren er toen ook al "verschnelde trams". (bord "DIRECT")

340/341 . ↘️↘️ Waarschijnlijk tussen stad & bad🛀 heeft een 6000-tram  een kleine aanrijding gehad(want er ontbreekt een stukje aan de 6014) en word daarom 👻spook ingehaald door de 6043 .  Meteen er⬇️onder de ingekleurde versie .

342 . ↘️↘️ Halte Nieuwpoort-bad🛀 . In winter 2011 gebeurde het spectaculairste ongeval : een 🌑 nachtelijke "ontijzelingstram" vloog geheel uit de rails, nadat de chauffeur in 😔slaap viel en de tram daardoor te hard reed . Het veiligheidspedaal bood geen soelaas. Er waren 4 grOte 🏗️ hijskranen en in totaal 10 voertuigen🚨 nodig om de tram te bergen. Gelukkig was er geen gebouw meer op die hoek ; dat zou allicht ingestort zijn . Nu waren er geen gewonden🤕. Of de tram nog te herstellen was is onbekend. De transportwagen kwam met politie 🚔 escorte aan. Te zien op YouTube. Het kruispunt was de hele dag dicht en tram en bus konden er ook niet komen. (deels ingekleurde foto)

343 . ↘️↘️ Ook de nieuwe trams hebben nog op de oude route gereden ; deze zeldzame foto bewijst dat . Achter de tram was de bocht naar links . Foto van voor 1986 . Het is slecht te zien door dat de ansichtkaart van vreemdsoortig "materiaal" gemaakt is . Tram uit De Panne .

344 . ↘↘⬇ En nog een bewijsstuk. Nu met tram naar De Panne . Ingekleurde foto .

345 . ↘️↘️ Een SO-tramstel op de oude route door Nieuwpoort-bad. Naar De Panne. Bij halte Kerk . In ca. 1980 . Tegenwoordig rijden de trams aan de andere ➡️kant van de kerk, maar logischerwijs🤔 (!) heet de halte nu niet meer Kerk .  De huidige halte heet 🌻 Zonnebloem .

346 . ↘️↘️ Een 6100-tram reed 👻 spook op de weg en gaat nu weer naar het normale spoor. Hij komt van Groenendijk-bad🛀, en rijd hier precies op de gemeente-grens Nieuwpoort-bad binnen . 1984 . De weg was toen een stuk smaller dan nu . [(ingekleurde foto)]

347. ↘️↘️ En ook deze komt vanaf halte Groenendijk-bad🛀, maar nu over het gewone spoor. Ook voor 1985/86 dus . En rijd tegen de 🍀groene helling op. Die is er nu nog steeds . De trambaan echter is tegenwoordig geheel links.  (ingekleurde foto)

348/349/350 . ↘️↘️ Hier zien we het nieuwe traject in aanleg . Op de oude route rijd een 6000- tram uit Nieuwpoort-bad🛀 naar De Panne . 1985 . Bij halte Groenendijk-bad .  Er ⬇️ onder staan 2 ingekleurde foto's . Als kijker bepaalt ge zelf welke versie gij  het best/meest realistisch vind .